Aρχιτεκτονική και κατανάλωση σε μεγέθη… ΧΧL

Κάτω από μία αρχιτεκτονημένη στέγη (η σκίαση της οροφής κάνει παιχνίδι με τετράγωνα που θυμίζουν σκακιέρα) το The Mall της Νεραντζιώτισσας φιλοδοξεί κάτω από μία στέγη να προσφέρει κατανάλωση και ψυχαγωγία, γνωστή με τον όρο Shoputainment

Κατανάλωση και ψυχαγωγία: αυτές είναι οι λέξεις-κλειδιά με τις οποίες μπαίνουν
οι κάτοικοι της Αθήνας στο The Mall. Τα εγκαίνια του μεγαλύτερου εμπορικού
κέντρου των Βαλκανίων – κατά τις δηλώσεις της Lamda Development- δίνουν αφορμή
σε Έλληνες αρχιτέκτονες-καθηγητές να εισαγάγουν νέους όρους στη ζωή μας.

«Είναι μια έκφραση τού Shoputainment», λέει στα «NEA» ο Νίκος Αναστασόπουλος,
καθηγητής Αρχιτεκτονικής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο κι εξηγεί ότι
πρόκειται για «έναν ναό εμπορίου στον οποίον ο άνθρωπος μπαίνει σαν πιστός να
λατρέψει τη θρησκεία της κατανάλωσης και στον οποίον υπάρχουν τυπικά
χαρακτηριστικά: όπως ένα ή περισσότερα θεματικά εστιατόρια, ένα megaplex
σινεμά, μεγα-καταστήματα μουσικής και ηλεκτρικών ειδών, μεγα-βιβλιοπωλεία και
κάποιο είδος διαδραστικού τύπου διασκέδασης. Μέχρι πρόσφατα, κάποιοι δρόμοι
στο κέντρο της Αθήνας και τις γειτονιές αποτελούσαν τον τόπο για τις αγορές
αλλά και για κάθε παράπλευρη ψυχαγωγία υπό τη μορφή καφέ, φαγητού ή
κινηματογράφου. Τώρα, αυτό θεσμοθετείται με κατασκευές που φιλοδοξούν κάτω από
μια στέγη να προσφέρουν όλα αυτά».

Μπαλκόνι με θέα στις ολυμπιακές εγκαταστάσεις. Το The Mall είναι μία νέα εκδοχή περιπάτου που συστήνει στην Αθήνα έναν XL τρόπο κατανάλωσης, εξηγεί ο αρχιτέκτονας Νίκος Αναστασόπουλος

H δεκαετία του ’80 είχε δώσει μια ευκαιρία στα εμπορικά κέντρα της
Γλυφάδας, της Κηφισιάς και της Πατησίων να γίνουν οι πρωταγωνιστές της αστικής
ζωής. Ήταν τότε που στα πολυώροφα κτίρια ο κόσμος μοίραζε τον χρόνο του το
πρωί για ψώνια σε μπουτίκ και το βράδυ για φαγητό. Όμως τότε δεν υπήρχε
συγκεκριμένο σχέδιο δράσης, που να αξιοποιεί το μοντέλο το οποίο «γεννήθηκε»
στην Αμερική του ’50 από τον Βιεννέζο εμιγκρέ αρχιτέκτονα, Βίκτορ Γκρούεν.
Αυτή είναι η διαφορά του The Mall, το οποίο προσφέρει ένα μελετημένο και
οργανωμένο περιβάλλον ώστε όλα τα μέλη μιας τυπικής οικογένειας – από μωρά
μέχρι γιαγιάδες – να εκπληρώσουν τις ανάγκες τους σε φαγητό, ψώνια,
διασκέδαση.

Ο όγκος τού The Mall στην περιοχή της Νεραντζιώτισσας γεννά, εκτός από νέες
καταναλωτικές ανάγκες, και ένα ερώτημα: ποια είναι η θέση του έργου στο όριο
του κέντρου της πόλης που είναι το Μαρούσι; Δημοσίευση στην επιθεώρηση του
Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (τεύχος 2371) διευκρινίζει: «Το The Mall
κτίστηκε σε οικόπεδο που ανήκει ακόμη και σήμερα στον Οργανισμό Εργατικής
Κατοικίας και ολοκληρώθηκε πριν από λίγες ημέρες ως ολυμπιακό έργο.Ο
αρχιτέκτονας του έργου, Σπύρος Τσαγκαράτος, σημειώνει ότι «είναι μια νέα
αντίληψη στην ψυχαγωγία, την αγορά, την εξυπηρέτηση, μια φρέσκια ιδέα για την
εξέλιξη του πιο σύγχρονου κέντρου στην καρδιά της πόλης. Με έμφαση στους
κοινόχρηστους χώρους – που φιλοδοξούν να δημιουργήσουν το πιο ευχάριστο
περιβάλλον για περίπατο, συναντήσεις, συναλλαγές – είναι ένα κέντρο
σχεδιασμένο για να υποδεχθεί και να εξυπηρετήσει την ελληνική οικογένεια και
τη νεολαία, με τις ιδιαιτερότητες και τις απαιτήσεις τους, προσβλέποντας σ’
ένα σύγχρονο μοντέλο πολλαπλών παροχών».

«H κατασκευή του δείχνει έμπειρο μελετητή στις κατασκευές πολυκέντρων. Είναι
εντυπωσιακά πολυώροφο, υπάρχουν στρέμματα υλικών αναστρέψιμων έτσι ώστε οι
χώροι του να ξαναγίνονται από την αρχή, εξυπηρετώντας άλλου τύπου εμπορικές
δραστηριότητες. Είναι ένα κτίσμα που, λόγω του όγκου του, δεν δικαιολογεί
πολυτελή αισθητική», επισημαίνει η αρχιτέκτονας Μαρία Καλτσά. «Ωστόσο,
παρατηρούμε ότι λειτουργούν διάφορες παροχές υπηρεσιών: από την καλή σήμανση
στους χώρους της υπόγειας στάθμευσης, τους υπαλλήλους καθαρισμού σε όλα τα
επίπεδα, την προσπελασιμότητα των χώρων σε αναπηρικά καροτσάκια. Δίνει την
αίσθηση ενός προστατευμένου περιβάλλοντος».

«Τα πάντα διατηρούν την κλινική τους καθαριότητα. Είναι τόπος για οικογένειες», επισημαίνει ο αρχιτέκτονας Θανάσης Μουτσόπουλος

Στο The Mall ο κόσμος έρχεται από τον Σταθμό της Νεραντζιώτισσας, περνά
μια κλειστή πεζογέφυρα και φθάνει σε ένα ανοικτό πλάτωμα, σαν μεγάλη βεράντα
με θέα το Ολυμπιακό Στάδιο. Στην αρχή, ο κόσμος χαζεύει το γύρω τοπίο, κάποιοι
Ασιάτες τουρίστες βγάζουν και φωτογραφίες με φόντο τη Στέγη Καλατράβα.
Εναλλακτική πρόσβαση, με I.X. αυτοκίνητο από έναν παράδρομο της Αττικής Οδού.
Τα αυτοκίνητα κινούνται αργά, καθώς κάποιοι σταθμεύουν στις δύο πλευρές του
παράδρομου αποφεύγοντας το γκαράζ. «H επιβολή των προδιαγραφών στα αγαθά είναι
γεγονός εδώ και μερικές δεκαετίες, αλλά οι προδιαγραφές στα περιβάλλοντα είναι
ένα γεγονός πολύ πρόσφατο. Τα ανά τον κόσμο Malls είναι αναγνωρίσιμα και
καθίστανται αγαπημένοι προορισμοί, διότι διαθέτουν αυτά ακριβώς τα brand names
(επώνυμα προϊόντα) που τα κάνουν να είναι κλώνοι το ένα τού άλλου», εξηγεί ο
Νίκος Αναστασόπουλος.

«Άσηπτο περιβάλλον… αμερικανικό»

«Πολύκεντρα όπως αυτό λειτουργούν αναπόφευκτα ως “Ετεροτοπίες”, ως τόποι
δηλαδή που θα μπορούσαν να βρίσκονται αλλού από εκεί όπου είναι, αλλά και ως
“Μη-Τόποι”, απαράλλαχτοι οπουδήποτε στον κόσμο», είναι η άποψη του αρχιτέκτονα
-καθηγητή της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών Θάνου
Μουτσόπουλου. «Στους διαδρόμους τού The Mall, οι διαβάτες-καταναλωτές,
κάτοικοι της Κυψέλης ή της Κηφισιάς πιθανότατα ­ δύο περιοχές οι οποίες
συνδέονται με το εν λόγω μέρος με μεγάλες λεωφόρους ­, μοιάζουν παράδοξα
“Αμερικάνοι” με πολλές σακούλες στα δύο χέρια, με ντύσιμο που θα συναντούσες
(επίσης απαράλλαχτο) τόσο στο Λος Άντζελες όσο και στη Βηρυτό. Μακριά από το
χάος του κέντρου και τη φωνακλάδικη συμπεριφορά της ταβέρνας, σε αυτό το
άσηπτο περιβάλλον, όλοι έμοιαζαν απροσδόκητα Αμερικάνοι».

Μαζικός τρόπος ζωής κόντρα στον μεσογειακό

Στη βόλτα τους για ψώνια και διασκέδαση, λοιπόν, οι επισκέπτες τού The Mall
πού και πού ακουμπούν πάνω στα ασφαλή ανοξείδωτα κιγκλιδώματα και το βλέμμα
τους πέφτει στα συνθετικά πλακίδια μεγάλων διαστάσεων του δαπέδου, στις
επενδύσεις με ξύλινα πάνελ, ή στις τσιμεντοσανίδες. «Επειδή ως μέγεθος ξεπερνά
όχι μόνο τα ελληνικά δεδομένα αλλά και τα ευρωπαϊκά, με σαφή προσανατολισμό το
πρότυπο των Malls της Αμερικής, “ηρωοποιούμε” και θαυμάζουμε αυτήν την
επιχειρηματική δραστηριότητα. Το ερώτημά μας όμως είναι», λέει η αρχιτέκτονας
Μαρία Καλτσά, «αν το The Mall είναι η έκφραση ενός φαινομένου που αρχίζει ή
ένα τυχαίο συμβάν που η επιτυχία του θα κριθεί μέσα στη διάρκεια όλης της
χρονιάς».

Κι επισημαίνει ότι ένα τέτοιο εμπορικό κέντρο υποστηρίζει τον μαζικό τρόπο
ζωής, τον μη επιλεκτικό και διόλου εξατομικευμένο. Οι πρώτοι μήνες της άνοιξης
θα είναι καθοριστικοί για το εάν το μεσογειακό ήπιο κλίμα μας προσελκύσει τον
κόσμο εκτός του ασφαλούς κλειστού περιβάλλοντος του The Mall.

Πριν από το The Mall

* Στα διάσπαρτα μαγαζιά της πόλης.

* Ανάλογα με τον καιρό (κρύο, καύσωνας, καλοκαιρία), τα μαγαζιά αδειάζουν ή
γεμίζουν από πελάτες.

* Οι γειτονιές της πόλης είχαν τα εμπορικά τους σημεία (συνοικιακό εμπόριο).

* Τα μωρά με τα καρότσια και τα μικρά παιδιά δεν συνδυάζονται με ψώνια.

* Αγορές ανάλογα με τις προσωπικές ανάγκες.

Μετά το The Mall

* Shoputainment: συνδυασμός αγορών και ψυχαγωγίας.

* Προστατευμένο, ασφαλές περιβάλλον για όλη την οικογένεια.

* Βόλτες παντός καιρού.

* Προσπελασι-μότητα χώρων για άτομα με ειδικές ανάγκες.

* Μεγα-κέντρα που ενισχύουν τον γιγαντισμό της κατανάλωσης.