Tο θέατρο πίσω από το θέατρο

Στα συστατικά που συνθέτουν μία παράσταση – από τα σκηνικά και τα κοστούμια έως τον φωτισμό και το μακιγιάζ – εστιάζει για πρώτη φορά η έκθεση «Θέατρο, μια τέχνη τεχνών», που «κρύβει» μικρούς θησαυρούς, όπως το σετ σε βαλίτσα με τις βούρτσες σε χρώμα μπλε και το κραγιόν της Κυβέλης

«Το θέατρο δεν είναι διάλεξη, δεν είναι φιλοσοφικό βιβλίο. Είναι εμπειρία, η
οποία κάνει τις ιδέες να αφορούν την πραγματικότητα», λέει ο σπουδαίος
Βρετανός σκηνοθέτης, Πίτερ Μπρουκ. Με τούτα τα λόγια αναλαμβάνει τον ρόλο του
οικοδεσπότη και μας υποδέχεται σε έναν χώρο 210 τ.μ., στο κτίριο 7 του
Ιδρύματος Μείζονος Πολιτισμού. Με τα 100 και πλέον αντικείμενα που φιλοξενεί η
έκθεση «Θέατρο, μια τέχνη τεχνών» – εγκαινιάζεται την ερχόμενη Δευτέρα από τον
καλλιτεχνικό διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου Νίκο Κούρκουλο – επιχειρείται να
εξηγηθεί στους επισκέπτες η μαγική στιγμή της συνάντησης δραματουργού,
ηθοποιού και κοινού, αλλά και εκείνες κατά την προετοιμασία της παράστασης.
Εκτός από τα θεατρικά κοστούμια, μακέτες σκηνικών, προσωπικά αντικείμενα
μεγάλων ηθοποιών, φωτογραφίες, προγράμματα θεατρικών παραστάσεων, μελωδίες,
μάσκες – αρκετά από το αρχείο του Εθνικού Θεάτρου και του Ινστιτούτου Κυβέλης
– έχουν επιστρατευτεί για να αποκαλύψουν τη «συνταγή» μιας θεατρικής
παράστασης. Και να αποδείξουν πως δεν αρκεί μόνο ένας καλός ηθοποιός ή ένα
καλό κείμενο, αλλά χρειάζονται πολλές και διαφορετικές τέχνες για να πετύχει η
συνταγή…

«Είναι μια έκθεση που βλέπει με φρέσκια ματιά τον κόσμο του θεάτρου. Στόχος
της είναι να συμβάλει στην ανάπτυξη του κριτικού πνεύματος των θεατών», εξηγεί
στα «NEA» ο σχεδιαστής και επιμελητής της έκθεσης, Γιάννης Πασχαλίδης.
«Θέλουμε να τον μυήσουμε στα συστατικά μιας παράστασης, ώστε να καταλάβει τι
κάνει το θέατρο μαγικό».

«Τι είναι θέατρο και τι ηθοποιός;», είναι τα δύο πρώτα ερωτήματα που δέχεται ο
επισκέπτης. Και τη βραδιά των εγκαινίων μπορεί είτε να τα πει μπροστά στην
κάμερα – ώστε να προβάλλονται τις επόμενες ημέρες – είτε να τα γράψει στο
σχετικό βιβλίο. Τη σκυτάλη παίρνει η αρχιτεκτονική. Οι πέντε κομψές μακέτες
ιστορούν εύγλωττα την ιστορία του θεάτρου και την εξέλιξη στη σχέση μεταξύ
θεατή και ηθοποιού, από το αρχαίο ελληνικό θέατρο του Διονύσου και το
ρωμαϊκό Ωδείο Ηρώδου του Αττικού έως το αναγεννησιακό θέατρο Globe του
Σαίξπηρ, το Δημοτικό Θέατρο Κέρκυρας – μικρογραφία της περίφημης Σκάλας του
Μιλάνου – και το Θέατρο Τέχνης της οδού Φρυνίχου.

Γοητευτικές μακέτες σκηνικών αποκαλύπτουν πώς «χτίζεται» το περιβάλλον
μιας θεατρικής παράστασης, ενώ δίπλα αναδεικνύεται ο παραγνωρισμένος ρόλος του
φωτιστή, που με την κατεύθυνση και το χρώμα των φωτιστικών του «σκιαγραφεί» τη
διάθεση του ηθοποιού. Γύρω από μια κυκλική ορχήστρα – και πάντα υπό το άγρυπνο
βλέμμα σπουδαίων ηθοποιών όπως η Μαρίκα Κοτοπούλη, η Κατίνα Παξινού, ο Όρσον
Ουέλς, ο Λόρενς Ολίβιε, ο Άλεκ Γκίνες, που «παρατηρούν» από ψηλά – η Ιουλιέτα,
ο Μαρκήσιος ντε Σαντ, η Αντέλα «ποζάρουν» μέσα από θεατρικά κοστούμια. Στο
κέντρο της έκθεσης, μεγάλες «σχολές» του θεάτρου, σημαντικοί δραματουργοί,
σπουδαία έργα και αξιόλογοι ρόλοι παρουσιάζονται μέσα από κείμενα, φωτογραφίες
– ελληνικών κυρίως – παραστάσεων, κοστούμια ρόλων και θεατρικά αποσπάσματα.

Φως… δίχως ηθοποιούς

Θέατρο δεν σημαίνει απαραίτητα και τη συμμετοχή ηθοποιών. Σε αυτό το ιδιαίτερα
γοητευτικό κομμάτι της θεατρικής τέχνης – στο θέατρο χωρίς ηθοποιούς – είναι
αφιερωμένος ο επίλογος της έκθεσης, με φιγούρες από το Θέατρο Σκιών και
κούκλες κουκλοθέατρου, που δεν εκτίθενται απλώς, αλλά επιτρέπουν σε μικρούς
και μεγάλους επισκέπτες να τις αγγίξουν και να τις γνωρίσουν.

INFO

Η έκθεση «Θέατρο, μια τέχνη τεχνών» εγκαινιάζεται στις 23 Ιανουαρίου στις
19.30 στον «Ελληνικό Κόσμο» του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού (Πειραιώς 254,
τηλ. 212-5400.000, http:
//www.hellenic-cosmos.gr). Έως το τέλος του χρόνου.