Στον αστερισμό του Λέοντος

Αν ο θάνατος του Λέοντος Καραπαναγιώτη σημαίνει το «τέλος μιας εποχής», είναι
γιατί στο πρόσωπό του συνδυάζονταν αρετές που ξεπερνούσαν, κατά πολύ, τις
απαραίτητες ιδιότητες ενός εξαιρετικά πετυχημένου δημοσιογράφου και διευθυντή
εφημερίδας. Παρά το γεγονός ότι το «ουδείς αναντικατάστατος» έχει επιβεβαιωθεί
στην πράξη, για τον Λέοντα Καραπαναγιώτη ακούγεται ως μελαγχολική παρηγοριά
χωρίς αντίκρυσμα. Κανένας άνθρωπος δεν ξαναφτιάχνεται με τον ίδιο συνδυασμό
«υλικών» που χαρακτηρίζει έναν άλλον άνθρωπο. Στον Λέοντα Καραπαναγιώτη,
ωστόσο, ο «συνδυασμός» έδειχνε να συνιστά ένα «καλούπι» που, όσο και αν
προσπαθούσε κανείς, θα ήταν ακατόρθωτο να βρει κάποιο που στοιχειωδώς να του
μοιάζει.

Αν με την παρουσία του μεταμόρφωνε την ατμόσφαιρα κι ένας ηλεκτρισμός
διαχεόταν παντού, που υποχρέωνε τον οποιονδήποτε να βγάζει ό,τι καλύτερο είχε
μέσα του, ήταν γιατί δεν σου επέτρεπε να υπολογίζεις τη «δύναμη» που, έτσι ή
αλλιώς, εξέφραζε ως «πόστο», ήταν η αυθόρμητα μαγνητική και μεγαλειώδης
έκφρασή του που σε καθήλωνε. Άκουγε τον συνομιλητή του προσεκτικά, ό,τι κι αν
του έλεγε, με το βλέμμα συγκεντρωμένο στο γραφείο του και με το ύφος του
ανθρώπου που περιμένει ν’ ακούσει κάτι που το αγνοούσε ώς εκείνη τη στιγμή και
δεν τον διέκοπτε ποτέ, όσο κι αν το θέμα τού ήταν αδιάφορο. Άτομο κύρους ώστε
η δημοσιότητα που επιδαψίλευε στον οποιονδήποτε ν’ αντανακλά μια πραγματική
αξία, ο ίδιος την αποστρεφόταν τη δημοσιότητα, σε οποιαδήποτε μορφή της, όπως
ο διάβολος το λιβάνι. Ήταν από τις γοητευτικότερες πλευρές της προσωπικότητάς
του το ότι είχε πετάξει το γάντι σε μια πραγματικότητα όπως αυτή της
δημοσιότητας, που απλόχερα, ωστόσο, τη φίλευε στους άλλους καθώς τη λογάριαζαν
και τη λογαριάζουν ως την υψίστη ευτυχία. Τον θαύμαζε κανείς γι’ αυτό το είδος
της ιδιότυπης μοναξιάς, να φροντίζει δηλαδή για μιαν ευτυχία των άλλων που τον
ίδιο τον έπληττε και τη λογάριαζε ως ένα νηπιακό στάδιο της ανθρώπινης
συνείδησης.

Ο Λέων Καραπαναγιώτης παραμένει η αυταπόδεικτη μαρτυρία ότι η επικαιρότητα
είναι η ουσιαστικότερη εκδοχή της αιωνιότητας. Όταν αποκριθεί κανείς με
επάρκεια στη «στιγμή», μεταβάλλεται σε έναν άνθρωπο για όλες τις εποχές. Αν ο
Λέων Καραπαναγιώτης καθόρισε και διαμόρφωσε την «επικαιρότητα» στα πιο
αξιομνημόνευτα στοιχεία της, είναι γιατί τα ενδιαφέροντά του και η παιδεία του
τον προόριζαν για ένα συνθετικό, διαχρονικό έργο. Το έργο αυτό έχει
συντελεστεί και ολοκληρωθεί, όσο κι αν δεν έχει την απτή μορφή μιας σειράς
βιβλίων. Καθρεφτίζεται το έργο αυτό εναργέστερα, απ’ ό,τι μέσα σε βιβλία, στη
συνείδηση των ανθρώπων που επικοινώνησαν και διαμορφώθηκαν από την
«επικαιρότητα» όπως την καθόρισε ο Λέων Καραπαναγιώτης. Ο τρόπος, άλλωστε, που
ήταν διαμορφωμένη η σκέψη του, η συμπεριφορά του, η ζωή του η ίδια, ήταν ένας
τρόπος για ν’ απολαμβάνουν όσο γίνεται περισσότερη ελευθερία, δημοκρατία και
αλήθεια άνθρωποι (μιλάμε για ολόκληρο λαό) που, αν και δεν θα έρχονταν σ’
επαφή μαζί του, καταχωρούνταν μέσα στην ακτίνα της δραστηριότητάς του. Είναι,
άλλωστε, ο υψηλότερος ορισμός του υπεύθυνου ανθρώπου, να νοιάζεται τον άγνωστό
του με τη φροντίδα και τον σεβασμό που διεκδικούν τα άτομα της καθημερινής του
συναναστροφής.

Σαράντα πέντε χρόνια μετά τη δημοσίευση του αφιερωματικού τόμου στον Γιώργο
Σεφέρη, το κείμενο του Λέοντος Καραπαναγιώτη, το καταχωρημένο στον τόμο αυτό,
«στοιχειώνει» τη συνείδηση τόσο της συντεχνίας όσο και των απλών αναγνωστών,
όπως η ύπαρξη του ονόματός του στο μυθικό περιοδικό «Εποχές», που εκδόθηκε τον
Μάιο του 1963, με διευθυντή τον Άγγελο Τερζάκη και συμβούλους (μαζί με τον
Λέοντα Καραπαναγιώτη) τους Γιώργο Σεφέρη, K. Θ. Δημαρά, Γιώργο Θεοτοκά, Κωστή
Σκαλιόρα, X. Δ. Λαμπράκη.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «H Λέξη».