Οι Tούρκοι μάς διαβάζουν φανατικά!

H Διδώ Σωτηρίου διαχρονικά και η Μάρα Μεϊμαρίδη πρόσφατα προκάλεσαν μεγάλο αναγνωστικό ενδιαφέρον στην Τουρκία, λόγω και των θεμάτων τους που την αφορούν άμεσα

Το 2005 ήταν, μεταξύ άλλων, χρονιά των ελληνοτουρκικών γάμων (σε απευθείας
μετάδοση) και των τηλεοπτικών σίριαλ με ανάλογα θέματα. Ελάχιστα γνωστό είναι
όμως ότι και το βιβλιοφιλικό ενδιαφέρον των Τούρκων για την Ελλάδα έχει
αυξηθεί κατακόρυφα, μετατρέποντας την Τουρκία σε μία από τις πιο ευνοϊκά
διατεθειμένες χώρες απέναντι στο μεταφρασμένο ελληνικό βιβλίο. Με 33
μεταφράσεις (που γρήγορα θα γίνουν 40) την τελευταία πενταετία, όταν όλη τη
δεκαετία του ’90 δεν μεταφράστηκαν πάνω από 20 βιβλία, οι ελληνικοί τίτλοι που
κυκλοφορούν στην τουρκική γλώσσα ξεπερνούν πλέον τους εκατό, βάζοντας τους
γείτονες στην πρώτη πεντάδα των χωρών με τις περισσότερες κυκλοφορίες
ελληνικών βιβλίων.

Φυσικά ο Νίκος Καζαντζάκης παραμένει μακράν (όπως παντού, άλλωστε) ο πλέον
πολυμεταφρασμένος Έλληνας συγγραφέας. Σύμφωνα με στοιχεία του Αρχείου
Μεταφρασμένων Ελληνικών Βιβλίων του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου (www. ekebi.gr),
έχουν κατά καιρούς κυκλοφορήσει δεκαεννέα μεταφράσεις βιβλίων του έναντι
δώδεκα του Γιάννη Ρίτσου, πέντε του Αντώνη Σαμαράκη, τεσσάρων του Βασίλη
Βασιλικού και της Διδώς Σωτηρίου, τριών του Οδυσσέα Ελύτη.

Τα τελευταία χρόνια το τουρκικό αναγνωστικό κοινό έρχεται μάλιστα σε επαφή με
την εντελώς καινούργια ελληνική παραγωγή: τα δύο βιβλία της τριλογίας του
Νίκου Θέμελη έχουν ήδη εκδοθεί και αναμένεται το τρίτο, από δύο βιβλία του
Κώστα Μουρσελά, του Πέτρου Μάρκαρη, της Άλκης Ζέη, της Αλκυόνης Παπαδάκη, του
Γιώργου Λεονάρδου έχουν ήδη κυκλοφορήσει, όπως και βιβλία (από ένα) των Παύλου
Μάτεσι, Μένη Κουμανταρέα, Ρέας Γαλανάκη, Θανάση Βαλτινού, Ανδρέα Στάικου,
Αντώνη Σουρούνη, Φωτεινής Τσαλίκογλου, Τάκη Θεοδωρόπουλου, Απόστολου Δοξιάδη,
Γιάννη Ξανθούλη, Μάρας Μεϊμαρίδη. Συχνά μεταφράζονται σήμερα για πρώτη φορά
μερικοί βασικοί συγγραφείς προηγούμενων φάσεων της ελληνικής λογοτεχνίας.
Τέτοιες είναι οι περιπτώσεις του Στρατή Τσίρκα, του Στρατή Δούκα, αλλά και των
Κώστα Ταχτσή, Γιώργου Ιωάννου. Ακόμη και ο Φρέντυ Γερμανός ή και η Γιοβάννα
εμπίπτουν στα ενδιαφέροντα των Τούρκων εκδοτών που δείχνουν να αγκαλιάζουν ένα
ευρύτατο πεδίο της σύγχρονης λογοτεχνίας μας.

Στα άμεσα σχέδια τουρκικών εκδοτικών οίκων είναι η κυκλοφορία βιβλίων της
Μάρως Δούκα, του Μάνου Ελευθερίου, του Νίκου Παναγιωτόπουλου αλλά και του
Αντρέα Φραγκιά.

Το έδαφος δεν είναι στρωμένο με ρόδα. Κυρίως γιατί οι Τούρκοι εκδότες
σπανίως αποδίδουν στους ξένους συγγραφείς και εκδότες τα δικαιώματα που τους
αναλογούν, ενώ στον χώρο του βιβλίου υπάρχει και μεγάλη πειρατεία. Ο Ζουλφί
Λιβανελί λέει μεν ότι «η λογοτεχνία στην Τουρκία αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη
επιρροή», προσθέτει όμως ότι για να αντιμετωπίσουν την πειρατεία, οι
«εκδοτικοί οίκοι βγάζουν πιο φθηνές εκδόσεις, που τις πωλούν 3-4 ευρώ, αλλά σε
πολύ μεγάλο τιράζ». Έτσι το επόμενο βιβλίο του Τούρκου συγγραφέα θα τυπωθεί σε
ένα εκατομμύριο αντίτυπα!

«Χώματα» με 180 εκδόσεις!

«Το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού δεν μπορεί να ασχολείται μόνο με τα Ελγίνεια και να μην ενδιαφέρεται για τα δικαιώματα των Ελλήνων δημιουργών», λέει ο Πέτρος Μάρκαρης για το πρόβλημα της μη απόδοσης δικαιωμάτων από τουρκικούς εκδοτικούς οίκους

Οι Τούρκοι δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για ελληνικά βιβλία που έχουν να
κάνουν με τουρκικά θέματα, ανεξάρτητα από τη θέση του συγγραφέα. Έτσι, το
βιβλίο που με διαφορά έχει κάνει τις μεγαλύτερες πωλήσεις είναι τα «Ματωμένα
Χώματα» της Διδώς Σωτηρίου. Βρίσκεται δε στην 180ή έκδοση! Μεγάλο ενδιαφέρον
έδειξε το κοινό και για το βιβλίο «Οι μάγισσες της Σμύρνης» της Μάρας
Μεϊμαρίδη, που έφτασε τις 50.000, πριν αντιμετωπίσει πρόσφατα την απειλή μιας
δίκης για προσβολή του (τουρκικού) κοινού αισθήματος… Από τις μεγαλύτερες
ελληνικές επιτυχίες στην Τουρκία είναι και τα «Βαμμένα κόκκινα μαλλιά» του
Κώστα Μουρσελά, που στα τρία πρώτα χρόνια κυκλοφορίας (βγήκε το 2000) πούλησε
76.000 αντίτυπα και πρέπει να έχει φτάσει τις 100.000. Τέλος, τα δύο βιβλία
του Νίκου Θέμελη βρίσκονται στα 15.000 αντίτυπα.

«Τους φαινόμαστε μια οικεία Δύση»

«Οι Τούρκοι ενδιαφέρονται πολύ για την Ελλάδα», λέει στα «NEA» ο συγγραφέας
Πέτρος Μάρκαρης, που έχει γεννηθεί στην Πόλη και μιλάει άπταιστα τουρκικά.
«Κατ’ αρχήν θέλουν να μάθουν ποιος είναι αυτός ο γείτονας που βρίσκεται στην
Ευρώπη και πουλάει μούρη στα Βαλκάνια. Επιπλέον τα νήματα, οι δομές της
ελληνικής κοινωνίας που συναντούν στα βιβλία μας, τούς είναι πολύ κατανοητά.
Μας καταλαβαίνουν καλύτερα απ’ ό,τι καταλαβαίνουν έναν Γάλλο. Ενώ για μας η
Τουρκία είναι Ανατολή, για εκείνους η Ελλάδα είναι Δύση. Και διαβάζοντας
Έλληνες συγγραφείς νιώθουν ότι διαβάζουν αφενός κάτι οικείο, αφετέρου ένα
κομμάτι της δυτικής λογοτεχνίας». Διαβάζουν όμως οι Τούρκοι; Ο Πέτρος Μάρκαρης
εκτιμά ότι στο μπλοκ των δυτικόστροφων το τουρκικό αναγνωστικό κοινό είναι
πολύ μεγάλο και λατρεύει την πρόζα. Στο υπόλοιπο – πολύ μεγάλο – κοινό, το
ποσοστό των βιβλιόφιλων είναι μικρό. «Κάνουμε ένα λάθος: ψάχνουμε αλλού τη
διάδοση της λογοτεχνίας μας ενώ δίπλα μας υπάρχει μια μεγάλη αγορά».