Ο φασίστας που κρύβουμε μέσα μας

Σε καρτοτηλέφωνο κεντρικής διασταύρωσης, Κυριακή πρωί. H κίνηση πεζών και
αυτοκινήτων ελάχιστη, σχεδόν ανύπαρκτη. Φαίνεται πως ο αλλοδαπός έχει
υπολογίσει πως είναι μια ώρα που μπορεί να συνομιλήσει άνετα με τους δικούς
του, στην Αφρική, στην Ασία; Ο σοβαρός, ευγενής φαινομενικά μεσήλικος, που τον
περιμένει να τελειώσει, για να τηλεφωνήσει ο ίδιος, έχει αρχίσει να
εκνευρίζεται. Παίζει νευρικά την κάρτα του τηλεφώνου στα χέρια του, επιπλέον
την επιδεικνύει. Ο μελαψός αλλοδαπός, με τη σειρά του, δείχνει επιδεικτικά πως
δεν αντιλαμβάνεται απολύτως τίποτε και συνεχίζει να συνομιλεί στην
«ακατάληπτη» γλώσσα του σαν να είναι ολομόναχος. Είμαι ο δεύτερος που
περιμένει, διασκεδάζοντας αφάνταστα με την προοπτική πως όταν ο μεσήλικος
«πιάσει» το ακουστικό, μπορεί να φανεί αναιδέστερος σε διάρκεια απ’ ό,τι ο
αλλοδαπός.

Και τότε συμβαίνει το απρόβλεπτο: ο μεσήλικος αντιλαμβάνεται ότι ο αλλοδαπός
έχει βρει τον τρόπο να συνομιλεί χωρίς να χρησιμοποιεί την κάρτα. Κοιτά
εμβρόντητος και με έμφαση την άδεια οπή, μεταφέρει αμέσως το βλέμμα του στον
αλλοδαπό (ένα βλέμμα σαν να ανακάλυψε έγκλημα) και με σφυριχτή φωνή, ενώ κάνει
ότι απομακρύνεται, του φωνάζει: «POLICE». Έντρομος, ο μέχρι πριν από ένα
δευτερόλεπτο απαθής αλλοδαπός, παρατά το ακουστικό και φεύγει τρέχοντας.

Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία πως ο μεσήλικος θα αισθάνθηκε ότι βάζει τα
πράγματα στη θέση τους. «Δεν φθάνει που τους ανεχόμαστε», θα σκέφτηκε, «μας
εκμεταλλεύονται κιόλας. Κάνουν ζημιά στη χώρα μας, αν είναι δυνατόν!». Το ύφος
του μεσήλικου είχε κάτι το θριαμβικό, σαν να είχε εισδύσει στα «άδυτα» ενός
οργανισμού και να είχε ανακαλύψει μια απάτη δισεκατομμυρίων. Το δυστύχημα
είναι ότι ο μεσήλικος φαινόταν ένας άνθρωπος ευγενής και, σχετικά,
καλλιεργημένος.

Αυθόρμητα σκέφτεται κανείς πως ο μεσήλικος αυτός θα έχει αδιαφορήσει – γιατί
δεν τις γνωρίζει και δεν πρόκειται να τις πληροφορηθεί ποτέ – για απάτες
απείρως σοβαρότερες για τη ζωή όλων (άρα και του ίδιου) απ’ ό,τι το μη
πληρωνόμενο τηλεφώνημα του αλλοδαπού. Αλλά κι αν τις μάθαινε, ακόμα κι αν
ερχόταν κατά πρόσωπο με τον αξιωματούχο της δημόσιας ζωής που τις είχε
διαπράξει (έναν αξιωματούχο που αν συμβεί να προβάλλεται, ενδέχεται και να τον
θαυμάζει) δεν θα διανοούνταν ποτέ να τον απειλήσει, λέγοντάς του ότι θα
καταφύγει στην Αστυνομία. Για να μην προσθέσουμε πως δεν αποκλείεται, αν
γινόταν να γνωρίσει τον μεγαλόσχημο απατεώνα, να του έλεγε κιόλας: «Σε τέτοιου
είδους κοινωνία που ζούμε, πολύ καλά έκανες».

Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για όλα αυτά (όποιος κι αν υπήρξε ο εκνευρισμός
του μεσήλικου), παρά μόνο ότι χαιρόμαστε να βασανίζουμε εκείνους που ήδη
υποφέρουν. Πώς αυθορμήτως σκέφτηκε ο μεσήλικος να τον απειλήσει με την
Αστυνομία και αυθορμήτως δεν σκέφτηκε ότι ένας ταλαιπωρημένος αλλοδαπός (έστω
αγενέστατος), η ζωή του οποίου είναι προβληματική, για να μην πούμε δραματική,
σε μια ξένη χώρα και υπήρξε μια συσκευή τηλεφώνου για να ξανοίξει λίγο το
χρώμα της καθημερινότητάς του και σ’ αυτήν την ελάχιστη και μοναδική ίσως
χαρά, που έχει, εν πολλοίς, εφεύρει αμέσως: «Αστυνομία». Κι ακόμη πώς εκφράζει
κανείς, δημόσια και με άνεση, με παρόντες έναν έστω αλλοδαπό κι ακόμη έναν
ιθαγενή, την πιο σκοτεινή, μεμπτή, πλευρά του εαυτού του, με το να πιστεύει
ότι δεν υπάρχει άλλος τρόπος να λυθεί μια «ασυνεννοησία» παρά η Αστυνομία, που
ο ίδιος ο μεσήλικος, όσο άψογος κι αν είναι, ενδέχεται κάποιες άλλες στιγμές
να έχει τρομάξει με αυτήν.

Φαίνεται πως ο μόνος τρόπος για να υπάρξει κάποια ισορροπία στη δημόσια
κοινωνική ζωή θα ήταν η άνεση που μ’ αυτήν ο μεσήλικος επικαλέστηκε την
Αστυνομία για να τρομοκρατήσει τον ανίσχυρο αλλοδαπό, την ίδια να
χρησιμοποιούσε κανείς αυθορμήτως, καθημερινά, προκειμένου ν’ απειλεί τους
αναγνωρισμένους, ή δυσκολοεντόπιστους, μεγαλόσχημους και μικρόσχημους απατεώνες.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «H Λέξη».