Kραυγές από το παρελθόν

Με φτυάρια και ιατροδικαστικές μεθόδους υψηλής τεχνολογίας, οι επιστήμονες
ανακαλύπτουν τα χαμένα κομμάτια του παζλ που συνθέτουν την μακάβρια ιστορία
και τον πύρινο θάνατο της πρώτης μεγάλης μητρόπολης στην αμερικανική ήπειρο.
Το Τεοτιχουακάν έχει το μέγεθος του Λονδίνου την εποχή του Σαίξπηρ και
κτίσθηκε πριν από 2.000 χρόνια από έναν πολιτισμό που παραμένει άγνωστος. H
πόλη βρίσκεται 40 χιλιόμετρα βόρεια της Πόλης του Μεξικού. Ναοί, παλάτια και
μερικές από τις μεγαλύτερες πυραμίδες του πλανήτη βρίσκονται κατά μήκος του
κεντρικού δρόμου της αρχαίας πόλης.

Την εποχή του Χριστού η πόλη του Τεοτιχουακάν ήταν το μεγαλύτερο μητροπολιτικό κέντρο της Αμερικής με 150.000 κατοίκους. Αλλά η πόλη και οι μεγαλειώδεις πυραμίδες της εγκαταλείφθηκαν ξαφνικά και ανεξήγητα μερικούς αιώνες αργότερα

Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι το Τεοτιχουακάν ήταν ο κόμβος του εμπορίου στη
Μεσοαμερική μέχρι που ο άγνωστος πολιτισμός χάθηκε γύρω στο 650 μ.X. Όταν οι
Αζτέκοι βρήκαν τυχαία την πόλη αρκετούς αιώνες αργότερα την ονόμασαν «Πόλη των
Θεών», επειδή πίστευαν ότι ήταν το μέρος όπου οι Θεοί συναντήθηκαν για να
δημιουργήσουν το Σύμπαν και τον Ήλιο.

Ο Σαμπούρο Σουγκιγιάμα, αρχαιολόγος από το Πανεπιστήμιο του Αϊτσι στην
Ιαπωνία, εξηγεί στο «National Geographic News Online» ότι οι πρόσφατες
ανασκαφές δίνουν ανθρώπινο πρόσωπο στους μυθικούς δημιουργούς της πόλης και
ρίχνουν φως στις τελευταίες της ημέρες. «Ξαναγράφουμε την πρώιμη ιστορία του
Τεοτιχουακάν».

Ένας από τους ερευνητές είναι ο Μάικλ Σπενς, ανθρωπολόγος στο Πανεπιστήμιο του
Δυτικού Οντάριο στον Καναδά. Οι συνεχιζόμενες ανασκαφές από τη δεκαετία του
’80 έχουν αποκαλύψει πολλά στοιχεία «αλλά είναι πολλά που δεν έχουμε
ερμηνεύσει ακόμα και περισσότερα αυτά που δεν έχουμε ανακαλύψει».

Ο Σουγκιγιάμα έχει επικεντρώσει το ενδιαφέρον του στην Πυραμίδα της Σελήνης. Ο
αρχαιολόγος έχει διεισδύσει βαθιά στο εσωτερικό της φτάνοντας στην καρδιά του
μεγαλοπρεπούς κτίσματος αναζητώντας τον ηγεμόνα που διέταξε την κατασκευή της.
«Δεν έχουμε βρει ακόμα τον τάφο του, αλλά πραγματικά πιστεύουμε ότι είμαστε
πολύ κοντά σε αυτούς τους ανθρώπους και την ιστορία τους. Ξέρουμε ποιος την
έκτισε».

Ανθρωποθυσίες. Ο Σουγκιγιάμα ανακάλυψε πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία.
Ανάμεσά τους βρήκε πολλά αποκεφαλισμένα λείψανα με δεμένα τα χέρια τους. Είναι
ενδεικτικά αιματηρών τελετών στη διάρκεια των οποίων γίνονταν ανθρωποθυσίες.
Οι τελετές συμβολίζουν στρατιωτική ισχύ. Οι ανασκαφές δείχνουν επίσης ότι η
πυραμίδα κατασκευάστηκε σε επτά στάδια, το καθένα μεγέθυνση του προηγουμένου.
Οι εργασίες άρχισαν το 100 μ.X. και ολοκληρώθηκε 300 χρόνια αργότερα.

Στις ανασκαφές που συνεχίζονται, οι αρχαιολόγοι βρίσκουν σημαντικά στοιχεία για τους αρχαίους κατοίκους της καθώς και ίχνη θρησκευτικών τελετών στα βάθη των πυραμίδων. Τα ερείπια του Τεοτιχουακάν απλώνονται σε μεγάλη έκταση βόρεια της Πόλης του Μεξικού

Οι αναλύσεις του Σπενς φανερώνουν ότι τα θύματα προέρχονται από άλλα μέρη,
εκτός του Τεοτιχουακάν. Μάλλον πρόκειται για αιχμαλώτους από μακρινές
περιοχές, κατακτήσεις και μάχες. Τα μυστικά των νεκρών έρχονται στο φως χάρη
στα ισότοπα του οξυγόνου που βρίσκονται στα οστά τους και παίζουν τον ρόλο
γεωλογικών σημειωτών. «Μας λένε το μέρος που βρέθηκε το άτομο σε μία
συγκεκριμένη στιγμή». Τα ισότοπα επηρεάζονται από διάφορους παράγοντες όπως το
κλίμα και το υψόμετρο. Τα ισότοπα στα λείψανα των θυμάτων στις πυραμίδες
διαφέρουν από αυτά που βρέθηκαν στα σπίτια της πόλης.

Προβλήματα υγείας. Ο Σπενς έκανε κι άλλη μία σημαντική ανακάλυψη. H
υγεία των κατοίκων του Τεοτιχουακάν χειροτέρεψε αισθητά τον τελευταίο αιώνα
της πόλης. Τα δόντια των κατοίκων έχουν σημάδια που δημιουργούνται στη
διάρκεια της παιδικής ηλικίας σε συνθήκες έντονης πίεσης, όπως ο υποσιτισμός
και οι μολυσματικές ασθένειες. «H ανάπτυξη σταματά καθώς το σώμα προσπαθεί να
επιβιώσει και να επιδιορθώσει τις βλάβες», εξηγεί ο Σπενς. «Όταν βελτιώνονται
οι συνθήκες, η ανάπτυξη συνεχίζεται. Αλλά μένει μια γραμμή στα δόντια ως
σημάδι του επεισοδίου».

Επειδή τα δόντια μεγαλώνουν μόνο στην παιδική ηλικία, οι επιστήμονες μπορούν
να καθορίσουν την ηλικία του ατόμου την εποχή που σχηματίστηκε αυτή η γραμμή.
Αυτές οι «υπογραφές» του οργανισμού παραμένουν και όταν το άτομο μεγαλώνει.
«Δείξαμε ότι τον τελευταίο αιώνα της πόλης υπάρχει ένα σοβαρό πρόβλημα.
Βρίσκουμε ολοένα και περισσότερα σημάδια σε οδοντοστοιχίες ενηλίκων».

Επανάσταση του λαού

Το μεγαλύτερο μυστήριο του Τεοτιχουακάν παραμένει η πτώση του πολιτισμού
του. Γιατί εγκαταλείφθηκε η πόλη το 650 μ.X.; Κανείς δεν μπορεί να απαντήσει
με βεβαιότητα, αλλά οι πρόσφατες ανασκαφές φέρνουν νέες πληροφορίες που
βοηθούν τους ειδικούς να βρουν μία απάντηση.

«Δεν ξέρουμε ακριβώς πώς και τι έγινε στο τέλος, αλλά είμαστε βέβαιοι ότι η
πόλη καταστράφηκε από ανθρώπους και όχι από φυσικό αίτιο», λέει ο Σαμπούρο
Σαγκιγιάμα. Οι επιστήμονες δεν ξέρουν αν η καταστροφή προκλήθηκε από
εξωτερικούς εχθρούς ή από τους κατοίκους. Ξέρουν όμως ότι η πόλη καταστράφηκε
από φωτιά, όπως είναι φανερό στα μνημεία του Τεοτιχουακάν. Ο Ιάπωνας
αρχαιολόγος λέει ότι ένας ξένος στρατός θα μπορούσε να βάλει φωτιά στα μνημεία
υπογράφοντας την κυριαρχία τους.

Ο Μάικλ Σπενς έχει διαφορετική άποψη. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η φωτιά άρχισε
κατά τη διάρκεια εσωτερικής ανταρσίας. Σύμφωνα με τη θεωρία του, η
χειροτέρευση της υγείας των φτωχών κατοίκων της πόλης μπορεί να ήταν
αποτέλεσμα παρατεταμένης ξηρασίας ή διακοπής στη διανομή τροφής. Αυτό
προκάλεσε επανάσταση ενάντια στην κυρίαρχη τάξη και στα σύμβολα ισχύος της:
τους ναούς, τις πυραμίδες και τα παλάτια. «H καταστροφή φαίνεται πως δεν
άγγιξε το μεγαλύτερο μέρος της πόλης, αλλά επικέντρωσε στην τιμωρία των
αριστοκρατών. Μου φαίνεται ότι ήταν επανάσταση του λαού».

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου