Xιλιάδες εκθέματα, μια ιστορία αισθητικής

H δουλειά του Διονύση Φωτόπουλου στην «Ορέστεια» της Πειραματικής Σκηνής του Εθνικού Θεάτρου (2005, επάνω) και μακέτα από παλαιότερη σκηνογραφία του για το αρχαίο δράμα (κάτω)

«Ο κόσμος του Διονύση Φωτόπουλου» θριαμβεύει στη μεγάλη έκθεση του Μουσείου
Μπενάκη στην Πειραιώς. Μια έκθεση που δικαιώνει τον απλό της τίτλο, χωρίς την
πληκτική σοβαροφάνεια του μεγάλου γεγονότος.

Ένας συμπυκνωμένος κόσμος, που «αναπνέει» στους δύο ορόφους του Μουσείου και
απευθύνεται σε όλες τις ηλικίες και σε όλες τις τάξεις. Παιδιά και μεγάλοι,
καλλιεργημένοι και ανυποψίαστοι, μπαίνοντας στην έκθεση θα γευτούν τη βαθιά
ηδύτητα της ομορφιάς, του μέτρου, της ιστορίας, της τέχνης. Κι όπως σε κάθε
ζωντανό οργανισμό συμβαίνει όταν τον κυνηγούν οι συγκινήσεις, οι αισθήσεις και
τα φαντάσματα, έτσι κι εδώ σε διαπερνά μια αθώα χαρά, σαν του παιδιού που
πήδησε τον φράχτη και βρέθηκε στη χώρα των θαυμάτων στον κόσμο του Διονύση
Φωτόπουλου.

H έκθεση, που σχεδίασε η Λίλη Πεζανού, συντόνισε η Νατάσα Καραγγέλου και
επιμελήθηκε ο ίδιος ο σκηνογράφος, αποτελείται από δύο ενότητες.

Στο ισόγειο αναπτύσσεται η πρώτη ενότητα με αντικείμενα από τις
προσωπικές συλλογές του Φωτόπουλου. Μια σειρά από Αϊ-Γιώργηδες, πορτρέτα του
18ου έως του 20ού αιώνα, ακρόπρωρα, ειδώλια, μινιατούρες, μαριονέτες από όλο
τον κόσμο, πίνακες των ζωγράφων της γενιάς του ’30, Τσαρούχη, Μόραλη, Νικολάου
κ.ά., μάσκες, φωτογραφίες, χειρόγραφα καλλιτεχνών μεγεθυσμένα και βαλμένα
στους τοίχους σαν γκράφιτι, αντικείμενα πολύτιμα άλλοτε μεγαλύτερης αξίας κι
άλλοτε μικρότερης αξίας, φτιαγμένα με ευτελή υλικά και παιγνιώδη τρόπο που
ανακάλυψε η ματιά του και τα μετουσίωσε σε καλλιτεχνική δημιουργία.

Σε μια μεγάλη αίθουσα οι τρεις οθόνες προβάλλουν τρία διαφορετικά βίντεο. Για
τη δουλειά του στο σινεμά (έχει κάνει περισσότερες από 40 ταινίες), για το
θέατρο (έχει σκηνογραφήσει περισσότερες από 400 παραστάσεις και όλα τα έργα
μερικά περισσότερο από δύο φορές του αρχαίου δράματος) και ένα βίντεο του
Κωνσταντίνου Ρήγου ομάζ στην εικαστική τρέλα του Φωτόπουλου.

Προχωρώντας ανακαλύπτεις συνεχώς. Ανακαλύπτεις τα ερεθίσματα που οδήγησαν στη
διαμόρφωση του προσωπικού ύφους του Διονύση Φωτόπουλου. Πώς ερμηνεύεται το
στυλ του, από τα βυζαντινά, τις εικόνες της Ελλάδας, τη σύγχρονη δημιουργία.
Συστατικά που φτιάχνουν ένα εξαιρετικό μείγμα, το οποίο αποκτά σιγά σιγά
διάσταση.

Πορτρέτο του Διονύση Φωτόπουλου από τον χρωστήρα του Γιώργου Μαυροΐδη

Το πρώτο μέρος οδηγεί τον επισκέπτη και τον προετοιμάζει για την
κατανόηση της δεύτερης ενότητας, που αναπτύσσεται στον πρώτο όροφο. Αφιερωμένη
στο σκηνογραφικό έργο του από το 1968 μέχρι σήμερα, η έκθεση εδώ είναι στημένη
σαν τεράστιο, μαγικό σκηνικό που σε έλκει σε μιαν αλλόκοσμη μύηση. Σκοτεινά
δωμάτια που φωτίζουν ξαφνικά θεατρικά ταμπλό βιβάν με αυθεντικά κοστούμια
φορεμένα σε ακίνητες φιγούρες-κούκλες, ανάγλυφες μακέτες σκηνικών,
φωτογραφίες, ντοκουμέντα, καπέλα, προβολές, ένας κόσμος αυτάρκης, σε οδηγεί με
την εμψυχωτική παρότρυνση της μουσικής, των τραγουδιών, των ήχων και των
αναγνωρίσιμων φωνών ηθοποιών, σε έναν ύμνο που σε διαπερνάει με υπόγειο τρόπο
και σαν να σου υποβάλλει τη δική σου, προσωπική σχέση με το φως στο
μισοσκόταδο του θεάτρου.

«Στην ουσία, και οι δύο εκθέσεις είναι μία», λέει ο Άγγελος
Δεληβορριάς, που είχε την ιδέα της έκθεσης, πριν από δύο χρόνια. Από τον
Ιούνιο του 2002 ο διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη ακολουθεί τα ίχνη της
έκθεσης σκηνογραφίας του Διονύση Φωτόπουλου, από το Σπολέτο, στη Ρώμη και στο
Πόρτο, στην Πράγα, στη Λιουμπλιάνα και στο Ζάγκρεμπ. Εμπλουτισμένη και με άλλο
υλικό, η έκθεση ήταν μια αντίδραση στη μελαγχολική σκέψη του Δεληβορριά, πως
«έξω πάμε καλά…». Να λοιπόν που πραγματοποιείται κι εδώ με τον καλύτερο
τρόπο.

«Έτσι μπορεί να νιώσει κανείς και στην Αθήνα μια ανάταση ενισχυμένη με τη
μαγεία που κρύβουν οι μυστικές διαδρομές μιας σπουδαίας δημιουργίας, αλλά και
με τα παρακλάδια των εξαρτήσεών της από τις αναζητήσεις άλλων σπουδαίων
δημιουργών. Τιμώντας άλλωστε τον Δ. Φωτόπουλο τιμάμε μια μεγάλη παράδοση
συμβολής στην αισθητική του θεατρικού γεγονότος, στην ηθική δηλαδή της
θεατρικής πράξεως. Μια παράδοση η οποία συνεχίζεται γόνιμα και όπως θα λεγε
ένας άλλος καλός φίλος μάς επιτρέπει να μην ντρεπόμαστε ως Νεοέλληνες».

Παιγνιώδεις συνθέσεις και λεύκωμα

H έκθεση ανοίγει με ένα γκράφιτι πάνω σε μια γιγαντοφωτογραφία του:
«Διονύσης Φωτόπουλος, σκηνογράφος». Όπου η λέξη σκηνογράφος δίνει αξία και
δύναμη στον τίτλο. Ο καλλιτέχνης, που αφιέρωσε το πιο ενεργητικό κομμάτι του
εαυτού του στο θέατρο, έδωσε μικρές, παιγνιώδεις συνθέσεις του και σε
αντικείμενα, τα οποία θα βρει ο επισκέπτης στο πωλητήριο του Μουσείου. Δύο
σημαντικές εκδόσεις συνοδεύουν την έκθεση. Είναι το λεύκωμα «Διονύσης
Φωτόπουλος – Σκηνογράφος» και ο τόμος «Ο Κόσμος του Διονύση Φωτόπουλου», ενώ
την πλαισιώνουν ειδικά σχεδιασμένα εκπαιδευτικά προγράμματα.

INFO

Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου, τηλ 210-3453.111). Γενική
είσοδος: 5 ευρώ (ειδική εκπτωτική τιμή από τη χορηγό CosmOTE).