ANOIXTO ΜΒΑ Aπό τη διαχείριση της εργασίας, στις επιχειρήσεις της γνώσης

Βασικοί φορείς για τη μετάδοση και μεταφορά γνώσεων στα θέματα της Διοίκησης ή
Διαχείρισης (γνωστών με τον αγγλικό όρο Μάνατζμεντ – Management) στην Ελλάδα
υπήρξαν η Ελληνική Εταιρεία Διοίκησης Επιχειρήσεων (ΕΕΔΕ), το ΕΛΚΕΠΑ (που
ατυχώς, παρά την καλή δουλειά που έκανε, καταργήθηκε), ο ΣΕΣΜΑ και πρόσφατα οι
Ανώτατες Σχολές.

Όπως σε πολλές γλώσσες, έτσι και στην ελληνική δεν είναι δυνατή η ακριβής και
πλήρης απόδοση του αγγλικού όρου Management (Μάνατζμεντ) που αποτελείται από
δύο συνθετικά:

* Man (άνδρας) και

* Agement (ωρίμαση, γήρανση).

Το πρώτο συνθετικό (Man) της λέξης «καθρεφτίζει» τον ηγέτη, τον δυναμισμό και
– γιατί όχι; – την ανδρεία που συνήθως χαρακτηρίζει έναν άνδρα, αν και σήμερα
είναι αλήθεια ότι αρκετές γυναίκες έχουν αποδείξει τις ηγετικές τους
ικανότητες στο μάνατζμεντ των επιχειρήσεων. Το δεύτερο συνθετικό (Agement)
προσδιορίζει την ωριμότητα, τις αρετές και τη σοφία που πρέπει να διακρίνουν
έναν δυναμικό και αποτελεσματικό ηγέτη, που μέσα από τα καθήκοντά του και τις
δυσχέρειες που αντιμετωπίζει, εξασκεί τις εξουσίες που του παρέχονται απέναντι
στους μετόχους, τους συνεταίρους, το προσωπικό, εν γένει τους ενδιαφερομένους
(stakeholders), καθώς και το κοινωνικό σύνολο.

ΒΑΣΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ H ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΓΝΩΣΗΣ

Λόγω των προαναφερθέντων απαιτουμένων ποιοτικών χαρακτηριστικών, ακόμα και ο
αγγλικός όρος Management έχει αναρίθμητους και διαφορετικούς ορισμούς, και
αυτό θα το επιβεβαιώσετε αν κάνετε μια αναζήτηση του όρου στο Διαδίκτυο. Οι
ορισμοί αυτοί διαμορφώθηκαν ανάλογα με την ιστορική εξέλιξη της μορφής, της
γεωγραφικής επέκτασης και των τεχνολογιών που οι επιχειρήσεις ή οι οργανισμοί
χρησιμοποιούν. Βασικός, όμως, παράγων στη διαμόρφωση του όρου ήταν η ανάπτυξη
της γνώσης των ανθρώπων που ασχολούνται με τις επιχειρήσεις, σε ό,τι αφορά τις
υπηρεσίες που τα άτομα αυτά προσφέρουν στους προαναφερθέντες φορείς.

ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΤΟΥ MANATZMENT

Οι περισσότεροι συγγραφείς, ακαδημαϊκοί και, κυρίως, επιτυχημένοι
επιχειρηματίες τείνουν να συμφωνήσουν ότι το μάνατζμεντ αφορά τις εξής πέντε
διαδικασίες:

1. Τον Σχεδιασμό (planning): Με στόχο την κατάρτιση ενός σχεδίου
(plan), ο σχεδιασμός περιλαμβάνει επτά στάδια, δηλαδή την Πρόγνωση
(forecasting), τον Καθορισμό Επιδιώξεων (formulate goals), την Κατάστρωση
Στρατηγικής (design strategies), τον Προγραμματισμό (programming), τον
Προϋπολογισμό (budgeting), την Καθιέρωση Διαδικασιών (establish procedures)
και την Υιοθέτηση Πολιτικής (adopt policies).

2. Την Οργάνωση (organizing): H διαδικασία οργάνωσης περιλαμβάνει τρεις
βασικές κατηγορίες που αφορούν τις πηγές-ιδέες, τις πληροφορίες και το
ανθρώπινο δυναμικό. H οργάνωση πηγάζει από το καθήκον του μάνατζμεντ για
νοικοκυρεμένη διαχείριση και διεξάγεται σε τέσσερα στάδια: Καθορισμός
Οργανωτικής Διάρθρωσης (define organisational structure), Καθορισμός
Διαλειτουργικών Σχέσεων (establish cross functional relationships), Σύνταξη
Περιγραφής Θέσεων (prepare job descriptions) και Καθορισμός Απαιτουμένων
Προσόντων (Define Job Qualifications). Οι αρχές της διαδικασίας αυτής
περιλαμβάνουν την Ενότητα της Διοίκησης (unity of command) και το Φάσμα
Ελέγχου (span of command). Σημειώνεται ότι την εποχή που διανύουμε, οι
επιχειρήσεις τείνουν να μειώνουν την πυραμιδοειδή μορφή της οργάνωσής τους με
την εξάλειψη επιπέδων διοίκησης σε υποδιευθύνσεις, τμήματα κ.λπ. για λόγους
οικονομίας. Αυτό γίνεται και για λόγους αλλαγής κουλτούρας και συμπεριφοράς
των στελεχών, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα νέο σχήμα οργάνωσης μέσω
ομάδων.

3. Τη Στελέχωση (staffing): H διαδικασία αυτή θεωρείται καταλύτης του
αποτελεσματικού Μάνατζμεντ και διεξάγεται σε τέσσερα στάδια: Πρόσληψη
Προσωπικού (recruitment), Εισαγωγική Ενημέρωση (orientation), Εκπαίδευση και
Επιμόρφωση (training and education) και, τέλος, Ανάπτυξη και Εξέλιξη (Growth
and development).

4. Την Καθοδήγηση (directing): Είναι ουσιαστικά η παροχή κατεύθυνσης
για τις απαιτούμενες και σκόπιμες ενέργειες με στόχο την επίτευξη των
επιθυμητών αποτελεσμάτων. H διαδικασία περιλαμβάνει τα εξής πέντε στάδια:
Εξουσιοδότηση (delegation), Υποκίνηση (motivation), Συντονισμός
(coordination), Χειρισμός Διαφορών (manage differences), Καινοτομίες και
αλλαγές (innovation and change). Το τελευταίο στάδιο θεωρείται «κλειδί» της
επιτυχίας στο ανταγωνιστικό περιβάλλον στο οποίο λειτουργούν οι επιχειρήσεις.

5. Τον Έλεγχο (controlling): Πρόκειται για διαδικασία εξασφάλισης
προόδου για την επίτευξη των στόχων του εγκεκριμένου Σχεδίου (plan) που
καταρτίστηκε στην πρώτη διαδικασία. Τα στάδια του ελέγχου είναι τα εξής:
Καθιέρωση Συστημάτων Αναφοράς (establish reporting systems), Κατάρτιση
Προτύπων Απόδοσης (prepare performance standards), Μέτρηση Αποτελεσμάτων και
Ανατροφοδότηση (measure results and feedback), Σχεδιασμός, Διόρθωση,
Ανασχεδιασμός (plan corrective action-replanning), Εκτίμηση Απόδοσης
(performance appraisal).

TA ΣΤΑΔΙΑ ΕΞΕΛΙΞΗΣ KAI H NEA ΕΠΟΧΗ

H εξέλιξη του μάνατζμεντ περιλαμβάνει τις παρακάτω τέσσερις εποχές διεργασίας:

1. Αγροτική εποχή: Μάνατζμεντ – διαχείριση εργασίας

2. Βιομηχανική επανάσταση: Κατευθυντικό Μάνατζμεντ

3. Μαζική παραγωγή: Μάνατζμεντ ανθρώπινου δυναμικού

4. Εποχή πληροφορικής: Διευκόλυνση για αυτο-μάνατζμεντ
(auto-management)

Τα τελευταία χρόνια, στην εποχή της πληροφορικής, δημιουργήθηκαν εντυπώσεις,
λόγω των ραγδαίων και επαναστατικών τεχνολογικών εξελίξεων στους ηλεκτρονικούς
υπολογιστές (H/Y), που δεν είχαν σχέση με την πραγματικότητα. H εισβολή των
υπολογιστών στις επιχειρήσεις προκάλεσε άγχος σε πολλούς, που αντιμετώπισαν
μεγάλες δυσκολίες στο να εξοικειωθούν με τη νέα τεχνολογία. Σήμερα, τα
προβλήματα με την ευρεία χρήση των H/Y έχουν αυξηθεί λόγω των πολυάριθμων
λειτουργιών που το λογισμικό των H/Y προσφέρει, τον πολλαπλασιασμό των
πληροφοριών, την εύκολη μεταφορά των δεδομένων, αλλά και των προβλημάτων που
καθημερινά αντιμετωπίζονται από τις επιχειρήσεις (π.χ. απάτες, ιοί κ.λπ.). Ως
αποτέλεσμα, γεννήθηκε μια νέα (5η) εποχή, με κύριο χαρακτηριστικό την έμφαση
που δίνεται στον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου. Στη διεργασία αυτή διατυπώνεται
μια συνολική θεώρηση της ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού, δηλαδή η άποψη
ότι δεν αρκούν οι εργασιακοί παράγοντες των προσόντων ενός εργαζομένου, αλλά
μετράνε πολύ και οι ατομικοί παράγοντες. Αυτό καταλήγει στη βελτιωμένη Ατομική
Απόδοση, στοιχεία της οποίας απεικονίζονται στο μοντέλο Barr-Imp ΙΙ (Σχήμα
1).

Tips

Στη νέα…

… εποχή του Μάνατζμεντ επικρατεί η άποψη ότι δεν αρκούν οι εργασιακοί
παράγοντες των προσόντων ενός εργαζομένου, αλλά μετράνε πολύ και οι ατομικοί
παράγοντες