ANOIXTO ΜΒΑ H εταιρική κοινωνική ευθύνη μπήκε στη ζωή των Eλλήνων

Όλο και πιο επίκαιρο γίνεται το ζήτημα της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης. Αυτή
η μετάβαση σε έναν επιχειρηματικό κόσμο υπεύθυνο απέναντι σε σοβαρά κοινωνικά
ζητήματα υπαγορεύεται κυρίως από τους ίδιους τους πολίτες, οι οποίοι απαιτούν
οι εταιρείες να συμμετέχουν και «τιμωρούν» τις επιχειρήσεις που δεν ακολουθούν
αυτήν τη φιλοσοφία και πρακτική. Οι ενημερωμένοι καταναλωτές δεν αρκούνται σε
υποτιθέμενες ενέργειες, δεν εμπιστεύονται επικοινωνιακά τρικ εταιρειών και
«ωθούν» προς την κατεύθυνση των ουσιαστικών και ειλικρινών συνεργιών
επιχείρησης και κράτους.

H EPEYNA

Στο πλαίσιο αυτής της διερεύνησης πραγματοποιήθηκε η «Έρευνα για την Υπεύθυνη
Κατανάλωση και την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη», η οποία διεξήχθη για έκτη
διαδοχική χρονιά σε 21 χώρες, από την εταιρεία δημοσκοπήσεων του Καναδά
GlobeScan Inc. Στην Ελλάδα διεξήχθη για δεύτερη χρονιά από το Ινστιτούτο
Επικοινωνίας, σε συνεργασία με το Πάντειο Πανεπιστήμιο και με την υποστήριξη
του Ελληνικού Δικτύου για την EKE. Υπεύθυνη για το τεχνικό μέρος της έρευνας
ήταν η MRB Hellas.

TA ΠΕΔΙΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ

Ακολουθούν τα αποτελέσματα και τα συμπεράσματα της έρευνας, τα οποία δείχνουν
την πορεία που, όπως φαίνεται, θα είναι «μονόδρομος» για τις οικονομικές
μονάδες. Σημαντικά είναι τα ευρήματα της έρευνας που αφορούν στην άποψη των
πολιτών – καταναλωτών, σχετικά με το ποιοι είναι οι σημαντικοί τομείς
επίδειξης εταιρικής κοινωνικής ευθύνης και, άρα, κατ’ επέκταση, το πώς οι
ίδιοι οι πολίτες αντιλαμβάνονται αυτήν την έννοια. Κατά τη γνώμη του κοινού,
οι τομείς που αφορούν στην κοινωνική ευθύνη των εταιρειών ομαδοποιούνται σε
τρεις ευρύτερες κατηγορίες:

* H πρώτη κατηγορία, στην οποία οι καταναλωτές δίνουν προτεραιότητα,
είναι η «Παραγωγική / Επιχειρηματική λειτουργία», στην οποία περιλαμβάνονται ο
σεβασμός και η προστασία του περιβάλλοντος, δηλαδή προϊόντα που δεν θέτουν σε
κίνδυνο τη δημόσια υγεία, προϊόντα καλής ποιότητας, σωστή και πλήρης
πληροφόρηση και υψηλής ποιότητας προϊόντα σε χαμηλές τιμές.

* H δεύτερη κατηγορία αναφέρεται στον «Εταιρικό Πολίτη» και
περιλαμβάνει την υποστήριξη σε κοινωφελή ιδρύματα / οργανισμούς, την
οικονομική υποστήριξη ασθενέστερων κοινωνικών ομάδων (άτομα με ειδικές
ανάγκες, παιδιά, τρίτη ηλικία) και την οικονομική υποστήριξη ιατρικής έρευνας
/ δωρεές σε νοσοκομεία κ.λπ.

* H τρίτη κατηγορία είναι ο «Κοινωνικός Ρόλος του Εργοδότη» και
αναφέρεται στην ευθύνη που φέρουν οι εταιρείες έναντι της κοινωνίας σε σχέση
με την εργασία, δηλαδή σε σχέση με τον τρόπο αντιμετώπισης των εργαζομένων και
τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

ΟΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ

Οι Έλληνες εστιάζουν εξίσου σε δύο περιοχές εταιρικής συμπεριφοράς. Δίνουν
προτεραιότητα στον σεβασμό και την προστασία του περιβάλλοντος – που είναι ένα
από τα κεντρικά ζητήματα της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης – σε συνδυασμό με τη
διάθεση ποιοτικών προϊόντων τα οποία δεν θέτουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία.
Ακολουθεί η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, η οποία ασφαλώς συνδέεται με τη
μεγάλη εργασιακή και οικονομική ανασφάλεια που επικρατεί στην Ελλάδα. Εκτός
από αυτούς τους τρεις τομείς, που συγκέντρωσαν τις περισσότερες αναφορές, οι
ερωτώμενοι αναφέρθηκαν αυθόρμητα σε μια σειρά επιμέρους ζητημάτων που καλύπτει
η έννοια της EKE. Αυτά είναι, οι ευθύνες της επιχείρησης ως εργοδότης, η
επίδειξη ενδιαφέροντος για ποικίλα κοινωνικά προβλήματα, η ανταπόδοση στην
κοινωνία μέσω της παροχής κοινωνικών υπηρεσιών, αλλά και η ανάπτυξη της
εταιρικής φιλανθρωπίας.

Λαμβάνοντας υπ’ όψιν ερευνητικά δεδομένα της περιόδου 2001-2005 για την Ελλάδα
από διαφορετικές πηγές (Έρευνα EKE του ΙΕπ 2004 και 2005, Έρευνα του Ελληνικού
Δικτύου για την EKE, 2001, Ευρωβαρόμετρο 2002, απόψεις των Ευρωπαίων για το
περιβάλλον), διαπιστώνουμε ότι στην ελληνική κοινωνία τα θέματα του σεβασμού
του περιβάλλοντος και της ποιότητας / ασφάλειας των προϊόντων αποτελούν
σταθερές προτεραιότητες των πολιτών – καταναλωτών.

H «BITPINA» ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

Αξίζει να επισημανθεί ότι τα περιβαλλοντικά ζητήματα, τα οποία βρίσκονται στη
διεθνή πολιτική ατζέντα από τη δεκαετία του ’70, αποτέλεσαν και το πρώτο πεδίο
άσκησης κοινωνικής πίεσης για επίδειξη εταιρικής υπευθυνότητας. Σε ό,τι αφορά
τα προϊόντα, προσδιορίζουν τη σχέση των επιχειρήσεων με την κοινωνία. Τα
προϊόντα και οι μάρκες αντανακλούν, ίσως με τον πιο «χειροπιαστό» τρόπο για
τον καταναλωτή, τις εταιρικές αξίες, τις παραγωγικές και επιχειρηματικές
λειτουργίες. H ποιότητα και η υπεύθυνη παραγωγή των προϊόντων αποδεικνύει
εμπράκτως την κατανόηση και τον σεβασμό των κοινωνικών αναγκών και προσδοκιών
από τον επιχειρηματικό κόσμο.

ΚΑΘΕ ΠΕΡΙΟΧΗ, ΑΛΛΗ ΙΕΡΑΡΧΗΣΗ

Σήμερα, οι αλλεπάλληλες περιβαλλοντικές και διατροφικές κρίσεις σαφώς έχουν
συμβάλει στη δημιουργία ενός κλίματος δυσπιστίας και φόβου ανάμεσα στους
πολίτες. Ο σεβασμός του περιβάλλοντος από τις εταιρείες αποτελεί, επίσης,
πρώτο μέλημα των πολιτών στον Καναδά, στη M. Βρετανία και στην Αυστραλία. H
έμφαση στην ποιότητα και την ασφάλεια των προϊόντων είναι ζητούμενο κυρίως στη
Ρωσία, στην Κίνα και στην Ινδία, ενώ η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας
«προκρίνεται» κυρίως στη Γερμανία.

Ωστόσο, το θέμα που φαίνεται να συνδέεται κατά προτεραιότητα με την έννοια της
Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης σε πολλές χώρες (όπως είναι οι ΗΠΑ, η Γαλλία, η
Ελβετία, η Ιταλία, οι Φιλιππίνες και όλες οι χώρες της Λατινικής Αμερικής),
είναι η σωστή και η υπεύθυνη συμπεριφορά των εταιρειών προς τους υπαλλήλους
τους.

ΤΟ KINHMA ΕΞΑΠΛΩΝΕΤΑΙ

Αποτυπώνεται, με αυτόν τον τρόπο, η προσδοκία των Ελλήνων πολιτών για την
ανάληψη – εκ μέρους των επιχειρήσεων – υπεύθυνης επιχειρηματικής και
κοινωνικής δράσης σε όλα τα πεδία της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης, ενώ
εκτιμάται ότι – σταδιακά – οι πολίτες της χώρας αποκτούν μεγαλύτερη ευαισθησία
και κατανοούν καλύτερα θέματα τα οποία σχετίζονται με τη δημόσια συζήτηση και
το κίνημα για την EKE.

Ιδιαίτερη ευαισθησία για τρόφιμα και τσιγάρα

Ένα πολύ σημαντικό θέμα είναι κατά πόσον οι πολίτες ζητούν από τις εταιρείες –
και ειδικότερα από ποιες κατηγορίες εταιρειών – να αναδείξουν ένα πιο
ευαισθητοποιημένο προφίλ σχετικά με θέματα κοινωνικής ευθύνης και να αναλάβουν
ενεργό δράση.

Με βάση την πρώτη τους αυθόρμητη αναφορά, στην πρώτη θέση έρχονται τα
επεξεργασμένα τρόφιμα (13,9%), στη δεύτερη θέση τα τσιγάρα (12,6%), στην τρίτη
τα πετρελαιοειδή (9,2%) και στην τέταρτη και πέμπτη θέση τα φάρμακα (8,4%) και
τα τραπεζικά προϊόντα/ασφάλειες (8,3%). Οι αυθόρμητες αναφορές των ερωτώμενων
δείχνουν να είναι επηρεασμένες από τη συστηματική δημοσιότητα που έχουν λάβει
τα διατροφικά ζητήματα τον τελευταίο χρόνο. Ακολουθούν τα τσιγάρα, γεγονός
αναμενόμενο, αν αναλογιστεί κανείς την πολυετή αντικαπνιστική εκστρατεία και
τις νομοθετικές ρυθμίσεις σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο, καθώς και θέματα
που σχετίζονται με περιβαλλοντικές παραβιάσεις και καταστροφές, επικίνδυνα
φάρμακα αλλά και τα «ψιλά γράμματα» των τραπεζικών προϊόντων.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει, επίσης, το γεγονός ότι μια σημαντική μερίδα των
πολιτών (14,8%) δεν πρότεινε κανένα προϊόν ή υπηρεσία που θα επιθυμούσε η
εταιρεία που το παράγει ή το διαθέτει να γίνει πιο υπεύθυνη κοινωνικά ή
περιβαλλοντικά. H συγκεκριμένη μερίδα των πολιτών δεν φαίνεται να δείχνει
κάποιο ενδιαφέρον για τα θέματα της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, και γι’ αυτό
δεν εκφράζει κάποια σχετική απαίτηση προς τις επιχειρήσεις.

Πρώτο… κόμμα τα τηλεοπτικά κανάλια

Εντάξει στις υποχρεώσεις τους απέναντι στην κοινωνία βρίσκουν οι Έλληνες τα
τηλεοπτικά κανάλια, τοποθετώντας τα στην πρώτη θέση σε ό,τι αφορά τον βαθμό
ανταπόκρισής τους στις υποχρεώσεις τους απέναντι στην κοινωνία μεταξύ όλων των
άλλων επιχειρηματικών κλάδων. Το ποσοστό κοινωνικής αποδοχής των καναλιών
ανέρχεται στο 76,5%, αν αθροιστούν τα επιμέρους ποσοστά που έλαβαν στις
κλίμακες από το «είναι πάνω στον μέσον όρο» μέχρι το «είναι από τις καλύτερες»
εταιρείες στην κοινωνική ανταπόκριση.

Αυτό το εύρημα έρχεται σε ευθεία αντίθεση με όλα τα διεθνή – και ελληνικά –
ερευνητικά δεδομένα που τοποθετούν τα Μέσα Ενημέρωσης αλλά και το
δημοσιογραφικό επάγγελμα χαμηλά στις κλίμακες αξιοπιστίας και εμπιστοσύνης σε
σχέση με άλλους δημόσιους εθνικούς ή διεθνείς θεσμούς.

Μια πρώτη ερμηνεία γι’ αυτό το «παράδοξο» είναι ότι, ίσως, τα τηλεοπτικά
κανάλια και η λεγόμενη «μαχόμενη δημοσιογραφία», που στέκεται στο «πλευρό του
πολίτη» εστιάζοντας στα καθημερινά προβλήματα και στις καταγγελίες των
«σκανδάλων», έχει πείσει τους πολίτες ότι ο μόνος δρόμος γνωστοποίησης ενός
προβλήματος – και πιθανώς ο μόνος τρόπος επίλυσής του – «περνάει» μέσα από την
τηλεοπτική πραγματικότητα.

ΚΑΛΕΣ ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ

Αρκετά καλές επιδόσεις ανταπόκρισης ως προς τις κοινωνικές ευθύνες τους
(άθροισμα ποσοστών που έλαβαν «πάνω από τον μέσον όρο» και «είναι από τις
καλύτερες») έχουν και οι εταιρείες ρουχισμού και ένδυσης (38,3%), οι εταιρείες
τηλεπικοινωνιών (36,8%) και οι εταιρείες ηλεκτρονικών υπολογιστών (36%),
καταλαμβάνοντας αντίστοιχα τη δεύτερη, την τρίτη και την τέταρτη θέση.

ΠΟΙΕΣ ΥΣΤΕΡΟΥΝ

Τις χαμηλότερες επιδόσεις εμφανίζουν οι μεταλλευτικές εταιρείες (13,1%) και οι
εταιρείες πετρελαιοειδών (14,4%), που παγίως αντιμετωπίζουν την έντονη κριτική
των πολιτών για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της δραστηριότητάς τους.
Επίσης, χαμηλή επίδοση έχει σταθερά και η καπνοβιομηχανία, η οποία αν και
επενδύει σε ενέργειες στήριξης των τοπικών κοινωνιών δεν καταφέρνει να αλλάξει
το αρνητικό κλίμα.

H στάση των επενδυτών

Σύμφωνα με την έρευνα, μικρό ποσοστό επενδυτών και κατόχων μετοχών στην Ελλάδα
επηρεάζεται, όσον αφορά τη συμπεριφορά τους και τις αποφάσεις τους από το αν
μια εισηγμένη εταιρεία υποστηρίζει ή υιοθετεί μια κοινωνικά υπεύθυνη στάση.

Μόνο ένα 15% δηλώνει ότι η κοινωνικά υπεύθυνη συμπεριφορά κάποιας εταιρείας
έχει επηρεάσει την επενδυτική συμπεριφορά του τουλάχιστον μια φορά. Αντίθετα,
ο μεγάλος όγκος των επενδυτών (62,4%) υποστηρίζει ότι δεν επηρεάστηκε στις
επενδυτικές του αποφάσεις από θέματα EKE.

Τα σκάνδαλα, όμως, των τελευταίων ετών έχουν ενεργοποιήσει σε όλο τον κόσμο το
ενδιαφέρον των επενδυτών για τις κοινωνικά υπεύθυνες εταιρείες και,
αντίστοιχα, έχουν ευαισθητοποιήσει και τις επιχειρήσεις.

Tips

Οι Έλληνες…

… απαιτούν σεβασμό και προστασία του περιβάλλοντος σε συνδυασμό με
ποιοτικά προϊόντα που δεν θέτουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία και ζητούν τη
δημιουργία νέων θέσεων εργασίας