Tα κέρδη δεν φτάνουν στους εργαζομένους

«Θα πρέπει να αποκτήσουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και να απαιτήσουν υψηλότερες αποδοχές»

Αυτή είναι η εκδοχή της Γουόλ Στριτ για το τι συνιστά ευημερία: να αυξάνονται
με διψήφιο ποσοστό τα κέρδη των επιχειρήσεων, την ίδια στιγμή που οι
εργαζόμενοι θεωρούν τους εαυτούς τους τυχερούς αν παίρνουν έστω και πενιχρές
αυξήσεις μισθών. Αυτή είναι η τάση τα τελευταία χρόνια. Οι μετοχές ακολουθούν
ανοδική πορεία, καθώς οι επιχειρήσεις παρουσιάζουν υψηλή κερδοφορία, ενώ ο
πληθωρισμός διατηρείται σε χαμηλά επίπεδα, επειδή οι μισθοί των εργαζομένων
παραμένουν στάσιμοι.

Τα στοιχεία του τρίτου τριμήνου φέτος δείχνουν ακριβώς αυτό. Οι τιμές σχεδόν
όλων των μετοχών (εταιρειών που έχουν ανακοινώσει αποτελέσματα) που
συμμετέχουν στη διαμόρφωση του δείκτη Standard & Poor’s 500 παρουσιάζουν
ετήσια άνοδο που ξεπερνά το 10%. Είναι ενδεικτικό ότι τα λειτουργικά κέρδη των
εταιρειών του δείκτη S&Ρ 500 αυξήθηκαν κατά 11,5% στο τρίτο τρίμηνο του
2005. Μάλιστα, οι εταιρείες του δείκτη παρουσιάζουν για 14 συναπτά τρίμηνα
διψήφιο ποσοστό ανάπτυξης.

Κέρδη και μισθοί

Πρόκειται για αποτελέσματα που ξεπερνούν ακόμη και τις πιο αισιόδοξες
προβλέψεις. Επιπλέον, για ολόκληρο το 2005, η S&Ρ εκτιμά ότι τα κέρδη των
εταιρειών μεγάλης κεφαλαιοποίησης θα αυξηθούν κατά 13,4%, ενώ για το 2006 κατά
11,5%.

Για τους υπαλλήλους τους, όμως, που εργάζονται σκληρά για να κερδίζουν οι
επιχειρήσεις τόσα χρήματα, τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά. Οι αυξήσεις των
μισθών των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα – σύμφωνα με στοιχεία της
αμερικανικής κυβέρνησης – διαμορφώνονταν στα τέλη Σεπτεμβρίου σε μόλις 2,2%,
σε ετήσια βάση. Μάλιστα, οι αυξήσεις αυτές ήταν χαμηλότερες σε σύγκριση με
πέρυσι, καθώς την αντίστοιχη περίοδο του 2004 είχαν φτάσει το 2,6%.

Δεν έχουν αυτοπεποίθηση

Λίγοι στη Γουόλ Στριτ θα διαφωνούσαν ότι τα υψηλά κέρδη που απολαμβάνουν οι
επιχειρήσεις – κυρίως λόγω της μεγάλης αύξησης της παραγωγικότητας –
διοχετεύονται στα ταμεία των εταιρειών ευνοώντας τους ισολογισμούς τους και
όχι στις τσέπες όσων εργάζονται γι’ αυτές. «Είναι αλήθεια, ότι τα κέρδη από
την παραγωγικότητα δεν φτάνουν στους εργαζομένους», λέει ο οικονομολόγος Κεν
Γκολντστάιν. «Και όμως, αν παρατηρήσουμε τη μείωση της ανεργίας που
καταγράφεται στις ΗΠΑ τον τελευταίο χρόνο, θα συμπεράνουμε ότι οι εργαζόμενοι
θα πρέπει να αποκτήσουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και να απαιτήσουν υψηλότερες
αποδοχές». Σημειώνεται ότι τον Οκτώβριο η ανεργία στις ΗΠΑ διαμορφωνόταν στο
5% από 6%, που ήταν πριν από δύο χρόνια.

Συνολικά τα στοιχεία δείχνουν πως οι εργαζόμενοι δεν πιστεύουν ότι έχουν
πολλές πιθανότητες επιτυχίας, αν διεκδικήσουν υψηλότερες αποδοχές. Οι
περισσότεροι από εκείνους που βλέπουν τους μισθούς τους να αυξάνονται, τα
κατάφεραν απειλώντας τους εργοδότες ότι σε διαφορετική περίπτωση είναι έτοιμοι
να αναζητήσουν αλλού εργασία. Αυτό, όμως, δεν είναι πάντοτε εύκολο. H πρόσφατη
ανακοίνωση της Τζένεραλ Μότορς ότι θα προχωρήσει σε περικοπές 30.000 θέσεων
εργασίας, σίγουρα δεν βοηθά στη δημιουργία καλύτερου κλίματος στην αγορά
εργασίας. Επίσης, ο ανταγωνισμός στην αγορά είναι, πλέον, μεγαλύτερος και
προέρχεται από διάφορες χώρες με φθηνό εργατικό δυναμικό. Υπάρχει ο φόβος ότι
«αν ζητήσει κανείς περισσότερα χρήματα, μπορεί να απολυθεί», λέει ο
Γκολντστάιν και καταλήγει: «Είτε αυτό είναι σωστό (να το πιστεύει κανείς) είτε
όχι, αυτή είναι η αντίληψη που επικρατεί».

Τι θα γίνει το 2006

Αρκετοί αναλυτές πιστεύουν ότι οι εργαζόμενοι μπορούν να επωφεληθούν, εφόσον
συνεχιστεί η ανάπτυξη της οικονομίας, ενώ όπως εκτιμά ο οικονομολόγος της
Goldman Sacks Άντριου Τίλτον, οι εργαζόμενοι αναμένεται να αποκτήσουν
μεγαλύτερο μερίδιο από την πίτα των κερδών των επιχειρήσεων το 2006. Όμως,
ποια θα είναι η πορεία των αγορών από το νέο έτος; Δεν είναι λίγοι εκείνοι που
πιστεύουν ότι οι ρυθμοί αύξησης της κερδοφορίας των επιχειρήσεων θα μειωθούν.

Καλό για τις εταιρείες

Υπάρχουν αρκετοί σοβαροί λόγοι να πιστεύει κανείς ότι οι αυξήσεις των αποδοχών
των εργαζομένων θα επηρεάσουν περισσότερο θετικά παρά αρνητικά τις μετοχές των
εταιρειών. Ένας από τους πιο προφανείς λόγους είναι ότι οι αυξήσεις των μισθών
οδηγούν σε αύξηση των καταναλωτικών δαπανών, που είναι η «ατμομηχανή» της
οικονομικής ανάπτυξης. Επιπλέον, όταν οι εργαζόμενοι είναι πιο ευχαριστημένοι
από τη δουλειά τους, κερδίζουν και οι επιχειρήσεις – και αυτό θα έπρεπε να το
καταλαβαίνει η Γουώλ Στρητ.

Τα «άλλοθι»

Σε κάθε περίπτωση, ίσως είναι ακόμη νωρίς να κάνουμε μια ασφαλή εκτίμηση για
το αν θα αυξηθούν οι μισθοί των εργαζομένων. Ίσως οι επικεφαλής των
επιχειρήσεων που βλέπουν, τα τελευταία χρόνια, τα κέρδη να μεγαλώνουν και τα
μετρητά να συσσωρεύονται, να μη θελήσουν τελικά να τα μοιραστούν με τους
εργαζομένους. Οι εταιρείες θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ότι δεν είναι η
κατάλληλη στιγμή για να προσφέρουν αυξήσεις, υποστηρίζοντας ότι ο ρυθμός
αύξησης της κερδοφορίας τους μειώνεται (αν και το ποσοστό της ετήσιας αύξησης
των κερδών τους παραμένει διψήφιο). Οι εταιρείες θα μπορούσαν να υποστηρίξουν
ότι χρειάζονται αυξημένη ρευστότητα, για να πραγματοποιήσουν επαναγορές
μετοχών και για διάφορα άλλα τρικ που κάνουν στους ισολογισμούς τους, ώστε να
διατηρήσουν ευχαριστημένη τη Γουώλ Στρητ. Όμως, οι επενδυτές με μακροπρόθεσμη
προοπτική θα πρέπει να αναλογιστούν πότε η εμμονή των εταιρειών να
παρουσιάζουν όλο και πιο ελκυστικούς ισολογισμούς αρχίζει να γίνεται
καταστροφική γι’ αυτές και πώς η πολιτική αυτή βλάπτει – σε βάθος χρόνου – τις
προοπτικές των μετοχών τους.

Ο Tom Petruno είναι αρθρογράφος στην αμερικανική εφημερίδα «Los Angeles
Times»

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ