Aκριβές γιορτές παρά τις προσφορές στην αγορά

Σε μια περίοδο που η αγορά περιμένει τον 13ο μισθό για να ανασάνει και να
περιορίσει τις απώλειες μιας ολόκληρης χρονιάς, οι καταναλωτές βλέπουν να
έρχονται δύσκολα Χριστούγεννα και ακόμη χειρότερες ημέρες το 2006.

H καθήλωση των μισθών φέτος, οι μεγάλες αλλεπάλληλες ανατιμήσεις στην αγορά
τους προηγούμενους μήνες, αλλά και οι σοβαρά αυξημένες υποχρεώσεις τους σε
δάνεια και κάρτες, κάνουν τα νοικοκυριά να είναι «κουμπωμένα», τόσο για τις
καθημερινές αγορές τους όσο και γι’ αυτές που προορίζονται για την εορταστική
περίοδο. Πιο δυσοίωνες, όμως, είναι οι προβλέψεις τους για το μέλλον. Δύο
έρευνες (οικονομική συγκυρία του ΙΟΒΕ και έρευνα της MRB για λογαριασμό του
ΣΕΒ) που είδαν το φως της δημοσιότητας αυτή την εβδομάδα, δείχνουν ότι στην
πλειονότητά τους τα ελληνικά νοικοκυριά περιμένουν χειρότερες ημέρες το 2006,
τόσο σε ό,τι αφορά τη δική τους οικονομική κατάσταση όσο και για την οικονομία
συνολικά. Έτσι αποτυπώνουν το αίσθημα ανασφάλειας που έχουν, αφενός εξαιτίας
των χρεών τους προς τις τράπεζες και της ακρίβειας στην αγορά και, αφετέρου,
λόγω έλλειψης της προοπτικής να βελτιωθούν τα εισοδήματα και το επίπεδο
διαβίωσής τους.

H κυβέρνηση, υπό το βάρος των δημοσίων ελλειμμάτων που εκτοξεύθηκαν σε ακόμη
υψηλότερα επίπεδα κατά τη διετία 2004-2005, ετοιμάζεται να εφαρμόσει για ένα
ακόμη έτος (2006) πολιτική λιτότητας για τους μισθούς στο Δημόσιο – και
μάλιστα σκληρότερη σε σχέση με πέρυσι – με αυξήσεις που θα υπολείπονται του
πληθωρισμού (2,5%). Υπονομεύει έτσι κάθε προοπτική να βελτιωθούν τα εισοδήματα
των νοικοκυριών, αλλά και να αυξηθεί η ζήτηση στην αγορά, στερώντας από την
οικονομία τις βασικές προϋποθέσεις για την ανάπτυξη.

«Ασφυξία» στην αγορά

Ήδη οι μικρές επιχειρήσεις λειτουργούν υπό συνθήκες ασφυξίας, ενώ οι μεγάλοι
του λιανεμπορίου, εξαιτίας και της εισβολής των ξένων πολυεθνικών αλυσίδων,
έχουν επιδοθεί σε ξέφρενο ανταγωνισμό με σκοπό να προσελκύσουν τους
καταναλωτές. Μάλιστα τώρα, εν όψει της περιόδου των εορτών, έχουν μπει σε ένα
«χορό» προσφορών, στην προσπάθειά τους να αποκομίσουν όσο το δυνατόν
μεγαλύτερο μερίδιο από την πίτα των 5 δισ. ευρώ που υπολογίζεται ότι
ξοδεύονται στην αγορά των Χριστουγέννων.

Ακριβότερα τα τρόφιμα

Εκτός από τα καθηλωμένα εισοδήματα, χρέη και ακρίβεια δεν αφήνουν πολλά
περιθώρια στα νοικοκυριά. Ενδεικτικό είναι ότι τα φετινά Χριστούγεννα τα
τρόφιμα υπολογίζεται ότι θα είναι περίπου 10% ακριβότερα, κατά μέσο όρο, σε
σχέση με πέρυσι. Πρόκειται για το αποτέλεσμα των αλλεπάλληλων ανατιμήσεων που
έχουν γίνει από την αρχή του έτους, οι οποίες αφορούν τις περισσότερες
κατηγορίες των ειδών διατροφής που πωλούνται στα σούπερ μάρκετ. Χαρακτηριστικό
παράδειγμα είναι ότι για την προμήθεια ελαιολάδου μια οικογένεια πρέπει να
πληρώσει φέτος έως και 21% περισσότερα σε σχέση με πέρυσι. Το συγκεκριμένο
προϊόν ανατιμήθηκε τρεις φορές κατά τη διάρκεια του 2005.

Τα γαλακτοκομικά, που έχουν και αυτά βασική θέση στο καλάθι της νοικοκυράς,
είναι φέτος έως και 12% ακριβότερα σε σχέση με τις τιμές τα περυσινά
Χριστούγεννα. Μεγάλες είναι οι ανατιμήσεις και στις περισσότερες κατηγορίες
προϊόντων, ενώ στα κρέατα οι αυξήσεις σε σχέση με πέρυσι ξεπερνούν το 10%.

Παράλληλα, ο φετινός χειμώνας είναι πιο βαρύς για τα νοικοκυριά και λόγω της
έκρηξης του κόστους για την αγορά καυσίμων αλλά και της αύξησης στα τιμολόγια
υπηρεσιών και ΔΕΚΟ. Το πετρέλαιο θέρμανσης πωλείται 26% ακριβότερα σε σχέση με
πέρυσι (0,57 ευρώ το λίτρο, από 0,46 ευρώ πέρυσι). H τιμή της βενζίνης είναι
αυξημένη κατά 21,2% (από 0,80 ευρώ το λίτρο πέρυσι, φέτος ανέρχεται σε 0,90
ευρώ).

Την ώρα που τα πραγματικά εισοδήματα συρρικνώνονται από την ακρίβεια,
σημαντικό μέρος τους δαπανάται για την αποπληρωμή των δόσεων από στεγαστικά
και καταναλωτικά δάνεια (και κάρτες). Μάλιστα, οι δόσεις αυτές αναμένεται να
αυξηθούν τον επόμενο χρόνο, καθώς εκτιμάται ότι η EKT θα αυξήσει και άλλο τα
ευρωπαϊκά επιτόκια, κίνηση που θα ακολουθήσουν και οι τράπεζες στην Ελλάδα.
Ενδεικτικά είναι τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, σύμφωνα με τα οποία,
κατά μέσο όρο, κάθε νοικοκυριό χρωστά στις τράπεζες 10.500 ευρώ. Το σύνολο των
χρεών τους ανήλθε το εννεάμηνο του 2005 (Ιανουάριος – Σεπτέμβριος) σε 60,2
δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα να χρωστούν ποσό που αντιστοιχεί στο 33% του ΑΕΠ της
χώρας, από 31,4% που ήταν το 2004 και 26,2% που ήταν το 2003.

Το πιο ανησυχητικό, μάλιστα, είναι ότι τα χρέη από κάρτες και προσωπικά δάνεια
αυξάνονται με εκρηκτικούς ρυθμούς. Πρόκειται για δάνεια που οι καταναλωτές
παίρνουν από τις τράπεζες με υψηλά επιτόκια (έως και 16%), για να
εξυπηρετήσουν καθημερινές τους ανάγκες. Ενδεικτικό είναι ότι ο ρυθμός αύξησης
των χρεών από προσωπικά δάνεια (χωρίς δικαιολογητικά) στο ενεάμηνο ήταν 44,5%,
ενώ στα καταναλωτικά με δικαιολογητικά 24,8%.

Αποτέλεσμα ήταν το πρώτο εννεάμηνο φέτος να αυξηθεί ο αριθμός των δανείων των
οποίων καθυστερεί η αποπληρωμή προς τις τράπεζες ή δεν εξυπηρετούνται καθόλου.
Τα χρέη αυτά, που υπολογίζεται ότι αντιστοιχούν σε 200.000 νοικοκυριά,
αυξήθηκαν στο 5,8% του συνόλου των χορηγήσεων, από 5,6% το αντίστοιχο περυσινό
εννεάμηνο, και το σχετικό ποσό ανέρχεται σε 120 εκατ. ευρώ.

10% ακριβότερο το χριστουγεννιάτικο τραπέζι

Ο χορός των προσφορών στην αγορά «καλά κρατεί», αλλά τα νοικοκυριά θα
πληρώσουν φέτος 10% ακριβότερα το χριστουγεννιάτικο τραπέζι, σε σχέση με
πέρυσι, εξαιτίας των αλλεπάλληλων ανατιμήσεων που σημειώθηκαν στη διάρκεια του
έτους σε βασικά είδη διατροφής. Όπως προκύπτει από τον πίνακα που παρουσιάζει
η «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ», μία τετραμελής οικογένεια θα πληρώσει για το χριστουγεννιάτικο
τραπέζι περισσότερο έως 20% για τυποποιημένα τρόφιμα, 18% για κρέατα και 20%
για ορισμένα είδη οπωροκηπευτικών, σε σχέση με πέρυσι. Αν και η εικόνα των
τιμών στην αγορά κρεάτων αναμένεται να διαμορφωθεί πλήρως την ερχόμενη
εβδομάδα, με βάση τα σημερινά δεδομένα το γιορτινό τραπέζι (για μία τετραμελή
οικογένεια), το οποίο περιλαμβάνει 17 προϊόντα, θα κοστίσει φέτος 110,67 ευρώ,
από 100,89 ευρώ πέρυσι, δηλαδή 9,69% ακριβότερα.

Συγκεκριμένα, το χοιρινό κρέας με κόκαλο πωλείται ακριβότερα κατά 5% σε σχέση
πέρυσι, το αρνάκι γάλακτος έως 20%, και μόνο το κοτόπουλο παραμένει… σταθερή
αξία στην αγορά κρέατος, εξαιτίας της πτώσης των πωλήσεων που έφερε στην αγορά
η «γρίπη των πτηνών». Για τον ίδιο λόγο αναμένεται να τιμολογηθεί στα ίδια
επίπεδα με τα περυσινά – ίσως και φθηνότερα – η εγχώρια γαλοπούλα, σύμφωνα με
τους κρεοπώλες, δηλαδή στα 7 ευρώ το κιλό, ενώ ήδη πωλούνται στην αγορά
κατεψυγμένες γαλοπούλες, οι τιμές των οποίων κυμαίνονται από 2,5 έως 3 ευρώ το
κιλό (στα ίδια με τα περυσινά επίπεδα). Πάντως, προβλήματα ανεπάρκειας δεν
πρόκειται να υπάρξουν στην αγορά, καθώς, όπως κάθε χρόνο, θα γίνουν και φέτος
εισαγωγές, τόσο σε νωπά αρνιά όσο και σε γαλοπούλες, με τιμές χαμηλότερες από
αυτές στα εγχώρια κρέατα.

Και στα οπωροκηπευτικά, όμως, παρατηρούνται ανατιμήσεις σε σχέση με πέρυσι.
Τις τελευταίες ημέρες – και εξαιτίας των καταστροφών από τις πλημμύρες σε
αρκετές καλλιέργειες και θερμοκήπια, κυρίως στην Αττική – αύξηση 20% σε σχέση
με πέρυσι παρουσιάζουν οι τιμές στα μαρούλια, 4,17% στις πατάτες, 23% στα
μήλα, 30% στα πορτοκάλια, ενώ 20% ακριβότερα πωλούνται τα μανταρίνια. Όσο για
την τιμή της ντομάτας, η αύξηση σε σχέση με πέρυσι ξεπερνά το 16% και πωλείται
2 ευρώ το κιλό.

Παναγιώτης Κυριακού ιδιωτικός υπάλληλος

«H ακρίβεια είναι, πλέον, περισσότερο ορατή από ποτέ. Τα έξοδα συνεχώς
μεγαλώνουν, τη στιγμή που οι μισθοί παραμένουν σταθεροί και οι αυξήσεις που
προσφέρονται είναι “ψίχουλα”. H ακρίβεια γίνεται δυσβάσταχτη, αν αναλογιστούμε
ότι πολλά νοικοκυριά έχουν πάρει δάνεια. Οι δόσεις των δανείων αυτών υπάρχει
κίνδυνος να αυξηθούν τώρα ακόμη περισσότερο, λόγω της ανόδου των επιτοκίων,
οδηγώντας πολλούς σε οριακή κατάσταση, ιδιαίτερα αυτή την εποχή που τα έξοδα
είναι μεγαλύτερα λόγω Χριστουγέννων. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που αναγκάζονται
να πάρουν νέα δάνεια, για να αποπληρώσουν τα παλιά».

Βασίλης Μπάμπαλης συνταξιούχος IKA

«Ύστερα από 32 συντάξιμα χρόνια δουλειάς, παίρνω 960 ευρώ τον μήνα. Αυτό
μπορεί να φαίνεται ικανοποιητικό ποσό για όσους το ακούνε, αλλά η
πραγματικότητα είναι άλλη. H ακρίβεια χτυπάει όλους τους συνταξιούχους
ανεξαιρέτως. Κάθε χρόνο έχουμε να περιμένουμε μόνο ανατιμήσεις και μόνο κακά
μαντάτα από τον προϋπολογισμό. Και πρέπει να βγάλουμε εμείς το… φίδι από την
τρύπα, πηγαίνοντας αργά στη λαϊκή για να πετύχουμε καλύτερες τιμές. Έτσι,
όμως, χάνεις το καλό εμπόρευμα. Σκέψου τώρα, που έρχονται και οι γιορτές…».

Συνεχές ωράριο

Συνεχές είναι το προτεινόμενο από τον Εμπορικό Σύλλογο Αθηνών ωράριο
λειτουργίας των εμπορικών καταστημάτων για την περίοδο των εορτών, που αρχίζει
την προσεχή Δευτέρα 12 Δεκεμβρίου. Τις καθημερινές προτείνεται τα καταστήματα
να λειτουργούν από τις 9 το πρωί έως τις 9 το βράδυ, το Σάββατο από τις 9 το
πρωί μέχρι τις 6 το απόγευμα και την Κυριακή (18 Δεκεμβρίου) από τις 10 το
πρωί μέχρι τις 6 το απόγευμα.