Aρχίστε την ανανέωση χωρίς εμένα

Όπως ο Μπιλ Κλίντον, έτσι και ο Γιώργος Παπανδρέου δεν είναι πολιτικός που φθάνει στην αρχηγία στην τρίτη ηλικία. Γι’ αυτό και θέλει δίπλα του πρόσωπα της γενιάς του…

ΜΠΟΡΕΙ το βιβλίο του Κώστα Σημίτη να κυριάρχησε επί της πολιτικής
επικαιρότητας το τελευταίο δεκαήμερο αναμοχλεύοντας πάθη, ωστόσο αφορά μια
εποχή που έχει τελειώσει. Το παιχνίδι γίνεται πλέον από πολιτικούς της
«επόμενης γενιάς». Δύο από αυτούς, ο Γιώργος Παπανδρέου και η Ντόρα
Μπακογιάννη, μίλησαν την περασμένη εβδομάδα. H δήμαρχος Αθηναίων διέγνωσε
πρόβλημα προσώπων στην κυβέρνηση. Ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ αισθάνεται την υποχρέωση
να ανανεώσει το κόμμα του.

Αμφότερες οι τοποθετήσεις βλέπουν την πολιτική με πνεύμα «κάστινγκ», σαν ένα
έργο που αναζητά τους κατάλληλους πρωταγωνιστές. Είναι μια προσέγγιση όχι
μακριά από το πνεύμα της εποχής. Στo Παρίσι μιλούν για «people politique», μια
αγγλογαλλική φράση που σημαίνει «πολιτική προσώπων». H Δεξιά έχει έναν τέτοιο
πολιτικό, τον Νικολά Σαρκοζί, ο οποίος έχει χτίσει την εικόνα του πλάι σε
ηθοποιούς και αθλητές – δηλαδή με όρους της κοινωνίας του θεάματος. Οι
Σοσιαλιστές δεν έχουν. Στο Λονδίνο, ο συντηρητικός Τύπος έχει χύσει πολύ
μελάνι για έναν τριαντάρη πολιτικό, τον Ντέιβιντ Κάμερον. H έμφαση δίνεται στα
κοινωνικά χαρακτηριστικά του, στην εμφάνισή του ή στο ότι μένει στο μοδάτο
Νότινγκ Χιλ.

Για να είμαστε δίκαιοι, το προφίλ του Σαρκοζί ορίζεται εξίσου από το μήνυμα
αλλαγής, την άνεση λόγου, τη δυναμική παρουσία του, αλλά και τον
αυτοπροσδιορισμό του ως «πρώτου μπάτσου της Γαλλίας». Αντίστοιχα, ο Κάμερον,
ασχέτως κολόνιας, είναι ο πρώτος πολιτικός με κεντρώα ένστικτα στον οποίο
στρέφονται οι Τόρις. Αμφότεροι όμως έχουν τη στόφα του αστέρα. Δεν είναι
χαρισματικοί με την παραδοσιακή έννοια του πολιτικού, που είναι καλός ομιλητής
και παρασύρει τα πλήθη. Είναι αυτό που λέμε «μπιούτιφουλ πιπλ» – φωτογενή
πρόσωπα που «γράφουν» καλά στο γυαλί και αρέσουν.

ΣΥΝΗΘΩΣ, η πολιτική είναι παιχνίδι γήρατος. Ο Μιτεράν και ο Σιράκ, ο
Ανδρέας Παπανδρέου, ο Κώστας Σημίτης ή ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο Χέλμουτ
Κολ, ο Ρόναλντ Ρίγκαν και ο Λίντον Τζόνσον – όλοι έφτασαν στο ύπατο αξίωμα σε
προχωρημένη ηλικία. Κάθε είκοσι ή τριάντα χρόνια όμως η πολιτική φέρνει στον
αφρό έναν νεώτερο ηγέτη, έναν σαραντάρη ή κάποιον που έχει μόλις πατήσει τα
πενήντα. Ο Κέννεντυ, ο Κλίντον ή ο Τόνι Μπλερ ήταν τέτοιες περιπτώσεις. Όλοι
έφεραν μαζί τους μια νέα γενιά πολιτικών – αυτήν που θεωρεί καθήκον του να
αναδείξει ο Παπανδρέου. Στις κυβερνήσεις Κέννεντυ, Κλίντον ή Μπλερ τα όρια
ηλικίας χαμήλωσαν. H πίεση στους εξηντάρηδες αυξήθηκε. H επετηρίδα
αχρηστεύθηκε.

Τούτο δεν σημαίνει πως οι κυβερνήσεις αυτές είχαν μόνο νέους. Κέννεντυ και
Κλίντον είχαν υπουργούς Εξωτερικών τρίτης ηλικίας, τον Ντιν Ρασκ και τον
Γουόρεν Κρίστοφερ. Ο Μπλερ είχε τον Ρόμπιν Κουκ. Αντίστοιχα, ο Καραμανλής έχει
τον Γιώργο Σουφλιά. Ωστόσο ο πολιτικός με λευκά μαλλιά είναι η εξαίρεση. Ο
κανόνας είναι η ανανέωση. Αντίστοιχα, η ανανέωση δεν συνεπάγεται πάντα
επιτυχίες. Ο Κέννεντυ είχε την πιο λαμπερή και φρέσκια κυβέρνηση, ωστόσο η
έλλειψη εμπειρίας προκάλεσε μεγάλες κρίσεις τόσο στο εσωτερικό – φυλετικές
διακρίσεις – όσο και στο εξωτερικό, όπου ο νέος πρόεδρος την πάτησε στον Κόλπο
των Χοίρων και, δίνοντας λάθος σήματα στη Σοβιετική Ένωση, βρέθηκε μπλεγμένος
στην Κρίση των Πυραύλων. Για να μη μιλήσει κανείς για το Βιετνάμ. Αντίστοιχα,
ο Κλίντον ήταν ένας πρόεδρος με πολύ περιορισμένο νομοθετικό έργο. Όσο για τον
Μπλερ, αυτός πάτησε την πολιτική νάρκη του Ιράκ.

Συμπέρασμα: φύσει και θέσει, ο Παπανδρέου δεν μπορεί να είναι αρχηγός ενός
κόμματος εξηντάρηδων. Μπορεί να έχει, παραδείγματος χάριν, θέση δίπλα του για
τον Τσούρα – που δεν είναι ακριβώς στην πρώτη πολιτική του νεότητα – αλλά δεν
αντέχει τους περισσότερους από τους άλλους. H διεθνής πολιτική παράδοση
διδάσκει ότι η ανανέωση θα γίνει, με ανάμεικτα – ως συνήθως – πολιτικά
αποτελέσματα.