Yποβάθμιση και… καήκαμε

Στην κόψη του ξυραφιού βρίσκεται η Ελλάδα σε ό,τι αφορά την αποδοχή ή την
απόρριψη των ομολόγων της ως ενέχυρων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, κάτι
που θα είχε αλυσιδωτές και βαρύτατες συνέπειες για την οικονομία της.

Ζαν Κλοντ Τρισέ, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Εάν υποβαθμιστεί η πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας, η EKT δεν θα δέχεται τα ελληνικά κρατικά ομόλογα ως ενέχυρα για δανειοδότηση των τραπεζών

Όπως διευκρίνιζε αρμόδια υψηλόβαθμη τραπεζική πηγή, μετά το σχετικό δημοσίευμα
των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» την περασμένη Τετάρτη, αρκεί μία και μόνο υποβάθμιση
της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης
για να ενεργοποιηθεί ο κανόνας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, σύμφωνα με
τον οποίο δεν γίνονται δεκτά για πράξεις νομισματικής πολιτικής τα ομόλογα
χωρών με βαθμολογία κάτω από A.

Κίνδυνος ταπείνωσης

Αρχικώς, πηγές της Κεντρικής Τράπεζας στην Ελλάδα είχαν θεωρήσει, με βάση τις
σχετικές δηλώσεις του προέδρου της EKT κ. Ζαν Κλοντ Τρισέ, ότι θα χρειάζονταν
δύο υποβαθμίσεις για να μπουν στο «κόκκινο» τα ελληνικά ομόλογα, αφού πιθανή
υποβάθμιση από το A στο A- θα τη διατηρούσε στη ζώνη του A. Ωστόσο αυτό
διαψεύσθηκε αργότερα από άλλες αρμόδιες πηγές, που ανέφεραν ότι το όριο της
EKT είναι το A και όχι το A-.

Έτσι, αν η Standard & Poors επανέλθει ύστερα από λίγο καιρό και
υποβαθμίσει την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας, όπως έκανε πέρυσι, η Ελλάδα
θα διατρέχει τον κίνδυνο δραματικών εξελίξεων, με ραγδαία άνοδο των επιτοκίων,
αύξηση του κόστους δανεισμού του κράτους και ταπεινωτική αντιμετώπιση της
πολιτικής της.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις ανεξάρτητων κύκλων, μια τέτοια διαδικασία δύσκολα θα
δρομολογηθεί, ακριβώς επειδή είναι εξαιρετικά σκληρή για μια χώρα, ωστόσο δεν
μπορεί να αποκλειστεί.

Τρομακτικές παρενέργειες

H προοπτική υποβάθμισης της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας από την
Standard & Poors θεωρείται πιθανή, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, σε
περίπτωση που ο προϋπολογισμός του 2005 εκτροχιαστεί, όπως δείχνουν μέχρι
στιγμής τα ταμειακά στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος για το εννεάμηνο
Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου. Αν δηλαδή το έλλειμμα από 4,5% του ΑΕΠ περίπου που
εκτιμά η κυβέρνηση ότι θα κλείσει χωρίς την τιτλοποίηση φτάσει ή και ξεπεράσει
το 5% του ΑΕΠ, είναι πιθανό η Standard & Poors να προχωρήσει σε νέα
υποβάθμιση. Σε αυτήν την περίπτωση, η EKT, έχοντας ήδη ανακοινώσει την
πολιτική της για μη αποδοχή των ομολόγων χωρών με βαθμολογία κάτω από A, θα
κληθεί να λάβει μια απόφαση με τρομακτικές παρενέργειες, που επηρεάζει όλο το
οικοδόμημα της ΟΝΕ αφού θα οδηγήσει μια χώρα – μέλος της ευρωζώνης σε πορεία
απόκλισης, ωθώντας τα επιτόκιά της προς τα πάνω.

Αύξηση επιτοκίων

Συγκεκριμένα, αν δεν γίνουν δεκτά τα ελληνικά ομόλογα ως ενέχυρα για τη
δανειοδότηση των τραπεζών, η ζήτησή τους θα υποχωρήσει, οι τιμές τους θα
μειωθούν και επομένως θα αυξηθούν τα επιτόκιά τους, δηλαδή το κόστος δανεισμού
του κράτους. Οι τράπεζες από την πλευρά τους θα αντιμετωπίσουν δυσκολίες
εξεύρεσης ρευστότητας, με αποτέλεσμα να οδηγηθούν κι αυτές σε αύξηση των
επιτοκίων χορηγήσεων. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, εν όψει αυτών των παρενεργειών η
EKT δεν θα προχωρήσει εύκολα σε μια τέτοια κίνηση.

Ωστόσο, γεγονός παραμένει ότι η Ελλάδα απειλείται σοβαρά καθώς βρίσκεται στο
όριο που θέτουν οι κανόνες της EKT. Γι’ αυτό και η κυβέρνηση αναμένεται να
λάβει αργά ή γρήγορα δραστικά μέτρα, τόσο για τη συγκράτηση του ελλείμματος
όσο και για τη μείωση του δημόσιου χρέους.