Ψαλίδι στην ανάπλαση του Eλαιώνα

Με το «καλημέρα» άρχισαν – λόγω έλλειψης κονδυλίων – οι εκπτώσεις στην
ανάπλαση του Ελαιώνα: εν όψει της κατασκευής του γηπέδου του Παναθηναϊκού, το
υπουργείο Οικονομικών εγκρίνει πιστώσεις ύψους περίπου 60 εκατ. ευρώ, που μετά
βίας αρκούν για τις υποδομές – αποχέτευση, δρόμοι, όμβρια – σε… 1.000 από τα
9.000 στρέμματα του Ελαιώνα. Εν τω μεταξύ με εντατικούς ρυθμούς προχωράει το
σχέδιο του Δήμου Αθηναίων για τη «διπλή ανάπλαση» Ελαιώνα και Λεωφόρου
Αλεξάνδρας.

«Στα χαρτιά» έχει μείνει το Προεδρικό Διάταγμα του 1996 που χωροθετεί τον Ελαιώνα και προβλέπει το μεγαλύτερο κομμάτι του με πράσινο

Το «ψαλίδι» στο συνολικό σχέδιο ανάπλασης του Ελαιώνα, ο οποίος εδώ και πολλά
χρόνια παραμένει πάρκο «στα χαρτιά» – επίσης λόγω έλλειψης κονδυλίων -, μπήκε
όταν ο Δήμος Αθηναίων και το ΥΠΕΧΩΔΕ έθεσαν το ζήτημα της χρηματοδότησης των
αναγκαίων υποδομών ώστε το γήπεδο του Παναθηναϊκού να ενταχθεί σε έναν
οργανωμένο χώρο. Σύμφωνα με πληροφορίες, αρχικά τα 60 εκατ. ευρώ ζητήθηκαν
μόνο για τις υποδομές έκτασης περίπου 120 στρεμμάτων, δηλαδή γύρω από τον χώρο
του γηπέδου.

Ύστερα από διαπραγματεύσεις, το υπουργείο Οικονομικών αποσαφήνισε ότι θα
εγκρίνει το κονδύλι υπό την προϋπόθεση ότι η ανάπλαση θα αφορά έναν ευρύτερο
χώρο – με την ελπίδα να ενταχθεί και σε κάποιο από τα ευρωπαϊκά προγράμματα.
Έτσι υπήρξε συμφωνία για «καταρχήν» ανάπλαση σε έκταση περίπου 1.000
στρεμμάτων, από την Ιερά Οδό μέχρι την Πέτρου Ράλλη συμπεριλαμβανομένης της
υποβαθμισμένης γειτονιάς του Δήμου Αθηναίων, Μαρκόνι, ενώ εγκαταλείφθηκε το
αρχικό σχέδιο για συνολική ανάπλαση του Ελαιώνα.

Οι αλλαγές στη δόμηση. Σύμφωνα με το σχέδιο, η περιοχή του Βοτανικού –
βρίσκεται στο κομμάτι του Ελαιώνα που ανήκει στον Δήμο Αθηναίων – θα
λειτουργήσει ως «υποδοχέας» συντελεστή δόμησης από το οικοδομικό τετράγωνο
όπου βρίσκεται σήμερα το γήπεδο, δηλαδή τη Λεωφόρο Αλεξάνδρας. Ο Ελαιώνας θα
υποδεχτεί εβδομήντα πέντε χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα σε 90 στρέμματα ενώ ως
«αντάλλαγμα» θα κατεδαφιστεί το γήπεδο της Λεωφόρου και στη θέση του θα γίνει
ένα ανοιχτό πάρκο-πλατεία 18 στρεμμάτων.

Στον Ελαιώνα από τα 75.000 τ.μ. τα 50.000 θα μετατραπούν σε εμπορικό κέντρο
ενώ τα υπόλοιπα 15.000 θα εξυπηρετήσουν τις ανάγκες του γηπέδου. Όπως τονίζουν
πηγές του Οργανισμού Ρυθμιστικού Σχεδίου της Αθήνας και του Δήμου Αθηναίων, το
εμπορικό κέντρο, δηλαδή τα 50.000 τετραγωνικά, θα χτιστούν εκεί όπου σήμερα
βρίσκεται το εργοστάσιο της πρώην εριουργίας ETMA. Αντίθετα, στη Λεωφόρο
Αλεξάνδρας προβλέπεται να παραμείνουν 2.000 τ.μ. στην έκταση των 18 στρεμμάτων
για καφέ, εστιατόρια και χρήσεις αναψυχής.

Στο σχέδιο που θα πρέπει να εγκρίνει ο Οργανισμός Ρυθμιστικού Σχεδίου της
Αθήνας, ο συντελεστής δόμησης στην έκταση 90 στρεμμάτων του Ελαιώνα γίνεται
από 0,1 σε 0,8. Ενώ στη Λ. Αλεξάνδρας από 3,6 κατεβαίνει στο 0,1-0,2.

Όπως τονίζουν καλά πληροφορημένες πηγές, ένα είναι το «αδύναμο» σημείο του
σχεδίου: η δυνατότητα προσβολής των διοικητικών πράξεων του νόμου που θα
περιλαμβάνει τις αλλαγές για Ελαιώνα και Λ. Αλεξάνδρας στο Συμβούλιο της
Επικρατείας.

H καταστροφή άρχισε από το 1841

Οι ελιές του Ελαιώνα δεν είναι μύθος της αρχαίας Ελλάδας. Οι περισσότερες
καταστράφηκαν με την Επανάσταση του 1821. Περισσότερες από 150.000 ρίζες ελιές
κάηκαν τότε. Όταν δημιουργείται το ελληνικό κράτος και η πρωτεύουσα
μεταφέρεται στην Αθήνα η περιοχή της Κολοκυνθούς γίνεται τόπος αναψυχής για
τους Αθηναίους.

Το 1841 ο ελαιώνας αρχίζει να καταστρέφεται συστηματικά. Το ξύλο από τα δέντρα
του δίνεται για καυσόξυλα. Γύρω από το ποτάμι (Κηφισός) αναπτύσσονται άλλες
καλλιέργειες, οι οποίες με τη σειρά τους καταστρέφονται όταν ο χώρος αυτός
επιλέγεται για την εγκατάσταση των προσφύγων και των μεγάλων ρυπογόνων
εργοστασίων. H αντίστροφη μέτρηση άρχισε.

Ο «σημερινός» Ελαιώνας ανήκει διοικητικά στους Δήμους Αθηναίων, Ρέντη,
Αιγάλεω, Ταύρου και Περιστερίου. Δήμοι, επιστημονικοί φορείς και ο Οργανισμός
Ρυθμιστικού Σχεδίου της Αθήνας είχαν καταλήξει ύστερα από διάλογο χρόνων στην
έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος του ’96 που χωροθετεί τον Ελαιώνα,
προβλέποντας μάλιστα στο μεγαλύτερο κομμάτι του χώρους πρασίνου. Δέκα χρόνια
μετά, το πράσινο παραμένει μια χρωματιστή κηλίδα στον χάρτη με έκδηλη την
αδυναμία εφαρμογής του Π.Δ. λόγω κυρίως των υπέρογκων ποσών που απαιτούνται
για απαλλοτριώσεις.