Δρόμοι

Στο ποτοπωλείο του…

… γνωστό στέκι στην Ουάσιγκτον, ο Λούκας είχε αλεξίσφαιρα τζάμια εδώ και
δέκα χρόνια, από τότε που ένοπλοι ληστές τού άδειασαν το ταμείο. Αφαίρεσε αυτά
τα τζάμια κι έβαλε κανονικά, από τότε που «εξευγενίστηκε» η γειτονιά του.
Χωρίς αυτά τα κλειστοφοβικά τζάμια, ο Λούκας νιώθει σήμερα πιο κοντά με τους
πελάτες του. Υπάρχουν πολλά τέτοια οχυρωμένα καταστήματα στην Ουάσιγκτον μετά
τις ταραχές του 1968 και την επιδημία του κρακ στη δεκαετία του 1990. «Νιώθεις
σαν να βρίσκεσαι στη Δυτική Όχθη», λέει ένας γείτονας του Λούκας. Όμως δεν
είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν αυτά τα αλεξίσφαιρα τζάμια ως την τελευταία
γραμμή άμυνας.

H αρχιτεκτονική…

… της βίας είναι πάνω-κάτω παντού ίδια. Τα γκέτο των μεταναστών και των
φτωχών της Γαλλίας οικοδομήθηκαν για να δώσουν την αυταπάτη της τάξης και της
διατεταγμένης ζωής. Εξοβελισμένα στην οικιστική περίμετρο των μεγαλουπόλεων,
απομονωμένα από τον υπόλοιπο ιστό της πόλης, ζωσμένα από αυτοκινητόδρομους
χωρίς εξόδους, που δυσκολεύουν την επικοινωνία με άλλες οικιστικές ζώνες,
άμορφοι χώροι, από τους οποίους απουσιάζει μια αναγνωρίσιμη αρχιτεκτονική,
χώροι ανώνυμοι, χωρίς ιστορική μνήμη, εκτεθειμένοι σε ραγδαίες αλλαγές και
απροσδόκητες κατεδαφίσεις. H «πτώχευση» των νέων πόλεων. Οι κυκλοφοριακές
αρτηρίες δεν μπορούν να δώσουν «αίμα», να μετατρέψουν το μητροπολιτικό «κενό»
σε «πληρότητα». Αντίθετα, προκαλούν αιμορραγία, με μια ακατάσχετη τάση φυγής.
Με όλα αυτά συμφωνούν οι θεωρίες μερικών κοινωνιολόγων, όπως του Ρίτσαρντ
Σένετ («Χρήσεις της αταξίας»), που πιστεύει πως ζούμε στην εποχή της
εξαφάνισης των τόπων κοινωνικής συνάντησης, επειδή ακριβώς οι σύγχρονοι
πολεοδομικοί πυρήνες έχουν «καταπιεί» τα κοινωνικά χαρακτηριστικά της
παραδοσιακής πόλης. H τάση φυγής δεν εκφράζεται μονάχα από τους
αυτοκινητόδρομους, αλλά και από τις σκοτεινές ατραπούς των ναρκωτικών, των
συμμοριών, της μανίας καταστροφής αλλά και αυτοκαταστροφής στην οποία τα άτομα
υποβάλλονται με επώδυνες τελετουργίες, με σημάδεμα ή ακρωτηριασμό του σώματός
τους, μόνο και μόνο από ανάγκη να νιώθουν πως ανήκουν σε μια κοινότητα, σε
έναν «κοινωνικό» χώρο.

Ζούμε…

… σε μια «Πανικούπολη» (έτσι ακριβώς τιτλοφορούσε ένα βιβλίο του με θέμα τις
σύγχρονες πόλεις ο Πολ Βιρίλιο), μαζί με τους φόβους μας, σε γειτονιές
μοναχικές, που μέσα τους ομιλούνται μόνο παράλληλοι διάλογοι. Να πώς είναι η
σύγχρονη πόλη σύμφωνα με τον Βιρίλιο: εγωιστική και φοβισμένη, πόλη του
πολέμου, πόλη κλειστή, φυλακισμένη μέσα σε ψηλούς πραγματικούς ή ηλεκτρονικούς
τοίχους, πόλη που μέσα της συμβιώνουν η ελευθερία και ο έλεγχος, η ευημερία
και η αγωνία.

Πόλη γυμνή…

… (για να θυμηθούμε μια έκφραση του μεγάλου επικριτή της κοινωνίας του
θεάματος Γκι Ντεμπόρ). H αρχιτεκτονική του γκέτο κλείνει απ’ έξω τους
«αθλίους», όπως μια οθόνη τηλεόρασης κλείνει απ’ έξω τους τηλεθεατές: είναι
ελεύθεροι να χαζεύουν την αντικρινή εικόνα στο καθωσπρέπει μέρος της πόλης,
αλλά δεν μπορούν να πάρουν μέρος σε αυτήν.