Mια ζωή σε ένα κελί!

Κατηγορήθηκε για τον στραγγαλισμό ενός 11χρονου αγοριού και πέρασε στη
φυλακή, επιμένοντας πως είναι αθώος, 41 χρόνια – όσα κανείς άλλος στην ιστορία
της Γαλλικής Δημοκρατίας. Αποφυλακίστηκε, υπό όρους, πριν από λίγες ημέρες και
έδωσε την πρώτη του συνέντευξη στο περιοδικό «Paris Match». Για την υπόθεσή
του δεν μίλησε, δεν του επιτρέπεται. Μίλησε μόνο για τη ζωή του, στη σκιά της
πραγματικής ζωής.

H γαλλική αστυνομία, τον Ιούλιο του ’64 ανακοίνωσε πως απέσπασε την ομολογία του «Στραγγαλιστή». Ο Λεζέ ήταν τότε 27 ετών

Αρχές του καλοκαιριού του 1964 και η Γαλλία βρίσκεται όμηρος του τρόμου.
Εβδομάδες τώρα, η αστυνομία, οι εφημερίδες, τα ραδιόφωνα, βομβαρδίζονται από
επιστολές που φέρουν την υπογραφή «Ο στραγγαλιστής». Ο αποστολέας διεκδικεί σε
αυτές την ευθύνη για τη δολοφονία του 11χρονου Λικ Ταρόν – το πτώμα του
αγοριού είχε βρεθεί στις 27 Μαΐου σε ένα δάσος στην Εσόν. «Ο στραγγαλιστής»
απειλεί να χτυπήσει και πάλι. Απ’ άκρη σ’ άκρη της χώρας, οι γονείς δεν
αφήνουν πλέον τα παιδιά τους από τα μάτια τους. Τους απαγορεύουν ακόμα και να
βγουν έξω να παίξουν.

Στις 5 Ιουλίου, η αστυνομία ανακοινώνει πως απέσπασε την ομολογία του Λουσιάν
Λεζέ, ενός νοσοκόμου στην ψυχιατρική κλινική του Βιλζουίφ. «Θάνατος στον
στραγγαλιστή!», ουρλιάζει ο όχλος τη στιγμή που ο Λεζέ φτάνει, σιδηροδέσμιος,
στο δικαστικό μέγαρο. Λίγο πριν αρχίσει η δίκη του, ο Λεζέ ανακαλεί την
ομολογία του. Παρά ταύτα, καταδικάζεται σε ισόβια κάθειρξη. Ήταν 27 ετών όταν
μπήκε στη φυλακή. Ήταν 68 όταν βγήκε – στις 3 Οκτωβρίου.

«Έπεσα με τα μούτρα στη μελέτη. Στο Δίκαιο “που σκληραίνει το πνεύμα” και στη Φιλοσοφία “που το κατευνάζει”, όπως με είχε συμβουλεύσει ο Μισέλ Φουκό», λέει ο Λουσιάν Λεζέ για τα χρόνια που πέρασε στη φυλακή

Ελεύθερος υπό όρους. Έως το τέλος του έτους, η Γαλλία πιθανώς να κληθεί
από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων να τον αποζημιώσει για
«ανισότητα στην εφαρμογή της ποινής». Ο Λεζέ έμεινε στη φυλακή πολύ
περισσότερο από τον μέσο όρο των 17 ετών. Υπέβαλε 14 αιτήσεις για αποφυλάκιση
μέχρι τελικά να εισακουστεί. «Ελπίζω ότι το δικαστήριο θα μου αναγνωρίσει και
το δικαίωμα να εκφραστώ», λέει στο «Paris Match» αναφερόμενος στη δεκαετή
απαγόρευση που του έχει επιβληθεί να μιλήσει για την υπόθεση «που έβαλε εντός
παρενθέσεων 41 χρόνια» από τη ζωή του. Σαράντα ένα χρόνια… Στη διάρκειά τους
έχασε τους γονείς του, τη γυναίκα του, τον μικρότερο αδελφό του… Μόνο στην
κηδεία του τελευταίου τού επετράπη να παραστεί. Πώς άντεξε αλήθεια;

«Με τη θέληση. Παραμένοντας όρθιος. Απαγορεύω στον εαυτό μου να γίνει βορά του
πόνου. Ισχύει όμως και το αντίθετο. Όταν με άφησαν ελεύθερο, δεν έδειξα
ενθουσιασμό. Πολλοί εξεπλάγησαν με αυτό». Κάποια χαρά, πάντως, δεν μπορεί,
πρέπει να τη νιώθει… «Όταν περπατώ κάτω από τον ήλιο, μέσα στο δάσος,
βρίσκομαι στον παράδεισο, αυτό είναι αλήθεια. Κατά βάθος όμως, νιώθω ακριβώς
όπως και όταν φυλακίστηκα. Βγήκα όπως μπήκα. Κατάφερα μέσα στη φυλακή να είμαι
ελεύθερος μέσα στο μυαλό μου, μόνο το σώμα μου ήταν φυλακισμένο. Κάποιοι
βιώνουν άσχημα τη ρήξη με τον έξω κόσμο. Εγώ, εξαρχής, αρνήθηκα να αποκοπώ από
την πραγματικότητα». Χάρη στις εφημερίδες και το ραδιόφωνο, αργότερα την
τηλεόραση, ο Λεζέ παρακολούθησε, όπως λέει, κάθε αλλαγή και πρόοδο στην
πολιτική, την επιστημονική, την οικονομική ζωή. Τόσο που όταν ανέβηκε για
πρώτη φορά σε υπερταχεία, μετά την αποφυλάκισή του, ένιωσε πως το είχε
ξανακάνει, δεν αισθάνθηκε καν την ταχύτητα. «Έπεσα και με τα μούτρα στη
μελέτη. Στο Δίκαιο “που σκληραίνει το πνεύμα” και στη Φιλοσοφία “που το
κατευνάζει”, όπως με είχε συμβουλεύσει ο Μισέλ Φουκό. Αλληλογραφούσαμε. Έγινα
αιώνιος φοιτητής. Μοναχός στο κελί μου. Τόσο που δεν βρήκα χρόνο να μάθω
χαρτιά ή τάβλι!».

H ελπίδα. Ο Λεζέ παραδέχεται πως εκείνο που τον κράτησε, ακόμα και όταν
βρέθηκε στην απομόνωση, σε σκληρές συνθήκες, ήταν η ελπίδα. H ελπίδα πως
κάποια στιγμή, κάποιο καινούργιο στοιχείο θα επέβαλε την επανεξέταση της
υπόθεσής του. Παραδέχεται πως αποκόπηκε, ερήμην του, από ένα τουλάχιστον μέρος
της πραγματικότητας: «Για μένα, ο Μάης του 68, ο Μιτεράν το 1981 ή οι
επιθέσεις στη Νέα Υόρκη το 2001 είναι χθες. Στη φυλακή, ο χρόνος μένει
ακίνητος. Τόσο το καλύτερο όμως», λέει. «Είμαι όσο χρόνων ήμουν όταν
φυλακίστηκα, συν τις ρυτίδες». Σήμερα μένει σε ένα φιλικό του σπίτι στο
Λαντάς, ένα χωριό στη Βόρεια Γαλλία. Το στοίχημα της ζωής του, να αποδείξει
την αθωότητά του, ίσως, να μην το κερδίσει ποτέ. Το στοίχημα με τον εαυτό του,
πάντως, το κέρδισε: «Είναι ο ίδιος ο ορισμός της ευφυΐας: να καταλαβαίνεις και
να προσαρμόζεσαι, αυτό έκανα. Είμαι όπου είναι και τα πόδια μου».