«Πληρώσαμε» το Xρηματιστήριο

ΓΙΑΤΙ χάθηκαν οι εκλογές; Ο Κώστας Σημίτης επιμένει ότι «η αναγγελία της
αλλαγής ηγεσίας άλλαξε θεαματικά τα δεδομένα του εκλογικού αγώνα. Επικαλείται
δημοσκοπήσεις, σύμφωνα με τις οποίες «το ΠΑΣΟΚ μείωσε τη διαφορά από την
προπορευόμενη Νέα Δημοκρατία κατά έξι περίπου μονάδες. H απόσταση που χώριζε
πλέον τα δύο κόμματα ήταν μόνο δύο μονάδες περίπου. Ο κ. Γ. Παπανδρέου
υπερτερούσε του κ. K. Καραμανλή στην προτίμηση των ψηφοφόρων και είχε
δημοτικότητα (70%) μεγαλύτερη από ό,τι εγώ (52%)».

Ο Κώστας Σημίτης στα εγκαίνια της γέφυρας Ρίου-Αντιρρίου. Ο πρώην Πρωθυπουργός πιστεύει πως το έργο της οκταετίας του δεν προβλήθηκε επικοινωνιακά όσο έπρεπε, κάτι που βάρυνε στο εκλογικό αποτέλεσμα

Τι συνέβη μετά; «H Νέα Δημοκρατία», γράφει ο πρώην Πρωθυπουργός, «είχε το
πλεονέκτημα του προβαδίσματος. Το ΠΑΣΟΚ, το πλεονέκτημα του αιφνιδιασμού και
μιας νέας αποδεκτής ηγεσίας. Το παιχνίδι δεν είχε οριστικά κριθεί πριν από τον
προεκλογικό αγώνα. H Νέα Δημοκρατία κέρδισε τις εκλογές στη διάρκεια του
προεκλογικού αγώνα».

Ο Κώστας Σημίτης αναφέρει ενδεικτικά ορισμένους λόγους: Είναι «η τροπολογία
για το ξενοδοχειακό συγκρότημα Πόρτο Καρράς». Είναι όμως και «η
αποστασιοποίηση από το έργο της κυβέρνησης που επέλεξαν οι διαφημιστές του
ΠΑΣΟΚ. Τα τηλεοπτικά σποτ αγνόησαν επιδεικτικά ό,τι είχε γίνει και πρόβαλλαν
ένα “ειδυλλιακό νέο ξεκίνημα”. Θέλησαν να μεταδώσουν ένα μήνυμα ασυνέχειας.
Γέννησαν με τον τρόπο αυτό αμφιβολίες για το έργο του ΠΑΣΟΚ και εξασθένισαν
συνολικά την εικόνα του ως μιας παράταξης ικανής για τη διακυβέρνηση της
χώρας. Ανέκοψαν την ορμή που είχε δώσει ο ίδιος ο νέος Πρόεδρος τις πρώτες
εβδομάδες μετά την ανάδειξή του».

Ο πρώην Πρωθυπουργός αναγνωρίζει, πάντως, και άλλες αδυναμίες που προϋπήρχαν
της προεκλογικής περιόδου. Αν και εξιστορεί σε μεγάλο μέρος του βιβλίου τα
επιτεύγματα της οκταετίας του – με έμφαση στην οικονομική σταθεροποίηση και
ανάπτυξη, την ΟΝΕ και τη μείωση της ανεργίας, την αύξηση των εισοδημάτων – ο
Κώστας Σημίτης δεν έχει αυταπάτες. «H αντίληψη του πολίτη για την οικονομική
του κατάσταση δεν συμπίπτει πάντα με την πραγματική κατάσταση της οικονομίας.
H Ελλάδα το 2003 και το 2004 παρουσίασε έναν από τους υψηλότερους ρυθμούς
ανάπτυξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρόλα αυτά, οι πολίτες ήταν απαισιόδοξοι για
το οικονομικό τους μέλλον. Το φαινόμενο ήταν γενικότερο, δεν περιοριζόταν σε
ορισμένα κοινωνικά στρώματα που αισθάνονταν ξεκομμένα από την εξέλιξη».

Ακόμη χειρότερα: η βελτίωση της οικονομίας μεγάλωσε τις προσδοκίες. «H ένταξη
στην ΟΝΕ και η μεταβολή των οικονομικών συνθηκών που επέφερε δημιούργησαν νέες
ευνοϊκότερες συνθήκες κατανάλωσης. Οι νέες αυτές συνθήκες, όπως τα
καταναλωτικά δάνεια, η ευκολία να έχεις κινητό τηλέφωνο, περισσότερα του ενός
σε κάθε νοικοκυριό, οι νέοι τρόποι χρηματοδότησης αυτοκινήτου οδήγησαν σε
απότομη άνοδο τις καταναλωτικές απαιτήσεις. Οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί
δεν μπόρεσαν να ανταποκριθούν».

H ΟΝΕ. Αν και είναι υπερήφανος για την ΟΝΕ, ο Κώστας Σημίτης
παραδέχεται ότι είχε και μια αρνητική πλευρά: «H στρογγυλοποίηση των τιμών του
ευρώ δημιούργησε την αίσθηση ενός κύματος ακρίβειας, η οποία δεν εκφράστηκε
μεν από τα οικονομικά μεγέθη του πληθωρισμού, αλλά ήταν παρούσα κάθε μέρα. H
προσαρμογή στο νέο νόμισμα βιώθηκε ως επίπονη διαδικασία».

Βαρίδι για το ΠΑΣΟΚ και η Σοφοκλέους, όπου, όπως παραδέχεται ο Κώστας Σημίτης
«πολλοί έχασαν χρήματα», γεγονός που χαρακτηρίζει «λυπηρό», ιδίως για τους
μικροαποταμιευτές. Ο πρώην Πρωθυπουργός αναγνωρίζει ότι «η κυβέρνηση υπέστη
μεγάλη φθορά από τις εξελίξεις αυτές, χωρίς δυστυχώς να έχει τη δυνατότητα να
τις αποτρέψει ούτε να εξαλείψει τις συνέπειές τους όπως νόμιζαν οι
ενδιαφερόμενοι». Ο Σημίτης επιμένει ότι ούτε η κυβέρνηση ούτε η Επιτροπή
Κεφαλαιαγοράς μπορούσαν να κάνουν τίποτε για να ανακόψουν την υπερτιμητική
κερδοσκοπία του 1999-2000. Το πολιτικό συμπέρασμα, πάντως, είναι δεδομένο: «H
μεγάλη πτώση του Χρηματιστηρίου σε όλη τη διάρκεια των πρώτων τριών ετών της
τετραετίας δημιούργησε ένα παρατεταμένο αρνητικό κλίμα».

«Κόπωση». Στις αιτίες της ήττας, ο Κώστας Σημίτης συμπεριλαμβάνει
επίσης την «κόπωση από την εντεκάχρονη διακυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ». Αντίστοιχα «η
μακρόχρονη παραμονή στην εξουσία όξυνε τις διαμάχες σε επιχειρηματικό επίπεδο
ανάμεσα σε δήθεν ευνοημένους και μη ευνοημένους». Αμφότεροι αντιπαρατάσσονταν
στην κυβέρνηση, θέλοντας όλο και περισσότερα στην, κατά την αντίληψή τους,
«μοιρασιά της πίτας», κάτι που δημιουργούσε «μια εικόνα που εκμεταλλευόταν η
αντιπολίτευση ισχυριζόμενη ότι κυριαρχεί αδιαφάνεια και διαπλοκή».

«Υποτονική εικόνα». Ο πρώην Πρωθυπουργός εκτιμά επίσης ότι έλειψε μια
επικοινωνιακή πολιτική που να προβάλλει το κυβερνητικό έργο, ενώ κάνει λόγο
και για «υποτονική εικόνα του κόμματος». Οι βουλευτές ήταν προσηλωμένοι στη
λογική της επετηρίδας και άκρως αρνητικοί απέναντι στην είσοδο νέων πρόσωπων
στην πολιτική. Πολιτικό έλλειμμα ήταν και «η αδυναμία του ΠΑΣΟΚ να
προσδιορίσει, μετά την ένταξη στην ΟΝΕ το 2000 έναν κυρίαρχο στόχο, ο οποίος
να προσανατολίσει τη συνολική πολιτική».

H ΚΕΝΤΡΟΑΡΙΣΤΕΡΑ

Πώς ΣΥΝ και KKE έγιναν οι «πρόθυμοι συνήγοροι της N.Δ.»

Ο ΚΩΣΤΑΣ ΣΗΜΙΤΗΣ εμφανίζεται πεπεισμένος ότι «το ΠΑΣΟΚ θα μπορούσε να
διευρύνει κατά πολύ και προς την Κεντροαριστερά και προς την Κεντροδεξιά τον
κύκλο εκείνων που στήριζαν, έστω κριτικά, την πολιτική του». H προσπάθεια αυτή
ήταν σταθερό πολιτικό μοτίβο της οκταετίας 1996-2004, με στόχο τη διαμόρφωση
ενός πλειοψηφικού κοινωνικο-πολιτικού ρεύματος για τον εκσυγχρονισμό.
Συνάντησε όμως δυσκολίες, κυρίως προς τα Αριστερά. Αιτία «η παλαιά αντίληψη
ότι κάθε πολιτική συνεργασία σημαίνει επαφές ηγεσιών, επίσημες επιτροπές,
κοινά ανακοινωθέντα και συμφωνίες για επιλογές προσώπων σε δημόσιες θέσεις με
ποσοστώσεις».

Ο πρώην Πρωθυπουργός γράφει πως το εγχείρημα της Κεντροαριστεράς
αντιμετωπίστηκε ως προσπάθεια «διεμβολισμού» του ΣΥΝ. «H πλειοψηφία της
ηγεσίας του ΣΥΝ αντέτεινε στην πρότασή μου την ανάγκη ενός νέου εκλογικού
νόμου και την καθιέρωση της απλής αναλογικής ως απόδειξη της ειλικρίνειας των
προτάσεων του ΠΑΣΟΚ. Έβαζε έτσι το κάρο μπροστά από το άλογο».

Αρνητικός είναι ο Κώστας Σημίτης με τον Νίκο Κωνσταντόπουλο, αν και δεν τον
κατονομάζει. «H ηγεσία του ΣΥΝ», γράφει, «συμπορεύτηκε αρχικά με την εσωτερική
αντιπολίτευση του ΠΑΣΟΚ επιτιθέμενη κατά του εκσυγχρονισμού και αργότερα, στη
δεύτερη τετραετία, δεν έχασε την ευκαιρία από κοινού με τη Νέα Δημοκρατία να
χτυπήσει την κυβερνητική πολιτική».

Αντιθέτως, «η σχέση με το KKE ήταν πιο απλή. Συμφωνούσαμε και οι δύο ότι οι
απόψεις μας ήταν διαμετρικά αντίθετες». Ο πρώην Πρωθυπουργός επισημαίνει ότι ο
Περισσός «εγκατέλειψε τη διεθνιστική παράδοση, που έθετε σε πρώτη μοίρα τη
φιλία και τη συνεργασία των λαών, και ακολούθησε έναν μαχητικό εθνικισμό».

Ο Σημίτης καταλογίζει, πάντως, σε ΣΥΝ και KKE ότι έπαιξαν ρόλο «πρόθυμων
συνηγόρων» της αντιπολιτευτικής γραμμής της N.Δ., η οποία «για να διευκολυνθεί
σε αυτή την προσέγγιση, εγκατέλειψε κάθε κριτική αναφορά προς την πολιτική του
KKE και του ΣΥΝ». Ο πρώην Πρωθυπουργός μιλάει για «άτυπη συνεργασία» Νέας
Δημοκρατίας και παραδοσιακής Αριστεράς.

Ο πρώην Πρωθυπουργός καταλήγει ότι «η συζήτηση για το τι είναι σοσιαλιστικό
και τι νεοφιλελεύθερο συντηρείται σκόπιμα, τόσο από τους συντηρητικούς όσο και
από την παραδοσιακή Αριστερά, σε ένα αφηρημένο και γενικό επίπεδο. Μια τέτοια
συζήτηση εξυπηρετεί τον κοινό τους στόχο, να καταδείξουν ότι ανάμεσα στη Δεξιά
και στη σοσιαλδημοκρατική πολιτική δεν υπάρχουν ουσιαστικές διαφορές. Άρα οι
ψηφοφόροι δεν έχουν παρά να επιλέξουν ανάμεσα στη Δεξιά, που περιλαμβάνει και
τον μεσαίο χώρο, και τη γνήσια Αριστερά».