«Mόνο ο Γιώργος θα μπορούσε να εξασφαλίσει νίκη»

«ΠΡΕΠΕΙ να δούμε τι έγινε, για να ξέρουμε τι θα κάνουμε. Αν κανείς δεν έχει
σωστή επίγνωση του παρελθόντος, δεν μπορεί να σχεδιάσει το μέλλον». Καθισμένος
στο γραφείο του, στον πέμπτο όροφο της οδού Ακαδημίας 35, ο Κώστας Σημίτης
μιλάει για το βιβλίο του «Πολιτική για μια Δημιουργική Ελλάδα» (Εκδόσεις
Πόλις). Αριθμεί σχεδόν 700 σελίδες, δεν είναι όμως ούτε απομνημόνευμα ούτε
αφηγηματική αναδρομή στα πεπραγμένα. Ο πρώην Πρωθυπουργός δεν αρνείται ότι το
βιβλίο του συνιστά «πολιτική παρέμβαση».

Κώστας Σημίτης: «Επέλεξα», γράφει, «να συνεννοηθώ με τον κ. Γ. Παπανδρέου γιατί ήταν το πιο δημοφιλές στέλεχος με τη μεγαλύτερη απήχηση στην κοινή γνώμη. Δεξιά, μια χειρόγραφη σελίδα του βιβλίου

Το βιβλίο γράφηκε πυρετωδώς στο διάστημα από τις αρχές καλοκαιριού του 2004 ώς
το φθινόπωρο του 2005. «Έγραφα κάθε μέρα όλη μέρα», λέει χαμογελώντας ο
Σημίτης. Τα χειρόγραφα έρχονταν στη γραμματεία του για δακτυλογράφηση,
επέστρεφαν στον ίδιο για διορθώσεις και μετά ξαναγύριζαν για νέα
δακτυλογράφηση. Ο πρώην Πρωθυπουργός ήθελε πρώτα – πρώτα να αποκαταστήσει το
έργο της οκταετίας του, την οποία επιχειρεί συστηματικά να αποδομήσει η N.Δ.
με την πολιτική της ρητορικής, τη διαστρέβλωση της συμφωνίας του Ελσίνκι αλλά
και με τη δημοσιονομική απογραφή που είχε ως αποτέλεσμα να αναθεωρηθούν τα
οικονομικά μεγέθη από το 1999 και παρ’ ολίγον να αμαυρώσει την είσοδο της
χώρας στην ΟΝΕ.

H οκταετία. «Κάποιοι λένε πως από την περίοδο 1996-2004 έμειναν μόνο τα
μπετά…», λέει ο Σημίτης. Ωστόσο, η οκταετία του δεν είναι μόνο τα Σπάτα, το
Μετρό, το Ρίο – Αντίρριο «ή το ευρώ που είναι πια στις τσέπες των Ελλήνων»,
όπως επισημαίνει χαμογελώντας. H Πρωθυπουργία Σημίτη εξέφρασε και υλοποίησε
ένα συνολικό και συγκεκριμένο σχέδιο πολιτικής κι αυτό είναι που αναδεικνύει
το βιβλίο. Γραμμένο για να αποτελέσει εργαλείο πολιτικής, το εκδοτικό πόνημα
δεν διατρέχει απλώς την ιστορία της περιόδου, αλλά την προσεγγίζει κριτικά,
δείχνοντας ποιο ήταν το πολιτικό περιβάλλον του 1995-96 και πώς κινήθηκε ο
τότε Πρωθυπουργός έχοντας ως στρατηγικό στόχο τη δημιουργίας μιας ισχυρής
Ελλάδας – από εθνοκεντρική χώρα της περιφέρειας να βρεθεί στον πυρήνα της
Ευρώπης.

«Σχεδιασμός για το αύριο». Ο ίδιος ο Σημίτης χαρακτηρίζει το βιβλίο του
ως «σχεδιασμό για το αύριο». Άλλωστε, όπως επισημαίνει «ο εκσυγχρονισμός δεν
έχει ημερομηνία λήξης». Το βιβλίο είναι μια πρωτοφανής για τα ελληνικά
πολιτικά δεδομένα απόπειρα να γίνει ένας κριτικός απολογισμός μια
πρωθυπουργικής θητείας που χειρίστηκε μείζονα ζητήματα. Ήταν, όπως παραδέχεται
ο Κώστας Σημίτης, μια «επίσκεψη σε δεύτερο χρόνο» των γεγονότων που χειρίστηκε
από το Μέγαρο Μαξίμου. Ο ίδιος δεν αποφεύγει την αυτοκριτική, ενώ δεν
απουσιάζει η κριτική στους πολιτικούς του αντιπάλους, τόσο προς τα δεξιά, όσο
και προς τα αριστερά. Ο πρώην Πρωθυπουργός επισημαίνει επίσης έναν ενδόμυχο
συντηρητισμό της ελληνικής κοινωνίας.

Στο τέλος του βιβλίου, ο πρώην Πρωθυπουργός γράφει, πάντως, ότι οι
αντιπαλότητες δεν τον ενόχλησαν. «Σε κάποιους τομείς», επισημαίνει, «δεν τα
κατάφερα όπως ήθελα. Δεν άλλαξαν δραστικά τα πράγματα. Καθυστερήσαμε ή
διστάσαμε. Αλλά και αρκετές φορές δεν υπήρξαν οι αναγκαίες δυνάμεις και τα
απαραίτητα μέσα». Και συνεχίζει: «Ίσως κάποιος παρατηρήσει ότι η πολιτική
είναι η τέχνη του εφικτού, κι αν επετεύχθη το εφικτό τα πράγματα προχώρησαν
σωστά. Αυτό είναι και αλήθεια και δικαιολογία. Πιστεύω ότι ο πολιτικός πρέπει
να επιδιώκει και το παραπάνω βήμα, και την υπέρβαση. Την επιδίωξα».

H ΒΕΛΟΥΔΙΝΗ ΔΙΑΔΟΧΗ

«Το θέμα δεν ήταν προσωπικό…»

Πως και πότε αποφάσισε ο Κώστας Σημίτης να τερματίσει τη θητεία του ως
πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ; Για τον ίδιο ήταν μια πράξη με μεγάλη πολιτική σαφήνεια:
«Με την αποχώρησή μου έστειλα ένα μήνυμα ότι οι επικεφαλής αλλάζουν. Ένα κόμμα
φορέας κοινωνικής αλλαγής δεν μπορεί να ταυτίζεται με ένα πρόσωπο».

Στο βιβλίο ο Σημίτης φωτίζει το παρασκήνιο της διαδοχής του ως μια διαδικασία
για δύο παίκτες. «Επέλεξα», γράφει, «να συνεννοηθώ με τον κ. Γ. Παπανδρέου
γιατί ήταν το πιο δημοφιλές στέλεχος με τη μεγαλύτερη απήχηση στην κοινή
γνώμη, μακράν πρώτος σε σχέση με όλους τους υπόλοιπους, όπως έδειχναν όλες οι
δημοσκοπήσεις. Επιπλέον ήταν ένας επιτυχημένος υπουργός Εξωτερικών για πολλά
χρόνια». Δεν είναι τυχαίο ότι στα κεφάλαια του βιβλίου που αφορούν την
εξωτερική πολιτική υπάρχουν αλλεπάλληλες αναφορές στον ρόλο και τη συμβολή του
Γιώργου Παπανδρέου.

Το θέμα δεν ήταν προσωπικό, αλλά πολιτικό: «Στην επιλογή μου να συνεννοηθώ
μαζί του και όχι με άλλους, που θα μπορούσαν να με διαδεχθούν, δεν έπαιξαν
ρόλο ούτε συμπάθειες ούτε αντιπάθειες. Μόνο αυτός θα μπορούσε να εξασφαλίσει
τόσο μια ομαλή διαδοχή, όσο και μια νίκη στις εκλογές».

H πρώτη κουβέντα Σημίτη – Γιώργου έγινε στις ΗΠΑ τον Ιούνιο του 2003. Δηλαδή
πριν από τις αλλαγές στο κόμμα, αρχές Ιουλίου, όταν ο Σημίτης προώθησε στη
θέση του Κώστα Λαλιώτη τον Μιχάλη Χρυσοχοΐδη. «H συζήτηση αυτή μου έδωσε
αρκετές ιδέες για το πώς έπρεπε να χειριστώ το θέμα. Ακολούθησαν στη συνέχεια
και άλλες συζητήσεις με τον κ. Γ. Παπανδρέου».

«Πήρα την απόφασή μου», γράφει ο K. Σημίτης, «στα τέλη Νοεμβρίου 2003: Δεν θα
ηγούμουν του ΠΑΣΟΚ στις επόμενες εκλογές». Ο πρώην πρωθυπουργός είχε στα χέρια
του τρεις δημοσκοπήσεις για τις πιθανές αντιδράσεις της κοινής γνώμης σε
αλλαγή ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ: «Τα αποτελέσματα όλων των ερευνών, για τα οποία ήταν
ενήμεροι τόσο ο κ. Γ. Παπανδρέου όσο και ο κ. M. Χρυσοχοΐδης, ήταν περίπου τα
ίδια. Το ΠΑΣΟΚ με πρόεδρο τον κ. Γ. Παπανδρέου είτε προηγούνταν ελαφρά είτε
υπολειπόταν ελαφρά της Νέας Δημοκρατίας. Οι ψηφοφόροι μεταξύ κ. Γ. Παπανδρέου
και κ. K. Καραμανλή προτιμούσαν τον κ. Γ. Παπανδρέου για πρωθυπουργό. Ο κ. Γ.
Παπανδρέου ήταν κάτι καινούργιο. Έφερνε πίσω στο ΠΑΣΟΚ πολλούς από όσους
μεταστράφηκαν και δίσταζαν να το ξαναψηφίσουν. H ανάκαμψη ήταν θεαματική στις
αγροτικές περιφέρειες».