Σε επιτήρηση και το 2007 η οικονομία

Σαν «πρόβατο επί σφαγήν» οδηγείται το νέο σχέδιο προϋπολογισμού, που ετοίμασε
η κυβέρνηση, στα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα ίδια τα κυβερνητικά στελέχη
δεν κρύβουν ότι αναμένουν, στην καλύτερη περίπτωση, να δεχθούν παρατηρήσεις εκ
μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ότι ο προϋπολογισμός χαρακτηρίζεται από
αβεβαιότητες και δεν αποκλείουν τη χειρότερη εκδοχή, δηλαδή να απορρίψει η
Επιτροπή τον προϋπολογισμό ως ανεφάρμοστο και να ζητήσει τη λήψη πρόσθετων
μέτρων.

Στις 17 Νοεμβρίου

H πρώτη ένδειξη των προθέσεων της Κομισιόν θα δοθεί στις 17 Νοεμβρίου, όταν θα
δημοσιοποιηθούν οι φθινοπωρινές της προβλέψεις για την πορεία της ευρωπαϊκής
οικονομίας, περιλαμβανομένης της ελληνικής. Όλα δείχνουν ότι η Ευρωπαϊκή
Επιτροπή δεν θα συμφωνήσει με την πρόβλεψη της Ελλάδας ότι το έλλειμμα θα
περιορισθεί στο 2,6% του ΑΕΠ το 2006 και θα το τοποθετεί πάνω από το 3% του
ΑΕΠ. Αυτό και μόνο αρκεί για να ανάψει φωτιές στην κυβέρνηση, αφού θα
διαψεύδει τον στόχο της για έξοδο της χώρας από το καθεστώς του υπερβολικού
ελλείμματος στο τέλος του χρόνου.

H Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να καταλήξει σε αυτή την πρόβλεψη, κατ’ αρχήν
γιατί δεν συμφωνεί με την παραδοχή της κυβέρνησης για ρυθμό ανάπτυξης της
ελληνικής οικονομίας 3,8% το 2006. Θεωρεί ότι ο ρυθμός θα είναι χαμηλότερος
και, συνεπώς, όλα τα μεγέθη του προϋπολογισμού – και το έλλειμμα — θα
επηρεασθούν αρνητικά.

Επιπλέον, όμως, είναι πολύ πιθανό να απορρίψει και τα προσωρινά μέτρα αύξησης
των εσόδων κατά 1,1 δισ. ευρώ, που περιέχει το νέο σχέδιο. Σε μια τέτοια
περίπτωση, αυτομάτως το έλλειμμα αυξάνεται κατά 0,6% του ΑΕΠ και έτσι από το
2,6% του ΑΕΠ που προβλέπει η κυβέρνηση φτάνει το 3,2% του ΑΕΠ. Ο επίτροπος κ.
X. Αλμούνια είχε ξεκαθαρίσει κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα, πριν από ένα
μήνα, ότι η Κομισιόν δεν δέχεται τη μείωση του ελλείμματος με μέτρα προσωρινού
χαρακτήρα, όπως η τιτλοποίηση ανείσπρακτων οφειλών του Δημοσίου που σχεδίαζε
τότε η κυβέρνηση. Τίποτα δεν λέει πως η στάση αυτή θα αλλάξει τώρα, επειδή τα
προσωρινά μέτρα είναι μικρότερης έκτασης (1,1 δισ. ευρώ αντί 2 δισ. ευρώ) ή
διότι δεν αφορούν την τιτλοποίηση αλλά άλλες, εξίσου μη μόνιμου χαρακτήρα,
παρεμβάσεις, όπως για παράδειγμα την είσπραξη προμερίσματος από το Ταχυδρομικό
Ταμιευτήριο.

Δεύτερη ψυχρολουσία

Θα ακολουθήσει μια δεύτερη ψυχρολουσία, τον επόμενο μήνα. Τον Δεκέμβριο η
Κομισιόν θα διατυπώσει τη γνωμοδότησή της για το σχέδιο προϋπολογισμού που της
υπέβαλε την περασμένη Πέμπτη η κυβέρνηση, στο πλαίσιο της διαδικασίας
υπερβολικού ελλείμματος. H γνωμοδότηση της Κομισιόν είναι ταυτοχρόνως και
εισήγηση προς το Συμβούλιο Υπουργών, που θα κληθεί να αποφασίσει πάνω στο ίδιο
θέμα, κατά πάσα πιθανότητα τον Ιανουάριο. Επομένως, αν η γνωμοδότηση είναι
αρνητική, αν η Κομισιόν δηλώσει ρητά και κατηγορηματικά ότι δεν θεωρεί τον
προϋπολογισμό ρεαλιστικό και ότι χρειάζονται πρόσθετα μέτρα για να μειωθεί το
έλλειμμα κάτω από 3% του ΑΕΠ, η καταδίκη της Ελλάδας από το Συμβούλιο Υπουργών
είναι προδιαγεγραμμένη. Σπάνια – και για περιπτώσεις μεγάλων και ισχυρών
κρατών – μελών – έχει αποτολμήσει το Συμβούλιο να απορρίψει εισήγηση της
Κομισιόν, ρισκάροντας μια θεσμική κρίση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ακόμη, όμως, κι αν η Κομισιόν δεν εξαντλήσει την αυστηρότητά της, είναι μάλλον
βέβαιο ότι θα απευθύνει συστάσεις και θα ζητά από το Συμβούλιο να είναι σε
επιφυλακή, για να ζητήσει πρόσθετα μέτρα από την Ελλάδα, αν σε 6 μήνες
διαπιστωθεί ότι ο προϋπολογισμός κινείται εκτός στόχων. H κυβέρνηση που, όπως
έχει γίνει φανερό τον τελευταίο μήνα, βαδίζει με βάση τη λογική τού «βλέποντας
και κάνοντας», ελπίζει να σταθεί τυχερή και να πάρει παράταση χρόνου ώς τα
μέσα του 2006 για να επεξεργασθεί μια λύση που θα τη βγάλει από το αδιέξοδο.

Πρόσθετα μέτρα το 2006

Όμως, ούτως ή άλλως, οι λύσεις που έχει μπροστά της δεν είναι πολλές. Το
σχέδιο προϋπολογισμού έτσι όπως εμφανίσθηκε στην τελευταία εκδοχή του δεν έχει
καμία ελπίδα να τηρηθεί. Επομένως, το πιθανότερο είναι η κυβέρνηση να
υποχρεωθεί να πάρει πρόσθετα μέτρα ώς τα μέσα του 2006. Αν μάλιστα τα μέτρα
αυτά δεν είναι αρκετά δραστικά, είναι πολύ πιθανό να μπούμε το 2007 σε
καθεστώς υπερβολικού ελλείμματος.

H συνέχεια του τούνελ της λιτότητας δεν θα είναι καθόλου απλή υπόθεση για την
κυβέρνηση. Πρώτον, γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση θα γίνει ακόμη πιο αυστηρή, καθώς η
Ελλάδα θα έχει παραβιάσει το χρονικό περιθώριο της διετίας που της έχει δώσει
το Συμβούλιο για να μειώσει το έλλειμμά της. Κανονικά, μάλιστα, θα πρέπει να
αρχίσει πλέον η διαδικασία επιβολής προστίμου στη χώρα, κάτι που δεν έχει
γίνει για καμία άλλη χώρα ώς τώρα. Δεύτερον, η συνέχεια θα είναι δύσκολη γιατί
η κυβέρνηση θα κληθεί να εφαρμόσει αυστηρότερη λιτότητα ακριβώς τη στιγμή που
θα ήθελε να αρχίσει τις παροχές, εν όψει εκλογών. H κοινωνική δυσφορία,
εξάλλου, είναι βέβαιο ότι θα έχει αυξηθεί, καθώς θα έχουν περάσει δύο χρόνια
σφιχτής πολιτικής και συνεχών αναβολών της τήρησης των προεκλογικών της
υποσχέσεων.

Τι άλλαξε στο σχέδιο του προϋπολογισμού

Το νέο σχέδιο του προϋπολογισμού που έστειλε η κυβέρνηση στις Βρυξέλλες
προβλέπει μειωμένο έλλειμμα στο 2,6% του ΑΕΠ, έναντι 2,8% του προσχεδίου που
είχε καταθέσει τον περασμένο μήνα στη Βουλή. Τα περίπου 400 εκατ. ευρώ της
μείωσης αυτής προέρχονται κυρίως από την περικοπή του Προγράμματος Δημοσίων
Επενδύσεων, κάτι που θα στοιχίσει σε θέσεις εργασίας και σε ρυθμό ανάπτυξης.

Εξάλλου, το νέο σχέδιο βάζει στη θέση των εσόδων από τιτλοποίηση, ύψους 2 δισ.
ευρώ, που προέβλεπε το προσχέδιο, άλλα, επίσης προσωρινού χαρακτήρα έσοδα, 1,1
δισ. ευρώ. Τα υπόλοιπα 900 εκατ. ευρώ θα προέλθουν – υποτίθεται – από
διαρθρωτικές παρεμβάσεις, όπως η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής. Το πιθανότερο
είναι ότι αυτά τα 2 δισ. ευρώ θα αναζητηθούν το 2006, με πρόσθετα μέτρα.