H εξορία στο Mουσείο

Το νεοκλασικό κτίριο του Μουσείου Πολιτικών Εξορίστων Άη Στράτη στην οδό Αγίων Ασωμάτων και μια σύνθεση – κατασκευή της Κατερίνας Χαρτιάτη – Σισμάνη (1953) από τα εκθέματά του

Σ’ ένα νεοκλασικό κτίριο του υπουργείου Πολιτισμού στην καρδιά της Αθήνας,
στην οδό Αγ. Ασωμάτων 31, λειτουργεί στο ισόγειο το Μουσείο Πολιτικών
Κρατουμένων Μακρονήσου με ενθύμια από το πέρασμα και τη ζωή χιλιάδων αγωνιστών
στο νησί της εξορίας.

Από τα μέσα Νοεμβρίου, στον πρώτο όροφο του ιδίου ακινήτου εγκαινιάζεται και
το Μουσείο Πολιτικών Εξορίστων Άη Στράτη, με φωτογραφίες, εικαστικό υλικό,
σκίτσα από θεατρικά, γλυπτά και χαρακτικά, αντικείμενα των κρατουμένων από τις
εξορίες και ένα σκηνικό από θεατρική παράσταση που έδωσαν εξόριστες γυναίκες
στη Χίο το 1949.

Αν η Μακρόνησος κατέχει τον τίτλο του αρχαιότερου τόπου εξορίας από την
εποχή ακόμη του Περικλή, ο Άη Στράτης είναι το νησάκι με τη μακρότερη παράδοση
στα τελευταία χρόνια. Άρχισε να χρησιμοποιείται ως τόπος εκτοπισμού στις αρχές
της δεκαετίας του ’20 και είχε «φιλοξενήσει» ώς το 1962 πάνω από 10.000
πολιτικούς εξορίστους. Μετά το 1951 μάλιστα συγκέντρωσε τους «αμετανόητους»
από όλους τους άλλους τόπους εξορίας, τη Μακρόνησο, τη Χίο και το Τρίκερι.
Πολλοί απ’ αυτούς έμειναν στις φυλακές του Άη Στράτη για 15 και ορισμένοι για
25 χρόνια!

Σκοπός του Μουσείου Πολιτικών Εξορίστων Άη Στράτη είναι η διάσωση, προβολή
ντοκουμέντων, φωτογραφιών, αντικειμένων, αρχειακού υλικού, η συγκέντρωση και
καταγραφή μαρτυριών, η έρευνα και μελέτη του υλικού ώστε το μουσείο να
καταστεί ένα σύγχρονο κέντρο έρευνας για τις κρατήσεις, τις διώξεις, τις
φυλακές και εξορίες για πολιτικούς λόγους.

Το Μουσείο Πολιτικών Κρατουμένων Μακρονήσου ιδρύθηκε το 1988 ως
εταιρεία μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, ενώ το κτίριο (απέναντι ακριβώς από το
Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης Μπενάκη) συντηρήθηκε και αναπαλαιώθηκε από την
Εφορεία Νεωτέρων Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού.

H ψηφιοποίηση του αρχειακού υλικού έχει επιλεγεί να υλοποιηθεί στα
πλαίσια του Επιχειρησιακού Προγράμματος Κοινωνία της Πληροφορίας. Τα αρχεία
είναι ανοιχτά στους ερευνητές και το ευρύτερο κοινό έχει δυνατότητα πρόσβασης
σ’ αυτά. Περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων αποφάσεις εκτοπίσεων, επιστολές, κάρτες,
βιβλία, εφημερίδες, πίνακες ζωγραφικής και χαρακτικά, οπτικά και ηχητικά
ντοκουμέντα και ταινίες, αντικείμενα καθημερινής διαβίωσης, εργαλεία και
χειροτεχνήματα εξορίστων.

Οι ζωγραφισμένες πέτρες, τα ξύλα ακόμη και ένα ζωγραφισμένο χάρτινο
κουτί (1958) του Γιάννη Ρίτσου, όπως και ένα πορτρέτο του ποιητή, πυρογραφία
σε ξύλο, από τον Θανάση Κωνσταντινίδη (1968) περιλαμβάνονται στα εκθέματα του
Μουσείου Πολιτικών Εξορίστων Άη Στράτη. Ανάμεσα σε άλλα και μια σύνθεση της
Κατερίνας Χαρτιάτη – Σισμάνη (μαθήτριας του Γιώργου Μπουζιάνη), ζωγραφική σε
πέτρα του Κυριάκου Τσακίρη, χαρακτικά του Τάκη Τζανετέα (1955) κ.ά.

INFO

Μουσείο Πολιτικών Εξορίστων Άη Στράτη. Συλλογές. Αρχεία, Αγ. Ασωμάτων 31,
Κεραμεικός, τηλ. 210-3213.488.