Δρόμοι

Σκαλισμένοι…

… στον ψηλό βράχο του Νάξε Ρόσταμ, να ατενίζουν στα βάθη της ερήμου,
στέκονται εδώ και δυόμισι χιλιάδες χρόνια οι τάφοι των μεγάλων αυτοκρατόρων
της Περσίας: Δαρείος, Ξέρξης, Αρταξέρξης. Πιο χαμηλά διακρίνεται μια ανάγλυφη
πέτρα. Δείχνει τον μεγάλο σάχη Σαπώρ να δέχεται την παράδοση του Ρωμαίου
αυτοκράτορα Πόπλιου Λικίνιου Βαλεριανού, στο έτος Κυρίου 260 μ.X. (σύμφωνα με
το χριστιανικό ημερολόγιο), μετά την ήττα του στην Έδεσσα. Ο νικητής, έφιππος
και μεγαλοπρεπώς ενδεδυμένος, ορθώνεται πάνω από τον αφιππεύοντα, ασπαθή και
κατανικημένο καίσαρα. «Τι απέγινε ο Βαλεριανός;» ρώτησε ο Τίμοθι Γκάρτον-Ας
τον διερμηνέα του. «A, σκοτώθηκε φυσικά». Αφού πρώτα κρατήθηκε σε ταπεινωτική
αιχμαλωσία.

Στις αρχές…

… του φθινοπώρου, την ώρα που οι σύγχρονοι Πέρσες ηγέτες αψηφούσαν τη Νέα
Ρώμη προχωρώντας στο πυρηνικό τους πρόγραμμα, ο Βρετανός ιστορικός Γκάρτον-Ας
ταξίδεψε δύο εβδομάδες στην περιοχή που σήμερα ονομάζεται Ιράν. Στο έτος 1384
του δικού τους Κυρίου, μίλησε με μουλάδες οπλισμένους με λάπτοπ, με
υποστηρικτές του καθεστώτος και με φιλοσόφους που το πολεμούν. Συναντήθηκε με
διανοούμενους κάθε απόχρωσης, καλλιτέχνες, αγρότες, πολιτικούς,
επιχειρηματίες. Μα εκείνο που του έμεινε χαραγμένο πιο βαθιά στη μνήμη ήταν οι
σύγχρονες νεαρές Περσίδες που κουβέντιασε μαζί τους, ιδίως εκείνες που,
φορώντας το υποχρεωτικό χιτζάμπ, ήξεραν να το μετατρέπουν σε ένα ακόμη
συμπλήρωμα της χάρης και της γοητείας τους.

Στη βεράντα…

… ενός ρεστοράν στη μαγευτική πόλη του Ισπαχάν είδε να ξετυλίγεται μπροστά
του η συνέχεια του περσικού πολιτισμού: έναν τραγουδιστή να τραγουδάει στίχους
του ποιητή τού δεκάτου τετάρτου αιώνα, Χαφέζ, την ώρα που οι πελάτες
δειπνούσαν ατενίζοντας τον γαλάζιο τρούλλο του τεμένους τού Σεΐχ Λοτφάλαχ, που
έλαμπε κάτω από τον νυχτερινό ουρανό. Πόσοι τραγουδιστές σήμερα στη Δύση
τραγουδούν τους ποιητές της; Μιαν άλλη μέρα, ο επισκέπτης πήρε μια γεύση από
τη ζωή πίσω από τους ψηλούς τοίχους και τους κήπους των σπιτιών της μεσαίας
και της ανώτερης τάξης, εκεί όπου το χιτζάμπ αμέσως παύει πια να βαραίνει τους
ώμους και το κεφάλι κι οι γνώμες ακούγονται καυστικές και περιφρονητικές για
τον επαναστατικό ισλαμικό ζήλο του καθεστώτος. Μέσα σε λίγα μόλις λεπτά από
την επίσκεψη του Γκάρτον-Ας σε ένα τέτοιο σπίτι, γυναίκες που φορούσαν μονάχα
ένα μπικίνι τον προσκαλούσαν πειραχτικά να βουτήξει γυμνός στην πισίνα τους,
ενώ οι άντρες του σερβίριζαν να πιει από ένα μπουκάλι που η ετικέτα του έγραφε
«98% αιθανόλη».

H αντίθεση…

… ανάμεσα σε αυτά που λένε και αυτά που κάνουν οι Ιρανοί μέσα και έξω από
αυτούς τους ψηλούς τοίχους είναι μεγάλη, λέει ο Βρετανός ιστορικός. Τα 45
εκατομμύρια των νεαρών Ιρανών είναι η καλύτερη ελπίδα για να αλλάξει το σκληρό
ισλαμικό καθεστώς. H «ήρεμη δύναμή» τους είναι μεγαλύτερη κι από τη δύναμη 45
μεραρχιών των Αμερικανών πεζοναυτών.