ΠANAΓIΩTHΣ ΣAKEΛΛAPΟΠΟYΛΟΣ H ψυχή έχει τα δικά της φάρμακα
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά  |
 |
|
«Τις τρεις τελευταίες δεκαετίες εμφανίζεται μια αύξηση των φαρμάκων που |
«Κάθε νέα θεωρητική προσέγγιση στην ιατρική, η οποία έχει και κλινική
θεραπευτική εφαρμογή, εξαντλείται συνήθως σε μικρό χρονικό διάστημα. Υπάρχει η
χιουμοριστική έκφραση που λέει για φάρμακο ή για θεωρία “σπεύσατε εφόσον
ενεργεί”. Από τις πρώτες εφαρμογές του Φρόυντ η ψυχανάλυση θεραπεύει τους
ανθρώπους σταθερά, χωρίς ουσιαστικές ακυρώσεις, είναι όμως αναμφισβήτητα
μακρόχρονη».
Στην Ελλάδα η εξέλιξη από την πρώτη ψυχαναλυτική ομάδα της δεκαετίας
του ’40 (Δ. Κουρέτας, Γ. Ζαβιτσιάνος, A. Εμπειρίκος, M. Βοναπάρτη) έως σήμερα
ήταν «θετική και ραγδαία», τονίζει στα «NEA» ο Παναγιώτης Σακελλαρόπουλος,
καθηγητής Ψυχιατρικής και Παιδοψυχιατρικής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο, ένας
από τους πρωτοπόρους της ψυχανάλυσης στη χώρα μας. Ο κ. Σακελλαρόπουλος,
ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας και της
Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, είναι ένας άνθρωπος με όραμα, ο οποίος
έφερε την ψυχανάλυση στη δημόσια περίθαλψη και την ελληνική κοινωνία με στόχο
να συνδέσει την κοινωνική ψυχιατρική με την ψυχανάλυση. Όπως ήταν αναμενόμενο,
οι αντιστάσεις δεν έλειψαν. «Οι αντιστάσεις είναι ένα φαινόμενο ευνόητο.
Συμβαίνει σε κάθε χώρα, ακόμη περισσότερο όταν η θεωρία ή οι ιδέες έχουν κάτι
το ριζοσπαστικό και αφορούν τη διερεύνηση του ασυνειδήτου, κάτι που τρομάζει
όλους τους ανθρώπους», εξηγεί.
Την τελευταία 20ετία εργάζεται για τη λειτουργία υπηρεσιών ψυχικής υγείας σε
αγροτικές περιοχές (Φωκίδα – Θράκη), για την περίθαλψη ψυχικά ασθενών, σε
οξεία και χρόνια κατάσταση, στο πλαίσιο της κοινότητας και της οικογένειάς
τους. Από το 1984 ώς σήμερα συμμετέχει σε επιτροπές, ευρωπαϊκές και ελληνικές,
για τη μελέτη της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης στην Ελλάδα και ειδικότερα στο
Ψυχιατρείο της Λέρου. Σε αντίθεση με το κατεστημένο, έχει επανειλημμένως
εκφράσει την αντίθεσή του στα άσυλα και την παροχή αλόγιστων δόσεων φαρμάκων.
«Τις τρεις τελευταίες δεκαετίες εμφανίζεται μια αύξηση των φαρμάκων που
διαφημίζονται ότι θεραπεύουν με, δήθεν, θεαματικό τρόπο βαρύτατες νόσους, όπως
η σχιζοφρένεια και η κατάθλιψη, σε ελάχιστο χρονικό διάστημα. Ο θεραπευτής που
εφαρμόζει αυτές τις μεθόδους πείθει και αποκομίζει τεράστια κέρδη συγχρόνως.
Με την πάροδο του χρόνου βέβαια μπορεί να χαρακτηριστεί, αρνητικά, ως
“guerisseur” που εξαπατά ανθρώπους που υποφέρουν δραματικά και είναι
ευκολόπιστοι», τονίζει.
Πώς οδηγηθήκαμε σε αυτό;
«Ουσιαστικός παράγοντας, κυρίως από το 1980 και μετά, είναι οι πολυεθνικές
ψυχοφαρμακευτικές εταιρείες, βασιζόμενες στην απεγνωσμένη ανάγκη των πασχόντων
και των οικογενειών τους να χρησιμοποιήσουν τα φάρμακα ως πανάκεια, παρά το
ότι στοιχίζουν πολλαπλάσια, ενώ παράλληλα προκαλούν, συχνά, σοβαρές,
ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως η εμφάνιση διαταραχών τύπου Πάρκινσον,
σακχαρώδους διαβήτη κλπ.», απαντά.
Επιπλέον, σημειώνει, «ένας παράγοντας που μειώνει την αξιοποίηση της
ψυχανάλυσης είναι ότι τα άτομα με ελαφρές διαταραχές, τα οποία
πολλαπλασιάστηκαν σημαντικά τα τελευταία έτη, και οι οικογένειές τους
προτιμούν, συνήθως, τις βραχείες θεραπευτικές μεθόδους οι οποίες τους
υπόσχονται ταχύτατα αποτελέσματα. Πολλοί ψυχίατροι, επίσης, απαξιώνουν τη
σημασία της ψυχολογικής βοήθειας προς τον άρρωστο, παράγοντα ίασης που
εφαρμόζεται από αιώνες, και βασίζονται μόνο στη χρήση των φαρμάκων. Βέβαια, τα
πάντα εξαρτώνται από τη νόσο, τη βαρύτητά της, την οξύτητα της κρίσης και την
κατάσταση του αρρώστου».
Κι ένα παράδειγμα: «Ένας αξιόλογος καρδιολόγος ή νευροχειρουργός κάνει
μια πολύ δύσκολη επέμβαση, η οποία κατά κανόνα διαρκεί 3 – 4 ώρες. Μπορούμε,
για διάφορους λόγους, να τον πείσουμε να την τελειώσει σε 20 – 30 λεπτά; Αυτού
του τύπου η εγχείρηση της μισής ώρας θα έχει το αποτέλεσμα αυτής των 4 ωρών ή
είναι κάτι το ανέφικτο; H ευρύτατα αυτή διαδεδομένη, κοινωνική επιθυμία,
σχετικά με την ταχύτητα, δεν ήταν δυνατόν να μην επηρεάσει και τον χώρο της
ψυχιατρικής – ψυχανάλυσης. Πολύς κόσμος, χωρίς βέβαια να θέλει ή να μπορεί να
σκεφθεί τα παραπάνω, θα επιλέξει την ταχεία λύση, η οποία θα κοστίσει
υποτίθεται λιγότερο. Δεν μπορώ βέβαια να αγνοήσω ότι με λίγες συναντήσεις και
λίγο φάρμακο άνθρωποι αποκαταστάθηκαν σε ελάχιστο χρονικό διάστημα. Σε αυτές
τις περιπτώσεις, η ισχυρότητα του εγώ κατάφερε να αντιμετωπιστεί η κρίση
σύντομα, αρκετά ανεξάρτητα από την εξωτερική παρέμβαση».
Σχέσεις πέρα από το ντιβάνι
Έχει αλλάξει η εφαρμογή της ψυχανάλυσης και η τεχνική της;
 |
|
Με την αγάπη και τη ζεστασιά της μητέρας του και χωρίς να κλειστεί σε |
«Ασφαλώς. Ο Φρόυντ άρχισε με έξι συνεδρίες την εβδομάδα, με την κλασική μόνο
τεχνική, δηλαδή το ντιβάνι, τον ελεύθερο συνειρμό, το όνειρο, τις σχέσεις
θεραπευτή – θεραπευόμενου, τα συναισθήματα του θεραπευόμενου προς τον
θεραπευτή του και κυρίως του θεραπευτή προς τον θεραπευόμενο. Επίσης, τη
βαρύτητα της νόσου και της κατάστασης, καθώς και την ηλικία, του ασθενούς, για
να σταματήσω στα ουσιαστικά. Εδώ και αρκετές δεκαετίες έχει εξελιχθεί πλέον η
μακρόπνοη ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία, η οποία χωρίς να μειώνει καθόλου την αξία
της κλασικής ψυχανάλυσης εφαρμόζει νέες τεχνικές σχεδόν σε όλες τις κατηγορίες
ασθενών».
Δηλαδή;
«Οι βασικές ψυχαναλυτικές έννοιες ουδόλως έχουν αλλάξει. Το πρίσμα και τα
συναισθήματα με τα οποία αντιμετωπίζουμε τον άρρωστο είναι διαφορετικά.
Παλαιότερα οι ψυχαναλυτές θεωρούσαν ότι είναι εκτός ψυχαναλυτικού πλαισίου η
διεύρυνση της σχέσης θεραπευτή – θεραπευόμενου εκτός του δωματίου με το
ντιβάνι του αναλυόμενου και την πολυθρόνα του αναλυτή. Σήμερα είναι δυνατόν,
σε ειδικές περιπτώσεις, ο ψυχαναλυτής να συνοδεύσει τον άρρωστό του, με
καρκίνο σε προχωρημένο στάδιο, στο νοσοκομείο, για να του συμπαρασταθεί στη
θεραπεία του ή στο τέλος του. Αυτά τα νέα δεδομένα έχουν προσθέσει πολλά στη
φαρέτρα της Ιατρικής και ειδικότερα στη μείωση του ψυχικού πόνου, που είναι η
χειρότερη κατάσταση την οποία μπορεί να βιώσει το ανθρώπινο ον. Δυστυχώς,
έχουμε να κάνουμε με μια δύσκολη και φοβερά πολύπλοκη ειδικότητα».
Google news
