O ένας διώχνει τους εφιάλτες του άλλου

Στο στενό δρομάκι στη γειτονιά στο Περιστέρι κάποιοι ετοίμαζαν ένα παιδικό
πάρτι. Μπαλόνια πολύχρωμα στις αυλές και τις βεράντες. Ο Λεωνίδας
«κρεμασμένος» από το μπαλκόνι του παρακολουθεί την κίνηση στον δρόμο. H Μαρία
τον βλέπει από την μπαλκονόπορτα. Τα τελευταία 4 χρόνια δεν αποχωρίζονται ποτέ
ο ένας τον άλλον. Το παρελθόν τους ήταν ίδιο. «Σχιζοφρένεια», λίγο μετά την
εφηβεία. Κλινικές, εγκλεισμοί, χάπια, απομόνωση, εφιάλτες, στίγμα, κενό. Όλα
τα καλά προσπαθούσαν να τα «χωρέσουν» στα διαλείμματα. Βόλτες με μια BSA ο
Λεωνίδας. Αναζήτηση του πριγκιπόπουλου η Μαρία. Και οι δύο, από διαφορετικούς
δρόμους, κατέληξαν στο Δαφνί. Συναντήθηκαν! Και τώρα ζουν μαζί στο διαμέρισμα
που δέκα χρόνια έχτιζε μόνος του ο Λεωνίδας. Εκείνος πενηντάρης πια, εκείνη
36. Ο ένας να διώχνει τους εφιάλτες του άλλου. Ό,τι υπάρξει θα το
αντιμετωπίσουν πια μαζί. «Το ξύπνημά τους είναι υπέροχο».

Οι γιατροί του Λεωνίδα και της Μαρίας Ζαπαντή δεν είχαν αντίρρηση γι’ αυτήν
την συνέντευξη, «αφού οι ίδιοι το ήθελαν». Παρακάλεσαν όμως να μη βάλουμε
σημερινές φωτογραφίες τους και να μη δοθεί συνέχεια με άλλα δημοσιεύματα.

Πότε άρχισαν όλα;

ΛΕΩΝΙΔΑΣ: Στη Χιροσίμα. Εκεί είδα ένα θέαμα ανατριχιαστικό. Ήμουν 18
χρόνων και είχα κάνει ήδη δύο χρόνια στα καράβια. Ο πατέρας μου δούλευε πολύ
σκληρά, η μάνα μου ήταν φιλάσθενη. Ήμασταν πολλά παιδιά και εγώ ήθελα πολύ να
ταξιδέψω. Μπάρκαρα, καθόμουνα στη γέφυρα του φορτηγού και χάζευα τον κόσμο.
Μετά πήγα στη Χιροσίμα και άρχισαν όλα.

Τι άρχισε, εξήγησέ μου.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ: Μέσα σε μια γυάλα, είχαν δυο παιδάκια με τη μητέρα τους. Όπως
τους είχαν βρει τότε. Βαλσαμωμένα! Δεν άντεξα. Στο ταξίδι της επιστροφής για
την Ευρώπη, μετά το Τρίγωνο των Βερμούδων, με έπιασαν φοβίες. Έχασα τη σκέψη
μου. Έλεγα ασυνάρτητα λόγια.

Φοβόσουν;

ΛΕΩΝΙΔΑΣ: Ναι, φόβος. Πολύ μεγάλος. Δεν ήξεραν τι συμβαίνει, φωνάξανε
τον καπετάνιο, τον γραμματικό, τον υποπλοίαρχο και με πήγαν σε μια καμπίνα και
έβαλαν έναν ναύτη να με φυλάει. Μόλις φτάσαμε σε λιμάνι, ύστερα από μια
βδομάδα, με έβαλαν σε μια μεγάλη αίθουσα με ένα κρεβάτι. Έβλεπα διάφορα.
Ασυνάρτητα πράγματα, τι να σας πω τώρα.

Αφήνεις λοιπόν τα καράβια και έρχεσαι πίσω.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ: Ναι. Με φέρνουν σε μια κλινική στο Ελληνικό. Δεν ξανάφυγα από
τότε για τα καράβια. Έπιασα δουλειά σε ένα ξυλουργικό εργοστάσιο. Νόμισα ότι
ησύχασα αλλά έπαθα υποτροπή. Πήγα στο Αιγινήτειο, εκεί μου έκαναν κάποια
αγωγή, πιο καλή γιατί ήταν κρατικό νοσοκομείο και δεν με εκμεταλλεύτηκαν. Δεν
έγινα όμως καλά. Ξανά υποτροπή και αυτή τη φορά πήγα στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο
Αττικής. Το χαρακτήρισαν θρησκευτικό παραλήρημα γιατί έβλεπα ότι θα αλλάξει ο
κόσμος, ότι θα έρθει η Ανάσταση, θα γίνει ο κόσμος καλύτερος.

Παιδί ήσουν πολύ θρησκευόμενος;

ΛΕΩΝΙΔΑΣ: Μα δεν είχαμε και τίποτε άλλο να κάνουμε την εποχή εκείνη.

Όταν μου είπες ότι η μάνα σου ήταν φιλάσθενη, τι εννοούσες; Κατάθλιψη;

ΛΕΩΝΙΔΑΣ: Όχι κατάθλιψη, μια ψύχωση, ελαφριάς μορφής είχε. Δεν έπινε
φάρμακα, δούλευε πολύ και την πέρναγε στο πόδι. Έτσι νόμιζα ότι μπορούσα να
κάνω και εγώ. Στο Δαφνί τότε πίστεψαν ότι έγινα καλά, με άφησαν. Γελάστηκαν
όμως. Βγήκα και υποτροπίασα παρ’ ότι έπαιρνα φάρμακα. Και ένας γιατρός με
έστειλε σε μια κλινική στη Λεωφόρο Κηφισίας. Τρομερά πράγματα συνέβαιναν εκεί
μέσα. Μου έδιναν τόσο πολλά φάρμακα που σερνόμουνα. Έλεγαν «δεν πρόκειται να
σηκωθεί από το έδαφος». Τελικά βρίσκω το θάρρος και λέω στα αδέλφια μου,
«πάρτε με από εδώ μέσα γιατί θα με χάσετε». Και γύρισα στο Δαφνί. Περνούσαν οι
μήνες, έγινα καλά και σκεφτόμουν πώς θα βγω. Κάθε πρωί ερχόταν ένα φορτηγό με
τρόφιμα, την ίδια ώρα που έρχονταν και ο διευθυντής με τον επιμελητή. Και
σκέφτομαι: «αν τους δείξω ότι είμαι καλά θα με αφήσουν να φύγω»! Ήρθε λοιπόν
το φορτηγό και κατεβαίνω κάτω πρόθυμος να μεταφέρω τα τρόφιμα. Εκείνη τη
στιγμή, όπως τα είχα υπολογίσει, περνούσαν ο επιμελητής με τον διευθυντή και
με βλέπουν. Οπότε ακούω να λέει ο ένας στον άλλον, «σαν να βλέπω ότι ο
Λεωνίδας έφτιαξε», «είναι καλά». Αυτό ήθελα να ακούσω. Βγήκα!

Και «έξω» τι βρήκες;

ΛΕΩΝΙΔΑΣ: Παντρεύτηκα. Και ενώ ήμασταν δυο χρόνια μαζί, έπαθα μια
ελαφριά υποτροπή και πάει και με παρατάει στην «Κασταλία» στο Ελληνικό. Και
ύστερα από καμιά βδομάδα ήρθε με ένα δικηγόρο να της δώσω διαζύγιο. Ξανά
ρετάλι. Ήμουνα μέσα στο μνήμα έως τον λαιμό. Αλλά είπα «θα σωθείς». Γύρισα στο
νησί, σηκωνόμουνα 4 η ώρα το πρωί και πηγαίναμε με το καΐκι για ψάρεμα.
Περίπου τρία χρόνια μου πήρε για να ορθοποδήσω, για να μη μείνω φυτό,
εξαρτημένος από τα φάρμακα. Και να τώρα πίνω μόνο δύο χάπια την ημέρα. Έτσι
για συντήρηση.

Σε σένα Μαρία πότε φανερώθηκε το πρόβλημα;

MAPIA: Εγώ επηρεάστηκα ψυχολογικά από ένα περιστατικό που έγινε προτού
καν γεννηθώ. Ο πατέρας μου ήταν χωροφύλακας και έκανε ένα μεγάλο λάθος να
σκοτώσει ένα παλικάρι στο αντάρτικο. Δεν θα σας πω το μέρος. Αυτό έγινε προτού
γεννηθώ εγώ. Όταν έγινα 14 χρόνων, αυτό που είχε κάνει ο πατέρας μου μαθεύτηκε
σε όλο το χωριό. Τρομοκρατήθηκα. Το ζύμωνα μέσα μου, το ζύμωνα, μου έλεγαν «μη
μιλάς». Βγάζω το Λύκειο, ο αδελφός μου σπούδαζε στην Αθήνα και ήθελα να περάσω
και να μείνουμε στην ίδια Εστία. Απέτυχα βέβαια. Μετά ήρθε η πρώτη αρρώστια,
πήγα στο Ρίο στην Πάτρα. Φρίκη.

Γιατί συνδέεις την αρρώστια με αυτά που είχε κάνει ο πατέρας σου;

MAPIA: Γιατί έλεγαν ότι θα γίνει βεντέτα. Χτύπησε κατά λάθος αυτό το
παιδί, το σκότωσε και αυτοί θα γυρίσουν να εκδικηθούν.

«H πρώτη αρρώστια» τι συμπτώματα είχε;

MAPIA: Εγώ όταν αρρωσταίνω δεν μιλάω καθόλου. Ακόμη και όταν κάνω τις
ενέσεις, πονάω, κάνω «αχ», αλλά δεν μιλάω. Ακούω μια φωνή μέσα μου που μου
λέει «μη μιλάς, κινδυνεύεις». Είναι η φωνή από τότε που ήμουνα παιδί, επειδή
πάλευα να μη μιλήσω, να μη μαθευτεί αυτό που έγινε με τον πατέρα μου. Δεν
παραμελώ όμως τον εαυτό μου. Το μπάνιο μου, τα μαλλιά μου, τα ρούχα, οι ωραίες
μου πιζάμες αλλά και ό,τι με περιβάλλει θέλω να είναι καθαρά. Το πιο
συγκλονιστικό ήταν οι σκηνές που περνούσαν στο μυαλό μου, τα οράματα. Κάθομαι
σε ένα τραπέζι σαν κέρινη κούκλα και με χωρίζουν στη μέση. Στη μια μεριά μού
τοποθετούν καλώδια οι συγγενείς του παιδιού που σκότωσε ο πατέρας μου και στην
άλλη μεριά βάζουν άλλα καλώδια οι άνθρωποι που με αγαπούν. Δεν θέλω να τα
θυμάμαι. Σήμερα διαχωρίζω τις φαντασίες μου από την πραγματικότητα. Αν
υπολογίσουμε όλες τις μέρες που δεν μιλούσα είναι κάπου ένας χρόνος.

Πες μου για το Ρίο.

MAPIA: Το πιο φρικτό ήταν όταν με έδεναν και με κλείδωναν.

Ήσουν επικίνδυνη και σε έδεναν;

ΛΕΩΝΙΔΑΣ: Το κάνουν για θέμα ασφαλείας, μήπως χτυπήσεις ή πέσεις από
κανα παράθυρο και αυτοκτονήσεις. Παλιά το έκαναν από κακία, τώρα δεν το κάνουν
τόσο. Τους δικαιολογώ.

MAPIA: Τα βράδια στο Ρίο, όταν άνοιγαν το αιρ κοντίσιον είχε πολλή
ζέστη, όταν το έκλειναν πάγωνα και δεν μπορούσα να μιλήσω αλλά ούτε να
αντιδράσω, ήμουν δεμένη. Ήθελα να πιω νερό ή να πάω τουαλέτα και προσευχόμουν
να έρθει το πρωί, να έρθει η νοσοκόμα να με λύσει και να πάω στην τραπεζαρία
να φάω.

Τα κατάφερες όμως και βγήκες.

MAPIA: Ναι, για τον μεγάλο μου αδελφό. Μου έλεγε, αν μ’ αγαπάς θα
παλέψεις να γίνεις καλά. Αυτός ήταν ο κυριότερος λόγος που βγήκα. Πάθαινα όμως
ακαθησία και τα μάτια μου έκαναν βολβοστροφές. Να μη σου τα πολυλογώ, πέρασα
πέντε χρόνια πολύ δύσκολα. Όταν αρρώσταινα με έβαζαν σε ένα ταξί και με
έφερναν στο Δαφνί και μετά έφευγαν οι δικοί μου, αλλά είχα ανθρώπους που μου
έφερναν καινούργια ρούχα, που με φρόντιζαν.

Πείτε μου λίγο για την κοινή σας ζωή.

MAPIA: H γνωριμία με τον Λεωνίδα με ανέβασε, μου αναπτέρωσε το ηθικό.
Από τότε που γνωριστήκαμε, 4 χρόνια τώρα, οι άλλοι με εκτιμούν. Οι γιατροί, το
προσωπικό, οι άρρωστοι, με υπολογίζουν περισσότερο. Παραβλέπουν ότι είχα
κάποιο ψυχολογικό πρόβλημα.

Πιστεύετε ότι υπάρχει ένας Λεωνίδας ή μια Μαρία που ενώ είχαν τα ίδια
προβλήματα με σας τώρα είναι παραιτημένοι σε καμιά κλινική και δεν έχουν βρει
διέξοδο;

ΛΕΩΝΙΔΑΣ: Αυτή η αρρώστια είναι πολύ πολύπλοκη και δυστυχώς δεν μπορεί
και η επιστήμη να βρει άκρη. Ο καρκίνος σκοτώνει, η αρρώστια αυτή σε
ταλαιπωρεί μια ζωή μέχρι να πεθάνεις. Οι περισσότεροι που μπλέξαμε με αυτή την
αρρώστια θα παίρνουμε φάρμακα για μια ζωή. «Τα φάρμακα θα τα παίρνεις όπως τον
αέρα που αναπνέεις», μου είχε πει ένας γιατρός. Μετά πρέπει να απασχολούμε τα
χέρια μας και το μυαλό μας. Να δουλεύουμε. Ξέρω παιδιά στο Δαφνί που είναι
συνεχώς με ένα ποτήρι φραπέ και ένα τσιγάρο. Και τους λέω, ασχολήσου με τον
εαυτό σου, ντύσου, πλύσου, σιδερώσου, φτιάξου.

Εσύ γιατί πιστεύεις ότι σώθηκες;

ΛΕΩΝΙΔΑΣ: Ίσως, γιατί πάντα δούλευα. Ο πατέρας μου μας έστελνε παιδάκια
– δεν είχαμε πάει ακόμη σχολείο – και μαζεύαμε στο κουτάκι ελιές και γεμίζαμε
έναν ντενεκέ ελιές. Για να πάμε σπίτι το βράδυ, έπρεπε να πάμε έναν τενεκέ
ελιές. Είχα μάθει στη δουλειά.

MAPIA: Και εγώ το πάλευα όταν υποτροπίαζα. Αγαπούσα τη ζωή, το
μεγαλύτερο όνειρο της ζωής μου είναι να βρω έναν άνθρωπο να τα μοιραστώ όλα
μαζί του. Ας είναι φτωχός, ας είμαι φτωχιά. Αγάπη για τον οποιονδήποτε άντρα
αρκεί να πονέσει εμένα, τη Μαρία.

Παιδί θα κάνετε;

ΛΕΩΝΙΔΑΣ: Μάλλον, όχι.

MAPIA: Οι γιατροί λένε ότι μπορεί το παιδί να μην είναι γερό. Αυτή
είναι η μόνη πληγή για μένα.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ: Ναι, αλλά είπαμε ότι δεν θέλουμε να συνεχιστεί το πρόβλημα.

«Οι γονείς μου προσπαθούσαν να μην το μάθει ο κόσμος…»

O Λεωνίδας 18 ετών στη Χιροσίμα. Εκεί άρχισαν όλα

H στοργή, η κατανόηση, μια καλή κουβέντα, η εκτίμηση είναι ό,τι πολυτιμότερο
μπορεί να προσφέρει κανείς σε αυτούς τους ανθρώπους που αναζητούν την
ταυτότητά τους. Ο Λεωνίδας και η Μαρία έχουν νιώσει τι σημαίνει
«περιθωριοποίηση», τι σημαίνει αδιαφορία, τι σημαίνει μοναξιά…

Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς γι’ αυτούς τους ανθρώπους στο Δαφνί ή στους
δρόμους; Τι μπορούμε να τους προσφέρουμε;

ΛΕΩΝΙΔΑΣ: Να τους μιλάς, να τους λες καλαμπούρια. Να μην τους υποτιμάς,
να μην καταλαβαίνουν ότι τους περνάς για κάτι κατώτερο.

MAPIA: Να τους κεράσεις, να τους πας ένα ρούχο, γιατί οι περισσότεροι
εκεί μέσα είναι μόνοι τους, δεν έχουν κανέναν, υποφέρουν.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ: Και δεν μπορεί να τους γυρίζουν την πλάτη και να λένε «είναι
η θεία τιμωρία που έγιναν έτσι». Πριν από 30 χρόνια, όταν εγώ είχα το
πρόβλημα, σε έβαζαν κατευθείαν στο περιθώριο. «Ο τρελός της γειτονιάς». Εκεί
θα γυρίσουμε;

Και οι δύο προέρχεστε από χωριά και συνήθως εκεί αντιμετωπίζουν άσχημα τις
ψυχικές ασθένειες.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ: Γινόσουνα ο περίγελως του καθενός. Δεν αισθανόσουνα καλά. Σε
παρακολουθούσαν, σε σχολίαζαν. Τα πρώτα χρόνια οι δικοί μου προσπαθούσαν «να
μην το μάθει ο κόσμος» και αυτό δεν μου άρεσε. Να κρύψω τι δηλαδή; Ότι είμαι
άρρωστος; Πείραξα κανέναν, γιατί να το κρύψω;

MAPIA: Εγώ στο χωριό δεν είχα κανένα πρόβλημα. Με ρωτούσαν «πού πήγες
Μαρία;». Διακριτικά μου το έλεγαν. «Μήπως πήγες διακοπές;». Εγώ τους τα έλεγα.
Και μου έλεγαν: «Αυτό που έχεις εσύ κοπέλα μου, είναι ένα ψυχολογικό πρόβλημα.
Όλοι μας λίγο – πολύ πίνουμε φάρμακα, ένας για το στομάχι, ο άλλος για το
άλλο, εσένα σου έτυχε να πίνεις φάρμακα για ψυχική ασθένεια».

Μου μάζευαν λεφτά Χριστούγεννα, Πάσχα, καλοκαίρι, μου τα έδιναν για να πάω να
αγοράσω ρούχα ή μια κουβέρτα. Και όταν πρωτοαρρώστησα, γνώρισα μια πολύ καλή
κοπέλα, 15 χρόνια τώρα και την έχω ακόμα φίλη, με λυπήθηκε με την καλή έννοια,
όχι οίκτος, μου συμπαραστάθηκε και αυτό που θυμάμαι είναι ότι με άφηνε με το
νεογέννητο παιδί της να το προσέχω εγώ που παίρνω φάρμακα.