«Πυρηνική» αποστολή στην Πράγα

Οι άνδρες των ειδικών μονάδων της αστυνομίας έφτασαν μέσα στη νύχτα
κρατώντας αυτόματα όπλα και παίρνοντας θέσεις γύρω από ένα φορτηγό χωρίς
διακριτικά σταθμευμένο δίπλα σε πυρηνικό αντιδραστήρα. Οι πόρτες προς τον
αντιδραστήρα άνοιξαν και ένας μηχανικός φορτωτής ανέβασε στο φορτηγό τρία
μεγάλα χαλύβδινα βαρέλια.

Με ησυχία. Ειδικές δυνάμεις της τσεχικής αστυνομίας περιφρουρούν τη μεταφορά του ουρανίου από πυρηνικό αντιδραστήρα της Πράγας σε ασφαλέστερο αποθηκευτικό χώρο στη Ρωσία

Κάθε βαρέλι περιείχε αρκετές ράβδους ουρανίου υψηλού βαθμού εμπλουτισμού, ενός
καυσίμου αρκετά ισχυρού για να χρησιμοποιηθεί σε κατασκευή πυρηνικής βόμβας.

Καθώς η πόλη κοιμόταν, το φορτηγό με τους ένοπλους συνοδούς του απομακρύνθηκε
από τον αντιδραστήρα του Τσεχικού Τεχνικού Πανεπιστημίου και διέσχισε τους
σχεδόν έρημους δρόμους της Πράγας, για να καταλήξει σ’ ένα διάδρομο του
αεροδρομίου. Σύντομα ένα ρωσικό μεταγωγικό αεροπλάνο προσγειώθηκε για να
μεταφέρει το ουράνιο σε ασφαλέστερο αποθηκευτικό χώρο μέσα στη Ρωσία.

H συμφωνία

Ο αντιδραστήρας του πανεπιστημίου, το πυρηνικό υλικό του οποίου αποθηκευόταν
επί 15 χρόνια σε χαλαρά φρουρούμενο χώρο, είχε πλέον απαλλαγεί από ένα καύσιμο
που θα μπορούσαν να εποφθαλμιούν τρομοκράτες. Καθώς έκλεινε η καταπακτή του
μεταγωγικού, ομάδα Αμερικανών αξιωματούχων παρακολουθούσε επιδοκιμαστικά.
«Είναι πλέον ρωσική ιδιοκτησία», είπε ο Άντριου Μπιενιάφσκι, επικεφαλής της
Πρωτοβουλίας για τη Μείωση της Παγκόσμιας Απειλής, παραρτήματος της Εθνικής
Διοίκησης Πυρηνικής Ασφάλειας, της ημιαυτόνομης υπηρεσίας που διευθύνει τη
δράση του υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ κατά της διασποράς των πυρηνικών. «Αυτό
ήταν, τελειώσαμε».

H μυστική αποστολή ανάκτησης πυρηνικών στην Πράγα χρηματοδοτήθηκε από τις ΗΠΑ
με δύο εκατομμύρια δολάρια και ολοκληρώθηκε την περασμένη Δευτέρα και Τρίτη.
Οι πρόεδροι των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους και της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν συμφώνησαν
φέτος στην Μπρατισλάβα της Σλοβακίας να βελτιώσουν την αμερικανορωσική
συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας των πυρηνικών. H επεξεργασία των
λεπτομερειών έγινε την άνοιξη και καταστρώθηκε πρόγραμμα για την ανάκτηση
καυσίμου υψηλού βαθμού εμπλουτισμού από ένα εκτεταμένο δίκτυο ερευνητικών
αντιδραστήρων που άλλοτε συνδέονταν με τη Σοβιετική Ένωση. Το καύσιμο αυτό
μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πρωτόγονων πυρηνικών βομβών.

Επαναπατρισμός

Βάσει του προγράμματος, το ουράνιο επαναπατρίζεται σε αναβαθμισμένο
αποθηκευτικό χώρο στο Ντμίτροφγκραντ της Ρωσίας, όπου μειώνεται ο βαθμός
εμπλουτισμού του και καθίσταται έτσι ακατάλληλο για χρήση σε πυρηνικά όπλα.
Στο πλαίσιο της συμφωνίας μεταξύ των προέδρων, η προθεσμία για την ανάκτηση
του καυσίμου των ερευνητικών αντιδραστήρων επισπεύσθηκε, από το 2013 στο 2010.
Οι αντιδραστήρες που χάνουν το καύσιμό τους είτε κλείνουν είτε υφίστανται
μετατροπές ώστε να χρησιμοποιούν ουράνιο χαμηλού εμπλουτισμού που δεν μπορεί
να χρησιμοποιηθεί σε πυρηνική βόμβα.

Φοβούνται τους τρομοκράτες

Ο ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΑΣ στην Πράγα, ένας KV-2 Sparrow, φανερώνει τους
δυνητικούς κινδύνους που ακόμη κι ένας μικρός αντιδραστήρας μπορεί να
δημιουργήσει. H Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ) έχει ανακοινώσει
πως μόλις 25 κιλά ουρανίου υψηλού βαθμού εμπλουτισμού αρκούν για μια χαμηλής
ισχύος πυρηνική βόμβα. Ο τσεχικός αντιδραστήρας περιείχε 14 κιλά από το υλικό
αυτό, δηλαδή σημαντική ποσότητα. Επίσης, οι συνθήκες ασφαλείας του δείχνουν
πόσο ευάλωτοι είναι πολλοί ερευνητικοί αντιδραστήρες. Επί 15 χρόνια, οι ράβδοι
καυσίμων αποθηκεύονταν σ’ ένα θάλαμο στο πανεπιστήμιο όπου ο αντιδραστήρας
χρησιμοποιούνταν για την εκπαίδευση Τσέχων πυρηνικών επιστημόνων. Μολονότι τα
μέτρα ασφαλείας ήταν εμφανή -κάμερες, σιδεριές στα παράθυρα, συστήματα
συναγερμού και αισθητήρες κίνησης -, δεν υπήρχε ένοπλη φρουρά.

Επιμέλεια: Γιώργος Αγγελόπουλος