Oι αρκούδες επιστρέφουν

Οι αρκούδες στα Γρεβενά είναι περισσότερες απ’ όσες ανέμεναν οι
επιστήμονες. Οι λύκοι, αν και λίγοι αριθμητικά, είναι χωρισμένοι σε 4 αγέλες
οι οποίες έχουν ανταγωνιστικές σχέσεις μεταξύ τους. Τα αγριογούρουνα έχουν
πολλαπλασιαστεί εντυπωσιακά τα τελευταία χρόνια.

Αυτά είναι μερικά μόνο από τα συμπεράσματα της πρώτης «ψηφιακής»
παρακολούθησης των θηλαστικών που έγινε στη χώρα μας.

Περισσότεροι από 15 επιστήμονες – του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, του
Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας και του
«Αρκτούρου» – για ένα διάστημα δύο και πλέον ετών συνέθεταν κομμάτι κομμάτι
τον «χάρτη των θηλαστικών» στην περιοχή Παναγιά Γρεβενών. «H περιοχή δεν
επιλέχτηκε τυχαία. Στο συγκεκριμένο σημείο έχει σχεδιαστεί να περάσει η
Εγνατία Οδός. H συζήτηση για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις αυτής της χάραξης
είχε αρχίσει εδώ και χρόνια. Αποτέλεσαν το έναυσμα για την πρώτη λεπτομερή,
“ψηφιακή” καταγραφή θηλαστικών που έγινε στην Ελλάδα» αναφέρει στα «NEA» η κ.
Βάσω Πετρίδου, ερευνήτρια του «Αρκτούρου».

Έτσι οι επιστήμονες γνωρίζουν πλέον όχι μόνο τον πληθυσμό των συγκεκριμένων
θηλαστικών(που αυξάνεται σταθερά χρόνο με τον χρόνο), αλλά και το φύλο τους,
την ηλικία τους, τις ακριβείς κινήσεις τους, την κατάσταση της υγείας τους,
τις μεταξύ τους σχέσεις – ακόμα και το αν φοβούνται ή όχι τον άνθρωπο. «Ο
στόχος μας ήταν να διαπιστώσουμε από πρώτο χέρι τις επιπτώσεις στη ζωή των
θηλαστικών από ένα τόσο μεγάλο τεχνικό έργο όπως είναι η Εγνατία Οδός. Και
ταυτόχρονα να καταλήξουμε πιο εύκολα στα αναγκαία μέτρα που πρέπει να ληφθούν
για να ελαχιστοποιήσουμε τους κινδύνους για αυτά τα είδη» αναφέρει ο κ.
Λάζαρος Γεωργιάδης, υπεύθυνος δράσεων του «Αρκτούρου».

Αντικείμενο έρευνας

Τα συμπεράσματα από τη μέχρι τώρα «ψηφιακή» καταγραφή είναι εντυπωσιακά όσον
αφορά τη λεπτομέρειά τους. «Αποτελούν αντικείμενο για περαιτέρω εργασία και
έρευνα», λέει ο κ. Γεωργιάδης. Έτσι, ο πληθυσμός των αρκούδων στην περιοχή
έρευνας προσδιορίζεται σε 50 άτομα – ωστόσο εξαιτίας ενεργειών των ανθρώπων 9
ζώα έχασαν τη ζωή τους τον τελευταίο χρόνο. Οι θηλυκές αρκούδες λιγοστεύουν
προς όφελος των αρσενικών, ενώ αρκετές μητέρες έχουν δύο μικρά. Όλες οι
λεπτομέρειες για τις αρκούδες έχουν αποτυπωθεί σε έναν αναλυτικό χάρτη – τον
πρώτο μιας σειράς που θα ακολουθήσει. Για τους λύκους προκύπτει ότι είναι
λίγοι (όχι περισσότεροι από 15 έως 20, σε μια έκταση περίπου 1.000
τετραγωνικών χιλιομέτρων) αλλά είναι χωρισμένοι σε 4 αγέλες – οι οποίες έχουν
ανταγωνιστικές σχέσεις μεταξύ τους. Ο πληθυσμός των λύκων στην περιοχή των
Γρεβενών βρίσκεται σε μείωση σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες – δεν
βρίσκουν πλέον τόσο εύκολα τροφή ενώ 13 βρέθηκαν νεκροί την τελευταία διετία.
Από την άλλη, τα αγριογούρουνα στην ίδια περιοχή αυξάνονται και πληθύνονται.
Τα ζαρκάδια, τέλος, κινούνται κοντά σε δασικούς δρόμους στην περιοχή Γόργιανη
και δείχνουν να μη φοβούνται τους ανθρώπους και τα διερχόμενα αυτοκίνητα.

Έβαλαν κολάρα με μικροκάμερες

H ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ έγινε με τρεις διαφορετικές μεθόδους. «Ομάδες ερευνητών
περπατούσαν καθημερινά στην – υπό έρευνα – περιοχή. Παρατηρούσαν σπιθαμή προς
σπιθαμή το έδαφος, μάζευαν ίχνη και περιττώματα και συγκέντρωναν στοιχεία που
μαρτυρούσαν την παρουσία αρκούδων, λύκων, αγριογούρουνων και ζαρκαδιών. Τα
στοιχεία τα εισήγαν σε ένα εξελιγμένο πρόγραμμα ηλεκτρονικού υπολογιστή
συλλογής πληροφοριών. H δεύτερη μέθοδος προϋπέθετε τη… σύλληψη και νάρκωση
ορισμένων ζώων. Σε αυτά τοποθετήθηκαν ειδικά κολάρα τα οποία εξέπεμπαν σήμα σε
δορυφόρο. Αφέθηκαν ελεύθερα και έτσι το σήμα επέτρεπε την παρακολούθησή τους.
Κρυφές μικροκάμερες, τέλος, κινηματογράφησαν και φωτογράφισαν επιλεγμένα
σημεία-περάσματα των αρκούδων και των άλλων ζώων και συμπλήρωσαν το παζλ των
στοιχείων.