ANOIXTO ΜΒΑ Πρώτα η εξυγίανση και μετά το κέρδος

Με την ολοκλήρωση της λογιστικής εργασίας στο τέλος της χρήσης και την
κατάρτιση του Ισολογισμού και της Κατάστασης Αποτελεσμάτων Χρήσης, η εταιρεία
καταλήγει στον προσδιορισμό του ετήσιου αποτελέσματος των εργασιών της, δηλαδή
των κερδών ή των ζημιών που προκύπτουν από τη λειτουργία της.

Το επόμενο βήμα μετά τον προσδιορισμό του αποτελέσματος είναι να αποφασιστεί
από τη διοίκηση της εταιρείας ο τρόπος διάθεσής του. H διαδικασία διάθεσης των
αποτελεσμάτων κάθε χρήσης επηρεάζεται από τη βούληση των μετόχων, τα σχέδια
για τη μελλοντική πορεία της εταιρείας, τις ανάγκες χρηματοδότησής της και τις
ισχύουσες νομικές διατάξεις. Τα αποτελέσματα μπορούν είτε να διανεμηθούν στους
μετόχους, είτε να παραμείνουν στην εταιρεία για χρηματοδότησή της.

Το πρώτο πράγμα που πρέπει να γίνει είναι να υπολογιστεί το τελικό ποσό που
απομένει προς διάθεση μετά την κάλυψη των υποχρεώσεων που ορίζει ο νόμος, όπως
η καταβολή φόρου εισοδήματος και ο σχηματισμός Τακτικού Αποθεματικού. Το ποσό
που θα απομείνει θα αποφασιστεί από τους μετόχους αν θα μοιραστεί σε αυτούς ή
αν θα παραμείνει στην εταιρεία. Πρέπει να σημειωθεί ότι σκοπός του νομοθέτη
είναι, πέρα βέβαια από την καταβολή του φόρου, να προφυλάξει την εταιρεία από
την (φυσιολογική) επιθυμία των μετόχων για διανομή σε αυτούς του συνόλου των
κερδών. Έτσι έχουν θεσπιστεί κανόνες που προβλέπουν την υποχρεωτική
παρακράτηση του 5% των κερδών για σχηματισμό του Τακτικού Αποθεματικού, την
αφαίρεση των ζημιών προηγούμενων χρήσεων (αν υπάρχουν) από το ποσό προς
διάθεση και την απαγόρευση διανομής, όταν το αποτέλεσμα είναι ζημιογόνο ή όταν
δεν έχουν αποσβεστεί τα Έξοδα Εγκατάστασης. Όλες αυτές οι περιπτώσεις θα
αναλυθούν παρακάτω και στοχεύουν στην αποφυγή εκροής χρημάτων που η εταιρεία
έχει ανάγκη για την ομαλή λειτουργία της.

ΜΕΤΑΦΟΡΑ

H διαδικασία διάθεσης των κερδών παρουσιάζεται αναλυτικά στον Πίνακα Διάθεσης
Αποτελεσμάτων, ο οποίος εμφανίζεται κάτω δεξιά από τον Ισολογισμό. Αρχίζει
πάντα με τη μεταφορά του αποτελέσματος χρήσης που προκύπτει από την Κατάσταση
Αποτελεσμάτων Χρήσης, το οποίο αποτελεί το περίσσευμα χρημάτων για τη χρήση
αυτή. Εάν στα Ίδια Κεφάλαια του Ισολογισμού εμφανίζεται κονδύλι με τον τίτλο
«Αποτελέσματα εις νέον» τότε η εταιρεία μεταφέρει κέρδη από την προηγούμενη
χρήση, οπότε και αυτά αθροίζονται στο αποτέλεσμα της χρήσης, καθώς αποτελούν
περισσεύματα προηγούμενων χρήσεων που δεν έχουν έως τώρα χρησιμοποιηθεί. Σε
περίπτωση που το αποτέλεσμα προηγούμενων χρήσεων είναι ζημία τότε αυτή
αφαιρείται από το αποτέλεσμα της χρήσης. H λογική της αφαίρεσης αυτής είναι
ότι το φετινό περίσσευμα πρέπει πρώτα να καλύψει τις απώλειες χρημάτων των
προηγούμενων χρήσεων για να εξυγιανθεί η εταιρεία και αν προκύψει περαιτέρω
περίσσευμα τότε αυτό να διανεμηθεί.

Σε περίπτωση που έχει διενεργηθεί μέσα στη χρήση φορολογικός έλεγχος για
προηγούμενες χρήσεις και έχουν καταλογιστεί στην εταιρεία πρόσθετοι φόροι
(Διαφορές Φορολογικού Ελέγχου) που πρέπει να καταβληθούν στο Δημόσιο, τότε όλο
το ποσό τους αφαιρείται από τα κέρδη προς διανομή. Οι πρόσθετοι αυτοί φόροι
έπρεπε να είχαν καταβληθεί από την εταιρεία στις προηγούμενες χρήσεις που
αφορούσαν και να είχαν μειώσει τα τότε διανεμόμενα αποτελέσματα. Εφόσον αυτό
δεν έγινε στις προηγούμενες χρήσεις και η εταιρεία μοίρασε τότε περισσότερα
χρήματα από ό,τι έπρεπε, γίνεται τώρα η διόρθωση με την αφαίρεση του ποσού των
Διαφορών Φορολογικού Ελέγχου προηγούμενων χρήσεων από τα διανεμόμενα κέρδη της
χρήσης. Σε ειδικές περιπτώσεις που η εταιρεία έχει σχηματίσει σε προηγούμενες
χρήσεις αποθεματικά τα οποία τώρα κρίνει ότι δεν χρειάζονται και θέλει να τα
διανείμει, το ποσό τους αθροίζεται στα έως τώρα κέρδη προς διανομή.

ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ KAI ΜΕΡΙΣΜΑΤΑ

Με τις μέχρι τώρα εργασίες έχει υπολογιστεί το συνολικό περίσσευμα χρημάτων
που πέτυχε η εταιρεία μέσα στη χρήση. Από αυτό πρέπει να αφαιρεθεί ο ανάλογος
φόρος εισοδήματος. Εκτός από τον φόρο εισοδήματος πρέπει να αφαιρεθούν και
τυχόν λοιποί φόροι μη ενσωματωμένοι στο λειτουργικό κόστος. Μετά την αφαίρεση
των φόρων προκύπτει το τελικό ποσό προς διανομή. H διανομή κερδών αρχίζει
πάντα με τον σχηματισμό του Τακτικού Αποθεματικού που αφορά το 5% των
διανεμόμενων κερδών, το οποίο παραμένει υποχρεωτικά στην εταιρεία βάσει του
νόμου. Μετά την αφαίρεση και του Τακτικού Αποθεματικού προκύπτει το ποσό που
θα διανεμηθεί στους μετόχους. Πρέπει να σημειωθεί πως όταν το σύνολο του
Τακτικού Αποθεματικού ξεπεράσει το 1/3 του Μετοχικού Κεφαλαίου της εταιρείας
τότε θεωρείται επαρκές και παύει να ισχύει η υποχρέωση για σχηματισμό του στις
επόμενες χρήσεις.

Το ποσό λοιπόν που απομένει μπορεί να διανεμηθεί ολόκληρο στους μετόχους ή αν
αυτοί συμφωνήσουν να μείνει ένα μέρος του στην εταιρεία. Ο νόμος προβλέπει την
υποχρεωτική διανομή του πρώτου μερίσματος και για το ποσό που θα απομείνει να
αποφασίσουν οι μέτοχοι αν θα μοιραστεί ή θα αποθεματοποιηθεί. Το πρώτο
(υποχρεωτικό) μέρισμα που δικαιούνται οι μέτοχοι υπολογίζεται με δύο τρόπους
από τους οποίους επιλέγεται αυτός που δίνει μεγαλύτερο μέρισμα.

Ο πρώτος τρόπος που συνήθως δίνει το υψηλότερο ποσό και είναι αυτός που
επιλέγεται, προβλέπεται από τον N. 876/1979 και ορίζει το πρώτο μέρισμα ως το
35% του διανεμόμενου ποσού. Ο δεύτερος προβλέπεται από τον K.N. 2190/1920 και
ορίζει το πρώτο μέρισμα ως το 6% του Μετοχικού Κεφαλαίου της εταιρείας
μειωμένο κατά 35%. Βάσει του νόμου οι μέτοχοι θα λάβουν ως πρώτο μέρισμα το
μεγαλύτερο από τα δύο ποσά που προκύπτουν από τους παραπάνω υπολογισμούς, το
οποίο συνήθως είναι το 35% των κερδών. Όμως δίνεται η δυνατότητα στη Γενική
Συνέλευση των μετόχων να αποφασίσει με απαρτία και πλειοψηφία κατά τουλάχιστον
70% να μη διανείμει ως μέρισμα το 35% των κερδών, ας είναι υψηλότερο, αλλά το
χαμηλότερο μέρισμα που προβλέπεται από τις διατάξεις του K.N. 2190/1920.

Μετά τη διανομή τού (υποχρεωτικού) πρώτου μερίσματος ο νόμος αφήνει στην
ευχέρεια των μετόχων να αποφασίσουν τη διανομή του υπόλοιπου ποσού, το οποίο
μπορεί να μοιραστεί ολόκληρο ή μέρος του ως πρόσθετο μέρισμα, να
αποθεματοποιηθεί, να μεταφερθεί στην επόμενη χρήση ως υπόλοιπο κερδών εις νέον
ή να διανεμηθεί σε Δ.Σ. και εργαζομένους.

Συχνά οι φορολογικές διατάξεις επιτρέπουν τη δημιουργία αφορολόγητου
αποθεματικού για συγκεκριμένες μελλοντικές χρήσεις από την εταιρεία. Δηλαδή
μέρος των κερδών εξαιρείται από τη φορολόγηση με τον όρο να παραμείνει στην
εταιρεία και να χρησιμοποιηθεί για επενδυτικούς σκοπούς εντός συγκεκριμένου
χρονικού διαστήματος. Τα ποσά αυτά δεν μπορούν να διανεμηθούν στους μετόχους
αλλιώς θα πρέπει να φορολογηθούν κανονικά.

ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ

Υπάρχουν περιπτώσεις που βάσει του νόμου δεν γίνεται διανομή κερδών στους
μετόχους. Αυτές είναι οι εξής:

H Γενική Συνέλευση των μετόχων έχει το δικαίωμα με απαρτία και πλειοψηφία κατά
100% να αποφασίσει να μη διανεμηθεί ούτε πρώτο ούτε και πρόσθετο μέρισμα, με
την προϋπόθεση ότι το ποσό αυτό θα διατεθεί για την κάλυψη αναγκών της
εταιρείας και όχι για τη διανομή αμοιβών Δ.Σ. Σε περίπτωση που το αποτέλεσμα
της εταιρείας που προκύπτει από την Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης είναι ζημία
και δεν υπάρχουν στα Ίδια Κεφάλαια κέρδη προηγούμενων χρήσεων για συμψηφισμό
της ζημίας, τότε δεν προκύπτει ποσό προς διανομή στους μετόχους και η ζημία
μεταφέρεται εις νέον στα Ίδια Κεφάλαια του Ισολογισμού.

Tips

H διαδικασία…

… διάθεσης των αποτελεσμάτων κάθε χρήσης επηρεάζεται από τη βούληση των
μετόχων, τα σχέδια για τη μελλοντική πορεία της εταιρείας, τις ανάγκες
χρηματοδότησής της και τις ισχύουσες νομικές διατάξεις