Aριστερά – Δεξιά

KAI οι σοσιαλιστές τι να χρειάζονται σε έναν μικρόψυχο καιρό; Ο γνωστός
στίχος του Χέλντερλιν – σε παράφραση – αποδίδει την κατάσταση του ΠΑΣΟΚ την 3η
Σεπτεμβρίου 2005. Το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα γιορτάζει την ιδρυτική του
επέτειο σε μια εντόνως συντηρητική ατμόσφαιρα όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και
διεθνώς.

Την ώρα που το ΠΑΣΟΚ διανύει μια δύσκολη προσαρμογή από παράταξη εξουσίας σε
κόμμα αντιπολίτευσης, οι προοδευτικές δυνάμεις βρίσκονται γενικώς σε
υποχώρηση.

Στη Γαλλία, το Σοσιαλιστικό Κόμμα εξήλθε βαθιά διχασμένο από το
ευρωδημοψήφισμα της 29ης Μαΐου. Αι γενεαί πάσαι των στελεχών βλέπουν τον εαυτό
τους υποψήφιο πρόεδρο – από Τζακ Λανγκ και Λοράν Φαμπιούς έως Ντομινίκ Στρος
Καν και Μαρτίν Ομπρί – ενώ παραμένει άδηλον αν ο πρώην πρωθυπουργός Λιονέλ
Ζοσπέν θα το παίξει Κιγκινάτος. Το Παρτί Σοσιαλίστ βαδίζει προς ένα δύσκολο
συνέδριο τον Νοέμβριο, ενώ ο Μισέλ Ροκάρ προειδοποίησε ήδη για τον κίνδυνο
διάσπασης ή μάλλον «σχίσματος».

Στη Γερμανία, οι Σοσιαλδημοκράτες βουλιάζουν. Ο Γκέρχαρντ Σρέντερ δεν μπόρεσε
να ολοκληρώσει τη δεύτερη θητεία του. Το SPD δεν έχει να αντιμετωπίσει μόνο
τους Χριστιανοδημοκράτες της Ανγκέλα Μέρκελ, αλλά και τον εξ αριστερών κίνδυνο
που εκφράζει το Λινκσπαρτάι. Το κόμμα της Αριστεράς είναι ένας ετερογενής
συνασπισμός πρώην Σοσιαλδημοκρατών, όπως ο «κόκκινος Όσκαρ» Λαφοντέν, και
πρώην κομμουνιστών όπως ο Γκέοργκ Γκίζι. Είναι ένα κλασικό κόμμα διαμαρτυρίας.

Στη Βρετανία, ο Τόνι Μπλερ υπερασπίζεται τον πόλεμο του Ιράκ και κυνηγάει
τρομοκράτες. H ατζέντα του μοιάζει πολύ περισσότερο με αυτήν του συντηρητικού
Τζορτζ Μπους, παρά με το πρόγραμμα ενός προοδευτικού ηγέτη. Στα εσωτερικά, η
συνοπτική περιγραφή της πολιτικής είναι ότι ολοκληρώνει ό,τι ξεκίνησε τη
δεκαετία του ’80 η Μάργκαρετ Θάτσερ.

Στη Μεσόγειο, η κατάσταση είναι όπως πάντα ιδιόμορφη. Στην Ιταλία, η επάνοδος
του Ρομάνο Πρόντι δεν μπόρεσε να βγάλει την Κεντροαριστερά από τις προσωπικές
στρατηγικές και τον πολιτικό κατακερματισμό. H Ιβηρική έχει γυρίσει Αριστερά,
έπειτα από μια οκταετία Αθνάρ στην Ισπανία και τις οικονομικές πολιτικές-σοκ
Μπαρόζο στην Πορτογαλία. Ωστόσο, Θαπατέρο και Σόκρατες δεν είναι ισχυρές
πολιτικές προσωπικότητες, με ιδεολογική ακτινοβολία που να υπερβαίνει τα
σύνορα. Ο Παπανδρέου επισκέφθηκε αμφοτέρους, ενώ τον Θαπατέρο τον προσκαλούν
συχνά-πυκνά οι Γάλλοι Σοσιαλιστές. Ωστόσο, ο μετριοπαθής Ισπανός δεν
εκπροσωπεί κάτι περισσότερο από μια ελπίδα νίκης.

THN τελευταία δεκαετία, Σοσιαλιστές, Σοσιαλδημοκράτες, Κεντροαριστεροί
και Δημοκρατικοί ήταν το κλαμπ της νίκης. Το καλοκαίρι του 2000, ο Σημίτης
πήγε να βρει Κλίντον, Μπλερ, Σρέντερ και Ζοσπέν στο Φόρουμ της Προοδευτικής
Διακυβέρνησης στο Βερολίνο. Ο Καραμανλής έμεινε πίσω στην Αθήνα, σε μια
κομματική συγκέντρωση όπου ο Μιλτιάδης Έβερτ παρακίνησε όλους να ψάλουν το «Τη
υπερμάχω στρατηγώ…». Πέντε χρόνια αργότερα, το Φόρουμ δεν υπάρχει. Τα νήματα
της Ενωμένης Ευρώπης κινεί το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, πρόεδρος της Κομισιόν
είναι ο Μπαρόζο και σημείο αναφοράς ο Μπους. Οι διεθνείς συναντήσεις αφορούν
την τρομοκρατία.

Τα χρόνια του ’90, η Κεντροαριστερά ανακάλυψε την οικονομία, με σημαία το
«It’s the economy, stupid» – «Είναι η οικονομία, ηλίθιε» – του Κλίντον. Για το
ΠΑΣΟΚ του Σημίτη «αν δεν υπήρχε η ΟΝΕ, θα έπρεπε να την εφεύρουμε». Ωστόσο,
για τις προοδευτικές δυνάμεις η οικονομία αποδείχθηκε δίκοπο μαχαίρι. Ούτε το
35ωρο του Ζοσπέν έλυσε το πρόβλημα της ανεργίας, ούτε οι υψηλοί ρυθμοί
ανάπτυξης της οικονομικής πολιτικής Σημίτη έφεραν γενικευμένη ευημερία, ούτε η
«ατζέντα 2010» του Σρέντερ μπόρεσε να απαλύνει τα τραύματα από την περιστολή
του μεταπολεμικού κοινωνικού κράτους.

Οι απογοητευμένοι ψηφοφόροι γύρισαν προς τα Δεξιά, αφήνοντας μετέωρα τα
σοσιαλιστικά κόμματα. Το ΠΑΣΟΚ του Παπανδρέου αντιμετωπίζει τα ίδια διλήμματα
που βασανίζουν και τα άλλα προοδευτικά κόμματα. Να υπερασπιστεί τις πολιτικές
της διακυβέρνησης Σημίτη ή να κάνει αυτοκριτική; Να αρχίσει να σφυρίζει ολίγον
νεοφιλελεύθερα ή να κάνει αντιπολίτευση λαϊκής διαμαρτυρίας; Το τοπίο είναι
θολό και οι επιλογές αντικρουόμενες. Τις εικονογράφησε πρόωρα το ψηφοδέλτιο
Επικρατείας που είχε συγχρόνως Μάνο – Ανδριανόπουλο και Δαμανάκη – Ανδρουλάκη.

Το ΠΑΣΟΚ του Παπανδρέου ψάχνεται. Ο ίδιος ο αρχηγός προσπαθεί να φύγει προς τα
μπρος είτε επιλέγοντας νέα πρόσωπα – όπως ο εξ Αμερικής οικονομικός σύμβουλος
Ηρακλής Πολεμαρχάκις – είτε εστιάζοντας σε άλλα πεδία πολιτικής, όπως η
Παιδεία. Ωστόσο, ο μεγαλύτερος κίνδυνος που αντιμετωπίζει η Χαριλάου Τρικούπη
είναι να βρεθεί μετέωρη στο κενό που δημιουργεί η τάση Αριστερά – Δεξιά του
εκλογικού σώματος.