TPITH AΠOΨH Έχω ξαναδεί αυτό το φιλμ

H N.Δ. σπατάλησε τον πρώτο χρόνο της θητείας της προσπαθώντας να κυβερνήσει
διά της υπεκφυγής (για όλα φταίει το ΠΑΣΟΚ), της ανακολουθίας (όταν θέτεις ως
προτεραιότητα το δημοσιονομικό πρόβλημα της χώρας δεν μιλάς για ήπια
προσαρμογή, κάνεις αυτό που χρειάζεται) και, ενίοτε, διά της απλής σαχλαμάρας
(βασικός μέτοχος). Τους τελευταίους μήνες, όμως, η N.Δ. άρχισε να παίρνει
πρωτοβουλίες και να μοιάζει με κυβέρνηση.

Μέτρα που αποσκοπούν στη βελτίωση της αποδοτικότητας και στον περιορισμό του
κόστους λειτουργίας του δημόσιου τομέα είναι μονόδρομος για τη N.Δ. και πρέπει
να αναμένονται αρκετά από δαύτα. Γι’ αυτόν τον λόγο, βασικά, εξελέγη. Τούτο
σημαίνει κατ’ ανάγκην αλλαγές στο εργασιακό καθεστώς του δημόσιου τομέα. H
κακή διαχείριση του προσωπικού βρίσκεται στη ρίζα των δυσλειτουργιών του
κράτους. Χωρίς αλλαγές στο μέτωπο τούτο δεν θα υπάρξει μόνιμη βελτίωση.

Εάν η κυβέρνηση κατορθώσει να συγκρατήσει τις δημόσιες δαπάνες,
πιστεύω ότι, προς το τέλος της θητείας της, θα προβεί σε δραστική μείωση του
φόρου εισοδήματος. Τούτο θα δημιουργήσει διλήμματα στο ΠΑΣΟΚ: θα είναι δύσκολο
να αντιταχθεί σε μείωση φόρων. H μείωση αυτή όμως θα ελαττώσει τα δημόσια
έσοδα και θα εξαναγκάσει την επόμενη κυβέρνηση να περικόψει τις δημόσιες
δαπάνες κατά τρόπο που, πιθανώς, θα χτυπάει το κοινωνικό κράτος στο ψαχνό. Εάν
η ελληνική κοινωνία προτιμήσει τη μείωση των φόρων από την αύξηση των πόρων
για το κράτος πρόνοιας, αυτό θα είναι μεγάλη ιδεολογική ήττα για την
Κεντροαριστερά. Εν πάση περιπτώσει, και οι δύο στρατηγικές προϋποθέτουν αύξηση
της παραγωγικότητας στον δημόσιο τομέα. H σημασία της προϋπόθεσης αυτής είναι
μεγαλύτερη για την Αριστερά παρά για τη Δεξιά. H Αριστερά δεν μπορεί να
γυρίσει την πλάτη στο κοινωνικό κράτος. H Δεξιά, μέχρι ενός σημείου, μπορεί.

Το ΠΑΣΟΚ μοιάζει απροετοίμαστο απέναντι σε όσα έρχονται. Αντέδρασε αρχικά με
αμηχανία στη μεταστροφή της κυβερνητικής πολιτικής και, μετά, άρχισε να
διολισθαίνει προς τον λαϊκισμό. (Το σημείο καμπής ήταν όταν η συζήτηση για την
άρση της de facto μονιμότητας των εργαζομένων στις δημόσιες επιχειρήσεις
πνίγηκε εν τη γενέσει της). Κάνουν λάθος. H N.Δ. έχει λαϊκή εντολή να
νοικοκυρέψει το κράτος. Εάν το ΠΑΣΟΚ συνεχίσει να απορρίπτει κάθε σχετική
κυβερνητική πρωτοβουλία χωρίς να αντιπροτείνει κάτι, το συμπέρασμα που θα
βγάλει ο κόσμος είναι ότι το ΠΑΣΟΚ δεν ενδιαφέρεται να κάνει τίποτε για τις
δυσλειτουργίες του κράτους. Εάν παίξει «καταστροφικό παιχνίδι», το συμπέρασμα
που θα βγει είναι ότι το ΠΑΣΟΚ υπερασπίζεται συντεχνιακά συμφέροντα.

H συνθηματολογία στελεχών του ΠΑΣΟΚ ότι ο σκοπός είναι η «αναβάθμιση» του
εργασιακού καθεστώτος του ιδιωτικού τομέα κατά τα πρότυπα του δημόσιου είναι
σενάριο ταινίας τρόμου. Εάν συνέβαινε αυτό θα δυσκολευόμασταν να πουλήσουμε
ελιές Καλαμών ακόμη και στους ίδιους τους Καλαματιανούς, οι επενδύσεις θα
κατέρρεαν και η ανεργία θα εκτοξευόταν στα ουράνια. Ο κόσμος το ξέρει αυτό.

Κάποιος μπορεί να αντιτείνει ότι κάθε αντιπολίτευση δικαιούται να ανεβάζει
τους τόνους. Αν τη συμφέρει, φυσικά και δικαιούται. Το θέμα δεν είναι αν η
αντιπολίτευση είναι σκληρή ή μαλακή. Σε πολλά ζητήματα θα είναι σκληρότατη, σε
άλλα συναινετικότερη. Το θέμα είναι να δίνει ένα στίγμα και μια κατεύθυνση που
να είναι ελκυστικά για την πλειονότητα του εκλογικού σώματος.

Πολλοί στο ΠΑΣΟΚ ελπίζουν ότι θα ξαναδούν το φιλμ της τριετίας 1990-’93. Το
ΠΑΣΟΚ ασκεί «σκληρή» αντιπολίτευση, φιλοτεχνεί για τη N.Δ. την εικόνα μιας
ανάλγητης κυβέρνησης, επισείει το φόβητρο της επιστροφής του κράτους της
Δεξιάς και, έτσι, η νέα παρένθεση της διακυβέρνησης από τη N.Δ. κλείνει. Και
ζήσανε αυτοί καλά και εμείς καλύτερα. Μια τέτοια πολιτική δεν θα αποδώσει
αυτήν τη φορά. Μπορεί να εξασφαλίσει (για λίγο) τις εσωτερικές ισορροπίες στο
ΠΑΣΟΚ, αλλά θα απευθύνεται στους πεισμένους. Αυτοί δεν αρκούν για να δώσουν
εκλογικές νίκες.

Φοβάμαι ότι εκείνο που ξαναβλέπω είναι ένα άλλο φιλμ που δεν μου άρεσε όταν το
πρωτοείδα. Το 1974, τα βρετανικά συνδικάτα είχαν ρίξει τη συντηρητική
κυβέρνηση Χιθ και βρίσκονταν στον κολοφώνα της ισχύος τους. Τα επόμενα πέντε
χρόνια έκαναν κατάχρηση της δύναμής τους, συνετέλεσαν στην καθήλωση της
οικονομίας και, έτσι, απομονώθηκαν και κατέστρεψαν την εργατική κυβέρνηση που
τα ίδια είχαν αναδείξει. Παράλληλα, η υψηλή φορολογία εισοδήματος έβαζε όλο
και πιο βαθιά το χέρι στην τσέπη των σχετικά καλοπληρωμένων ειδικευμένων
στρωμάτων της εργατικής τάξης. Τούτο διέσπασε την ενότητα της εργατικής τάξης.

Το 1979, η κυρία Θάτσερ ανήλθε στην εξουσία με λαϊκή εντολή να μειώσει τους
φόρους και να περιορίσει τη δύναμη των συνδικάτων. Αυτό και έκανε με τις
ευλογίες, σημειωτέον, του λαού. Το Εργατικό Κόμμα κλείστηκε στο καβούκι του,
στράφηκε προς τα «αριστερά» και υποσχόταν ότι θα καταργήσει όλα τα μέτρα της
κυβέρνησης Θάτσερ με την πρώτη ευκαιρία. Οι Εργατικοί αρνούνταν να δουν ότι η
τομή ήταν βαθιά και προσπάθησαν να εμφανίσουν την πολιτική Θάτσερ ως μια απλή
συνωμοσία των πλουσίων εις βάρος των φτωχών. Το εκλογικό σώμα δεν είδε τα
πράγματα έτσι. Είδε το Εργατικό Κόμμα ως υποχείριο συντεχνιακών συμφερόντων.
Το πρόβλημα ήταν ότι οι Εργατικοί, για χρόνια, πολιτεύτηκαν σαν να μην υπήρχαν
μεσαία στρώματα (που περιελάμβαναν πλέον και την ειδικευμένη εργατική τάξη).
Αυτά έκριναν ότι τα συμφέροντά τους υπηρετούνταν καλύτερα από τους
Συντηρητικούς. Το Εργατικό Κόμμα έμεινε στην αντιπολίτευση 18 χρόνια.

Ο X. I. Ιορδάνογλου διδάσκει στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.