[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΤΟΥΣ ONOMAZOYN «αστικούς μύθους». Ο πιο γνωστός αφορά την «έγκαιρη
προειδοποίηση των Εβραίων που εργάζονταν στους δίδυμους πύργους». Ένας άλλος
συνέδεσε το τσουνάμι στην Άπω Ανατολή με «μυστική πυρηνική δοκιμή».

Πολλοί από αυτούς τους μύθους λειτουργούν ακόμη και ως αντίβαρο στην επίσημη
πληροφόρηση – είναι μια σχεδόν αυτοματοποιημένη διαδικασία αμφισβήτησης όσων
προβάλλονται ως οι πιθανές εξηγήσεις ενός γεγονότος. Βασικό συστατικό στην
κατασκευή ενός αστικού μύθου είναι η θεωρία της (μιας) συνωμοσίας. H ύπαρξη
δηλαδή μιας σκοτεινής περιοχής της κοινωνίας η οποία δεν είναι ακριβώς άβατο
για όλους αλλά για τους περισσότερους. Για να λειτουργήσει ο «μύθος» θα πρέπει
κάποιοι να έστησαν τη συνωμοσία, κάποιοι (συνήθως «οι» πολιτικοί ή «τα» MME)
να τη γνωρίζουν και όλοι μαζί να κουκουλώνουν την αλήθεια. Είναι ο κόσμος των
«λίγων αλλά κακών» και των «πολλών καλών». Οι πρώτοι ραδιουργούν, οι δεύτεροι
το πληρώνουν.

Πρόσφατο παράδειγμα η τραγωδία του κυπριακού αεροσκάφους: «Το ‘ριξαν οι δικοί
μας για να μην πέσει σε κατοικημένη περιοχή» ήταν η εκδοχή που κέρδιζε έδαφος
όσο η επίσημη ενημέρωση έδειχνε να πελαγοδρομεί στα 35.000 πόδια.

Οι θεωρίες συνωμοσίας είναι αυτοφυείς στις κλειστές κοινωνίες. Αντικατέστησαν
τις προλήψεις. Οι καινοτομίες αντιμετωπίζονται φοβικά, οι αλλαγές θεωρούνται
εχθροί της συλλογικής ταυτότητας και η καχυποψία συγχέεται με την κριτική
σκέψη.

Οι θεωρίες συνωμοσίας βολεύουν κυρίως τους οπαδούς τους. Ξεμπερδεύουν εύκολα
με τα γεγονότα, τελικά ζουν σ’ έναν κόσμο κομμένο και ραμμένο στα δικά τους
μέτρα.

Ενίοτε – οι θεωρίες συνωμοσίας – βολεύουν και ένα κομμάτι του τομέα της
ενημέρωσης. Στον πόλεμο για τα μερίδια τηλεθέασης, οι οπαδοί των «αστικών
μύθων» αποτελούν κοινό. Για να προσελκυστεί δεν απαιτεί πολυδάπανες παραγωγές.
Οι υπαινιγμοί και τα σενάρια δεν κοστίζουν…