Δρόμοι

Ένας πολιτισμός…

… είχε πει ο ποιητής Όντεν, δεν είναι καλύτερος από τα δάση του. Όμως γιατί
τα αγαπάμε; Λένε πως τα δέντρα είναι οι καλύτεροι ακροατές. Από την αρχαία
εποχή τα εκτιμούσαν για τη σιωπή τους. Το δέντρο είναι κάτι επιβλητικό και
υποβλητικό, επειδή είναι το μεγαλύτερο και το αρχαιότερο ζωντανό πλάσμα στη
φύση. Το καταλληλότερο σύμβολο για την ίδια τη ζωή.

Οι μύθοι…

… της Δημιουργίας είναι συνήθως γεμάτοι δέντρα, παρατηρεί ο Ρίτσαρντ Χέιμαν,
που έχει γράψει ένα βιβλίο για τα δέντρα, τα δάση και τον πολιτισμό. Αν και
όλα αυτά τα δέντρα δεν θέλουν πάντα το καλό μας. Ας μην ξεχνάμε τη μηλιά στον
κήπο της Εδέμ (αν ήταν πράγματι μηλιά εκείνο το δέντρο). Στη σκανδιναβική
μυθολογία, το Ιγκντράσιλ είναι το δέντρο που φυλάει τον κόσμο. Το κορμί του
τεντώνεται ψηλά στον ουρανό και οι τρεις ρίζες του κατεβαίνουν στους κόσμους
των θεών, των γιγάντων και των ανθρώπων. Χωρίς αυτό το δέντρο, όλοι οι
άνθρωποι θα πεθάνουν, λέει η σκανδιναβική μυθολογία. Και σήμερα πια ξέρουμε
καλά πως αυτή η μυθολογία έχει δίκιο. Χωρίς τα δέντρα του κόσμου που ρουφάνε
το διοξείδιο του άνθρακα και ξεφυσάνε οξυγόνο, θα είχαμε όλοι πεθάνει μέσα σε
λίγα λεπτά.

Ο θεσμός…

… των ιερών δέντρων υπήρχε σε όλους τους πολιτισμούς, αν και ο δυτικός
χριστιανισμός έβαλε τα δυνατά του για να τα δαιμονοποιήσει. Τα θεωρούσε
εργαλεία του παγανισμού, που στις φυλλωσιές και τον ίσκιο τους έβρισκαν
καταφύγιο οι νικημένοι θεοί. Ένας που αγαπάει τα δέντρα θα πάγωνε το αίμα του
αν διάβαζε πόσο καμάρωνε ο Άγιος Αυγουστίνος για τα πολλά δέντρα που
πελεκήθηκαν και κόπηκαν στην επισκοπή του με τη δική του ένθερμη φροντίδα. Ο
Χέιμαν γράφει και για τους πρώτους έποικους στην Αμερική. H μεταχείριση που
επιφύλαξαν στα δέντρα δεν ήταν καλύτερη από αυτήν που έκαναν στους Ινδιάνους ­
αν και τα βρήκαν πιο χρήσιμα από αυτούς. Τώρα πια που όλα τα αρχέγονα δάση
έχουν εξαφανιστεί ανατολικά του Μισισιπή, οι Αμερικανοί έχουν αποκτήσει
μερικές από τις ισχυρότερες οργανώσεις του κόσμου για την προστασία της φύσης.
Τέτοιες οργανώσεις είχαν δώσει μάχες πριν από μερικά χρόνια στη Γαλλία για να
σώσουν μια ιστορική δεντροστοιχία που είχε φυτέψει σε έναν επαρχιακό δρόμο ο
Ναπολέων. Οι αρχές ήθελαν να κόψουν τα δέντρα, επειδή οι αυτοκινητιστές που
έτρεχαν υπερβολικά έπεφταν πάνω τους και σκοτώνονταν. Αντί να τους κόψουν την
ταχύτητα, ήθελαν να τους κόψουν τα δέντρα.

Άραγε πόσο…

… αγαπήσαμε και πόσο προδώσαμε αυτούς τους πράσινους ευεργέτες μας; Για το
δεύτερο, υπήρξαμε πάντα πρόθυμοι. Για το πρώτο, αργήσαμε πολύ. Όμως τέτοιοι
είμαστε. Μαθαίνουμε να σεβόμαστε τα δέντρα μονάχα όταν πια έχουμε κόψει κι
έχουμε κάψει τα περισσότερα από αυτά μέχρι τη ρίζα.