Σκληρό παζάρι για το… ιδιωτικό ρεύμα

Σκληρό παζάρι με φόντο την «πίτα» της νέας, απελευθερωμένης αγοράς ηλεκτρικής
ενέργειας, αξίας 4 δισεκατομμυρίων ευρώ, διεξάγεται στους προθαλάμους και τα
γραφεία του υπουργείου Ανάπτυξης και της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας. Στο
παζάρι συμμετέχουν, από τη μια, οι επίδοξοι ιδιώτες παραγωγοί που διεκδικούν
την είσοδό τους -με προνομιακούς όρους -στην παραγωγή και την εμπορία
ηλεκτρικού ρεύματος και, από την άλλη, η ΔΕΗ που δεν θέλει με κανένα τρόπο να
απολέσει τα κεκτημένα της.

Τα στελέχη των επιχειρήσεων που ήδη έχουν στα χέρια τους άδειες για ιδιωτικές
μονάδες παραγωγής ηλεκτρισμού, καθιστούν σαφές ότι η τελική απόφαση για την
ενεργοποίηση των επενδυτικών σχεδίων τους θα εξαρτηθεί από τους όρους των
διαγωνισμών (για μονάδες συνολικής ισχύος 900 μεγαβάτ) που θα προκηρυχθούν
τους επόμενους μήνες, αλλά και από το νέο τοπίο της απελευθερωμένης αγοράς.

Από «χίλια κύματα»

Πληροφορίες αναφέρουν ότι προτού πάρει την τελική μορφή του ώστε να κατατεθεί
στη Βουλή, το σχετικό νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης (το οποίο δόθηκε
στους εμπλεκόμενους φορείς για διαβουλεύσεις) θα έχει περάσει από «χίλια
κύματα» ώστε να εξισορροπηθούν οι πιέσεις που ασκούνται, τόσο από τη ΔΕΗ και
τους συναρμόδιους κυβερνητικούς φορείς όσο και από τους ιδιώτες επενδυτές.

H «γραμμή» των τελευταίων δεν είναι ενιαία. Άλλοι θέλουν σαφείς εγγυήσεις ότι
οι μονάδες που θα χτίσουν θα είναι βιώσιμες και κερδοφόρες, ενώ αρκετές
επιχειρήσεις ζητούν από τη Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού να τους πωλεί ρεύμα
σε χαμηλό -«λιγνιτικό» -κόστος, προκειμένου να μπορούν να την ανταγωνίζονται
επί ίσοις όροις.

Τα κεκτημένα της ΔΕΗ

H ΔΕΗ, από την πλευρά της, «παλεύει» να διατηρήσει πάση θυσία τη σημερινή
δεσπόζουσα θέση της στην αγορά και γι’ αυτό πριν από λίγες εβδομάδες, όταν
κλήθηκε να διατυπώσει τη γνώμη της για το νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης,
εξέφρασε έντονες επιφυλάξεις. Τη μεγαλύτερη αντίδραση συνάντησε η διάταξη
σύμφωνα με την οποία από το 2007 ο τομέας Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (που
σήμερα ανήκει στη ΔΕΗ) περνάει σε χωριστή Ανώνυμη Εταιρεία. Το νομοσχέδιο,
μάλιστα, δεν ξεκαθαρίζει αν η εταιρεία αυτή θα είναι θυγατρική της ΔΕΗ ή
εντελώς ανεξάρτητη από αυτήν, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να μπορούν να
συμμετέχουν και ιδιώτες στο μετοχικό της κεφάλαιο. H ΔΕΗ θέλει να παραμείνει
στη δικαιοδοσία της ο τομέας αυτός.

Το νομοσχέδιο προβλέπει, επίσης, τη σημαντική αναβάθμιση του ρόλου του
Διαχειριστή Συστήματος (ΔΕΣΜΗΕ), ο οποίος αναλαμβάνει, μεταξύ των άλλων, να
υλοποιεί το πρόγραμμα επέκτασης, εκσυγχρονισμού και αναβάθμισης του συστήματος
μεταφοράς. Τη δυνατότητα αυτή έχει σήμερα μόνο η ΔΕΗ και, φυσικά, δεν θέλει να
την απολέσει.

Σε ό,τι αφορά τους προβλεπόμενους από τον υφιστάμενο νόμο διαγωνισμούς για την
παραγωγή 900 μεγαβάτ και την ένταξη στο σύστημα μέχρι τις 31/12/2011, ορίζεται
ρητά ότι η ΔΕΗ δεν έχει δικαίωμα συμμετοχής. H άποψη της ΔΕΗ είναι ότι οι όροι
των διαγωνισμών πρέπει να περιέχουν τις κατά το δυνατόν λιγότερες εγγυήσεις
προς τους ιδιώτες επενδυτές (ότι οι μονάδες τους θα είναι βιώσιμες) και θεωρεί
ότι διαφορετικά θα βρεθεί σε μειονεκτική θέση απέναντί τους. Ωστόσο, αν το
αίτημα αυτό υιοθετηθεί από την ηγεσία του υπουργείου Ανάπτυξης, οι διαγωνισμοί
αυτοί και το άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρισμού σε τρίτους ουσιαστικά ακυρώνονται.

Ο ρόλος της κυβέρνησης

Σε κάθε περίπτωση, η κυβέρνηση πρέπει να διασφαλίσει πλήρες άνοιγμα της αγοράς
σε τρίτους «παίκτες», κατά τρόπο που θα ικανοποιεί τις απαιτήσεις της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία μας έχει παραπέμψει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Αυτό
σημαίνει ότι το παιχνίδι, αργά ή γρήγορα, θα «ανοίξει» εις βάρος της ΔΕΗ και
υπέρ των ιδιωτών, ανεξάρτητα αν οι τελευταίοι εκδηλώσουν ενδιαφέρον συμμετοχής
στους διαγωνισμούς για τα 900 μεγαβάτ ή όχι. Μάλιστα, παρά τις επανειλημμένες
διαψεύσεις αρμόδιων κυβερνητικών παραγόντων, οι πληροφορίες επιμένουν ότι για
κάποιες από τις νέες μονάδες της ΔΕΗ, συνολικής ισχύος 1.600 μεγαβάτ, τις
οποίες έχει δικαίωμα να θέσει σε λειτουργία αντικαθιστώντας άλλες παλαιότερες,
ασκούνται πιέσεις να συμμετέχουν -σε ποσοστό 50% -Έλληνες και ξένοι επενδυτές.

Τι λέει η PAE

H Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, μέσω του προέδρου της Μιχάλη Καραμανή,
προειδοποιεί σε κάθε ευκαιρία ότι αν η ΔΕΗ εξακολουθήσει να μη συμμορφώνεται
με τις επιταγές της E.E., είναι πολύ πιθανό η Κομισιόν να προχωρήσει σε
σκληρότερα μέτρα, κατά το παράδειγμα άλλων χωρών (π.χ. Ιταλία), στις οποίες οι
δημόσιες επιχειρήσεις ηλεκτρισμού εξαναγκάστηκαν να πωλήσουν μονάδες.
«Αντίθετα, αν πάρουμε εμείς την πρωτοβουλία και προχωρήσουμε σε ιδιοκτησιακό
διαχωρισμό των δραστηριοτήτων της ΔΕΗ, μπορούμε να προλάβουμε την E.E.»,
προσθέτει ο πρόεδρος της PAE. Δεν είναι, πάντως, λίγα τα στελέχη της
ενεργειακής αγοράς που εκτιμούν ότι υπό συνθήκες πλήρους απελευθέρωσης, το
μεγαλύτερο κομμάτι της «πίτας» θα καταλήξει στα ταμεία ξένων ενεργειακών
ομίλων.

Παράλληλα και ενώ η απελευθέρωση στο τμήμα της παραγωγής ηλεκτρισμού προχωρεί
με ρυθμό χελώνας, φαίνεται πως σε ό,τι αφορά την εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας
τα πράγματα είναι ευκολότερα. Ήδη, δεν είναι λίγες οι ξένες εταιρείες
(ενδεικτικά αναφέρεται η αυστριακή Verbund) που προμηθεύουν ρεύμα σε μεγάλες
εμπορικές και βιομηχανικές μονάδες στην Ελλάδα, ενώ παράλληλα δεν κρύβουν το
ενδιαφέρον τους για την εισόδό τους και στο λιανικό εμπόριο (με πελάτες τα
ελληνικά νοικοκυριά), το οποίο θα απελευθερωθεί υποχρεωτικά από τον Ιούλιο του
2007. Επισημαίνεται ότι μετά την πλήρη απελευθέρωση της αγοράς, κάθε
καταναλωτής θα μπορεί να επιλέγει, μέσω αλυσίδων λιανικής πώλησης, την
εταιρεία που θα του προμηθεύει ηλεκτρικό ρεύμα.

Μεγάλοι «παίκτες» στην αφετηρία

Εκτός από την πρώτη ιδιωτική μονάδα, αυτή των ΕΛΠΕ, η οποία το φθινόπωρο θα
είναι έτοιμη να τεθεί σε λειτουργία, εντός αγοράς βρίσκεται ουσιαστικά και ο
όμιλος της ΓΕΚ-Τέρνα με τη θυγατρική του εταιρεία Ήρων, η οποία έχει
κατασκευάσει στη Βοιωτία μονάδα δυναμικότητας 120 MW. H τελευταία
χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον φέτος το καλοκαίρι από τον ΔΕΣΜΗΕ κατά τις ώρες
αιχμής, ενώ δραστηριοποιείται και στην εμπορία ηλεκτρικού ρεύματος.

Ένα βήμα πριν από την είσοδό του στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκεται
και ο όμιλος Μυτιληναίου, η πρώτη κίνηση του οποίου θα είναι να ενεργοποιήσει
το επενδυτικό σχέδιο της συγγενούς -πλέον -εταιρείας Αλουμίνιον της Ελλάδος
(ΑτΕ). Το σχέδιο αυτό προβλέπει την κατασκευή μονάδας συμπαραγωγής (ηλεκτρική
ενέργεια και θερμότητα), η οποία θα καλύπτει -σε πρώτη φάση -τις ανάγκες της
ΑτΕ σε ηλεκτρική ενέργεια. Ο όμιλος διαθέτει, μέσω της θυγατρικής του
εταιρείας METKA, ακόμη μία άδεια για νέα μονάδα, η οποία αρχικά προβλεπόταν να
κατασκευαστεί στον Βόλο, αλλά τώρα σχεδιάζεται να γίνει -και αυτή -κοντά στα
Άσπρα Σπίτια, περιοχή στην οποία βρίσκονται οι εγκαταστάσεις της Αλουμίνιον
της Ελλάδος.

Ιταλοί και Γάλλοι

Ελληνοϊταλικών συμφερόντων είναι η κοινοπραξία Enelco, η οποία συστήθηκε από
την ιταλική ENEL και τον όμιλο Κοπελούζου και έχει στα χέρια της δύο άδειες
για ισάριθμες ηλεκτροπαραγωγικές μονάδες.

Όσο για τον γαλλικό όμιλο EDF, το ενδιαφέρον του για την ελληνική αγορά
ηλεκτρικής ενέργειας είναι γνωστό από το παρελθόν. Δεν είναι μόνο το επίμονο
«φλερτ» με την ίδια την ΔΕΗ, αλλά και η συνεργασία του με θυγατρική εταιρεία
του ομίλου της Ελληνικής Τεχνοδομικής, με την οποία έχει συστήσει
κοινοπρακτικό σχήμα για τη δημιουργία μονάδας ηλεκτροπαραγωγής στην περιοχή
της Καβάλας. Προς το παρόν, αυτό το επενδυτικό σχέδιο έχει «παγώσει», καθώς η
συγκεκριμένη περιοχή δεν είναι συνδεδεμένη με το δίκτυο της ΔΕΗ.

Εν τω μεταξύ, ο όμιλος της Ελληνικής Τεχνοδομικής έχει προχωρήσει στη σύσταση
κοινοπρακτικού σχήματος με τον όμιλο της Βιοχάλκο για τη δημιουργία μονάδας
ισχύος 420 MW στην περιοχή Θίσβη της Βοιωτίας. Στην εταιρεία αυτή, που φέρει
το όνομα «Ηλεκτροπαραγωγή Θίσβης», η ΗΕ&D (θυγατρική της Ελληνικής
Τεχνοδομικής) συμμετέχει με ποσοστό 80%, ενώ η Χαλκόρ (θυγατρική του ομίλου
Βιοχάλκο) με ποσοστό 20%.

Και η Μότορ Όιλ

Στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας ετοιμάζεται να εισέλθει και όμιλος της Μότορ
Όιλ, ο οποίος έχει στα χέρια του άδεια για μονάδα 400 MW που θα εγκατασταθεί
κοντά στα διυλιστήρια του ομίλου, στους Αγίους Θεοδώρους.

Τέλος, με την ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας «φλερτάρει» και ο ιταλικός
ενεργειακός όμιλος Edison, o οποίος μάλιστα πριν από μερικά χρόνια είχε
ζητήσει άδεια για την κατασκευή ηλεκτροπαραγωγικής μονάδας στην Εύβοια (είχε
απορριφθεί από το υπουργείο Ανάπτυξης).