ANOIXTO ΜΒΑ «Kαθρέφτης» οι οικονομικές καταστάσεις

Οι οικονομικές καταστάσεις συντάσσονται από τις εταιρείες που τηρούν λογιστικά
βιβλία Γ’ κατηγορίας. Σκοπός τους είναι να εμφανίζουν με απόλυτη σαφήνεια την
πραγματική εικόνα της περιουσιακής διάρθρωσης, της χρηματοοικονομικής θέσης
και των αποτελεσμάτων χρήσης της εταιρείας την οποία αφορούν. Αποτελούν το
τελικό προϊόν της λογιστικής εργασίας που διεξάγεται σύμφωνα με τα λογιστικά
πρότυπα και τις γενικά παραδεγμένες λογιστικές αρχές.

Οι οικονομικές καταστάσεις, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 42α του K.N.
2190/1920, περιλαμβάνουν:

* Τον Ισολογισμό

* Την Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσεως

* Τον Πίνακα Διάθεσης Αποτελεσμάτων

* Το Προσάρτημα

Όλες οι ανώνυμες εταιρείες υποχρεούνται στη δημοσίευση των οικονομικών τους καταστάσεων.

Οι οικονομικές καταστάσεις συντάσσονται με τη φροντίδα του διοικητικού
συμβουλίου της εταιρείας, εγκρίνονται από αυτό, ελέγχονται από ορκωτούς
ελεγκτές – λογιστές ή ελεγκτές του N. 2190/1920, δημοσιεύονται σε μία πολιτική
και σε μία οικονομική εφημερίδα, υποβάλλονται προς έγκριση στην τακτική γενική
συνέλευση των μετόχων και, τέλος, κατατίθενται στο υπουργείο Ανάπτυξης.

Εταιρεία που διαθέτει τον έλεγχο σε άλλες εταιρείες (θυγατρικές) ονομάζεται
«μητρική» και υποχρεούται να συντάσσει και ενοποιημένες οικονομικές
καταστάσεις, στις οποίες ενοποιούνται τα περιουσιακά στοιχεία της μητρικής και
των θυγατρικών με τέτοιο τρόπο, ώστε να παρουσιάζονται ως μία ενότητα.

Για να γίνουν οι οικονομικές καταστάσεις των διαφόρων εταιρειών συγκρίσιμες
και να προσφέρουν στους αναγνώστες τους την απαραίτητη πληροφόρηση, απαιτείται
η ύπαρξη λογιστικής τυποποίησης. Στην Ελλάδα, η λογιστική τυποποίηση
επιτεύχθηκε με την κατάρτιση του Ελληνικού Γενικού Λογιστικού Σχεδίου (ΕΓΛΣ)
το 1980, με το οποίο θεσπίστηκαν οι κανόνες τήρησης των λογαριασμών της
Λογιστικής και κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων.

Ο ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ

Ο ισολογισμός είναι ένας συγκριτικός πίνακας, ο οποίος εμφανίζει την
περιουσιακή κατάσταση της επιχειρήσεως (ενεργητικό, παθητικό και καθαρή θέση)
ορισμένη στιγμή. Αφορά πάντα μία διαχειριστική περίοδο δώδεκα μηνών – εκτός
από τις περιπτώσεις έναρξης, λήξης ή διακοπής των εργασιών μιας εταιρείας,
οπότε η διαχειριστική χρήση μπορεί να είναι μικρότερη ή μεγαλύτερη των δώδεκα
μηνών (όχι, όμως, πέραν των 24 μηνών). H διαχειριστική περίοδος λήγει στις
31/12 ή στις 30/6 κάθε έτους με εξαίρεση αλλοδαπές εταιρείες και
υποκαταστήματά τους. Υποχρέωση κατάρτισης ισολογισμού έχουν όλες οι εταιρείες
που τηρούν λογιστικά βιβλία Γ’ κατηγορίας. H κατάρτιση του ισολογισμού πρέπει
να ολοκληρωθεί το αργότερο εντός τριών μηνών από τη λήξη της διαχειριστικής
περιόδου για τις Εταιρείες Περιορισμένης Ευθύνης, τις Ατομικές και τις
Προσωπικές, και εντός τεσσάρων μηνών για τις Ανώνυμες Εταιρείες. Στην Ελλάδα,
ο ισολογισμός καταρτίζεται με βάση την οριζόντια διάταξη σε δύο παράπλευρα
σκέλη (αριστερά το ενεργητικό και δεξιά το παθητικό).

Ο ισολογισμός βασίζεται στη βασική εξίσωση της Λογιστικής:

Ενεργητικό = Παθητικό + Ίδια Κεφάλαια

ΤΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ

Ως ενεργητικό μιας εταιρείας ορίζεται το σύνολο των περιουσιακών της στοιχείων
που μπορεί να αποτιμηθεί σε χρήμα και χρησιμοποιείται για την επίτευξη των
στόχων της. Τα στοιχεία του ενεργητικού διακρίνονται στις εξής επιμέρους
κατηγορίες:

A. Οφειλόμενο κεφάλαιο. Το κονδύλι αυτό δεν
συναντάται συχνά σε ισολογισμούς, διότι αφορά ειδική περίπτωση αύξησης
μετοχικού κεφαλαίου. Όταν μία εταιρεία προχωρεί σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου,
απαιτεί από τους μετόχους της να εισφέρουν τα ανάλογα χρηματικά ποσά βάσει των
μετοχών που διαθέτουν. Αν συμφωνηθεί μέρος των ποσών αυτών να καταβληθεί σε
δόσεις, τα ποσά που θα καταβληθούν μετά το τέλος της επόμενης χρήσης
εμφανίζονται σε αυτό το κονδύλι του ενεργητικού, ως μακροπρόθεσμη απαίτηση της
εταιρείας από τους μετόχους της.

B. Έξοδα εγκαταστάσεως και πολυετούς αποσβέσεως.
Τα έξοδα εγκαταστάσεως είναι οι δαπάνες που καταβάλλει η εταιρεία κατά την
ίδρυση και αρχική οργάνωσή της μέχρι να ξεκινήσει κανονικά τις εργασίες της
(συμβολαιογραφικά έξοδα, αμοιβές δικηγόρων, παράβολα, έξοδα δημοσιεύσεων
κτλ.), ενώ τα έξοδα πολυετούς αποσβέσεως είναι οι δαπάνες για απόκτηση διαρκών
μέσων εκμετάλλευσης, για την επέκταση ή την αναδιοργάνωσή της. Ο νόμος δίνει
στην εταιρεία το δικαίωμα να καταχωρίσει τις δαπάνες αυτές στα βιβλία της, όχι
ως έξοδα (που θα επηρεάσουν το αποτέλεσμα της πρώτης χρήσης) αλλά ως
περιουσιακό στοιχείο του ενεργητικού, και να τις αποσβέσει τμηματικά σε πέντε
χρόνια. Ο λόγος είναι ότι τα έξοδα αυτά γίνονται μόνο μία φορά και δεν αφορούν
μόνο μία χρήση, αλλά εξυπηρετούν την εταιρεία για διάστημα μεγαλύτερο του ενός
έτους.

Γ. Πάγιο ενεργητικό. Περιλαμβάνει τα περιουσιακά
στοιχεία που προορίζονται για διαρκή και μόνιμη χρήση και διακρίνεται στις
εξής υποκατηγορίες:

I. Ασώματες ακινητοποιήσεις, που περιλαμβάνουν τα άυλα περιουσιακά
στοιχεία (σήματα, διπλώματα ευρεσιτεχνίας, δικαιώματα βιομηχανικής
ιδιοκτησίας).

II. Ενσώματες ακινητοποιήσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν τα περιουσιακά
στοιχεία που έχουν υλική υπόσταση (γήπεδα, κτίρια, μηχανήματα, μεταφορικά
μέσα, έπιπλα και ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση).

III. Συμμετοχές στο κεφάλαιο άλλων επιχειρήσεων σε ποσοστό μεγαλύτερο
του 10% με σκοπό τη διαρκή κατοχή τους, και μακροπρόθεσμες απαιτήσεις από
τρίτους (προθεσμία εξόφλησης μετά το τέλος του επομένου έτους).

Δ. Κυκλοφορούν ενεργητικό. Περιλαμβάνει τα
περιουσιακά στοιχεία που προορίζονται για ανάλωση, πώληση, είσπραξη και γενικά
κάθε είδους χρήση μέσα σε διάστημα μικρότερο του έτους και διακρίνεται στις
εξής υποκατηγορίες:

I. Αποθέματα (εμπορεύματα, προϊόντα έτοιμα ή ημικατεργασμένα, α’ και β’
ύλες, ανταλλακτικά, υλικά συσκευασίας).

II. Βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις κατά τρίτων (πελάτες, γραμμάτια
εισπρακτέα, επιταγές εισπρακτέες, χρεώστες διάφοροι).

III. Χρεόγραφα που δεν προορίζονται για διαρκή κατοχή (μετοχές,
ομόλογα, λοιπά χρεόγραφα).

IV. Χρηματικά διαθέσιμα σε ταμείο και καταθέσεις όψεως ή προθεσμίας.

E. Μεταβατικοί λογαριασμοί ενεργητικού. Για να
γίνει ακριβής υπολογισμός του αποτελέσματος της χρήσης, πρέπει να ληφθούν
υπόψη μόνο τα έσοδα και έξοδα που αφορούν τη χρήση. Συμβαίνει πολλές φορές
στην πράξη, η εταιρεία να πληρώνει μέσα στη χρήση έξοδα που αφορούν την
επόμενη χρήση (π.χ., στις 30/10 καταβάλλονται ασφάλιστρα για το επόμενο
εξάμηνο, δηλαδή έως τις 30/4 του επομένου έτους). Το ποσό που αφορά την
επόμενη χρήση, δεν πρέπει να υπολογιστεί στα έξοδα της τρέχουσας χρήσης, αλλά
να εμφανιστεί στους μεταβατικούς λογαριασμούς ενεργητικού με τον τίτλο: Έξοδα
επομένων χρήσεων.

Το ίδιο συμβαίνει και με έσοδα που αφορούν την τρέχουσα χρήση, αλλά θα
εισπραχθούν την επονένη (π.χ., τόκοι καταθέσεων του δ’ τριμήνου εμφανίζονται
στις αρχές Ιανουαρίου του επομένου έτους, ενώ αποτελούν έσοδο της τρέχουσας
χρήσης), τα οποία θα εμφανιστούν με τον τίτλο: Έσοδα χρήσεως εισπρακτέα.

ΤΟ ΠΑΘΗΤΙΚΟ

A. Ίδια κεφάλαια. Τα ίδια κεφάλαια – ή αλλιώς η
καθαρή θέση της εταιρείας – περιλαμβάνουν τα χρήματα που έχουν επενδυθεί στην
εταιρεία από τους μετόχους της, είτε υπό μορφήν εισφοράς (μετοχικό κεφάλαιο)
είτε υπό μορφήν μη διανομής (παρακράτησης) κερδών (αποθεματικό, αποτέλεσμα εις
νέο). Τα ίδια κεφάλαια εκφράζουν την υποχρέωση της εταιρείας προς τους
μετόχους της και περιλαμβάνουν τα εξής κονδύλια:

I. Μετοχικό κεφάλαιο (αριθμός μετοχών X ονομαστική αξία μετοχής ή
αλλιώς οι εισφορές των μετόχων στην εταιρεία).

II. Διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο (όταν γίνεται αύξηση
μετοχικού κεφαλαίου και εκδίδονται νέες μετοχές με αξία μεγαλύτερη από την
ονομαστική αξία των παλαιών μετοχών, από την πώλησή τους προκύπτει για την
εταιρεία πλεόνασμα, το οποίο ονομάζεται «υπέρ το άρτιο» και αυξάνει τα ίδια
κεφάλαια)

III. Διαφορές αναπροσαρμογής (κάθε τέσσερα χρόνια γίνεται βάσει νόμου
αναπροσαρμογή – αύξηση – της αξίας των οικοπέδων και κτιρίων που κατέχει η
εταιρεία και η υπεραξία που προκύπτει μεταφέρεται στα ίδια κεφάλαια).

IV. Αποθεματικό κεφάλαιο (συσσωρευμένα καθαρά κέρδη, τα οποία δεν έχουν
διανεμηθεί στους μετόχους, αλλά αποθεματοποιήθηκαν για την αυτοχρηματοδότηση
της εταιρείας).

V. Αποτελέσματα εις νέο (συσσωρευμένα κέρδη ή ζημίες που μεταφέρονται
για συμψηφισμό με μελλοντικά αποτελέσματα ή για διανομή στους μετόχους).

VI. Ποσά προορισμένα για αύξηση κεφαλαίου (ποσά που έχουν καταθέσει
στην εταιρεία οι μέτοχοι έναντι μελλοντικής αύξησης μετοχικού κεφαλαίου).

B. Προβλέψεις για κινδύνους και έξοδα. Όταν η
εταιρεία κατά την κατάρτιση του ισολογισμού θεωρεί πιθανή στο μέλλον την
εμφάνιση ζημίας ή υποτίμησης περιουσιακών στοιχείων της, πρέπει να προχωρήσει
σε σχηματισμό πρόβλεψης, εις βάρος των αποτελεσμάτων της χρήσης, ποσού που θα
προσφέρει κάλυψη κατά την εμφάνιση της ζημίας. Πρόβλεψη, λοιπόν, είναι η
κράτηση ορισμένου ποσού έναντι πιθανού μελλοντικού κινδύνου (όπως η μη
είσπραξη απαιτήσεων από πελάτες και χρεώστες που θεωρούνται επισφαλείς, η
καταβολή αποζημιώσεων σε αποχωρούντες υπαλλήλους, η καταβολή αποζημιώσεων από
επίδικες υποθέσεις, οι συναλλαγματικοί κίνδυνοι κτλ.).

Γ. Υποχρεώσεις. Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις
(πληρωτέες μετά το τέλος της επόμενης χρήσης, όπως μακροπρόθεσμα δάνεια) και
βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις (πληρωτέες μέσα στην επόμενη χρήση, όπως
προμηθευτές, γραμμάτια πληρωτέα, βραχυπρόθεσμα δάνεια, επιταγές πληρωτέες,
φόροι, ασφαλιστικές εισφορές, πιστωτές διάφοροι).

Δ. Μεταβατικοί λογαριασμοί παθητικού. Οι
λογαριασμοί αυτοί λειτουργούν όπως και οι μεταβατικοί λογαριασμοί ενεργητικού.
Περιλαμβάνουν έσοδα επομένων χρήσεων που έχουν προεισπραχθεί (ενοίκια
Ιανουαρίου του επόμενου έτους) και έξοδα χρήσεως δουλευμένα μέσα στην τρέχουσα
χρήση, που θα καταβληθούν μέσα στην επόμενη χρήση (λογαριασμοί ΔΕΗ, ΟΤΕ κτλ.
που αφορούν κατανάλωση Νοεμβρίου, Δεκεμβρίου αλλά θα πληρωθούν το επόμενο έτος).

Tips

Ο ισολογισμός…

… είναι ένας συγκριτικός πίνακας, ο οποίος εμφανίζει την περιουσιακή
κατάσταση της επιχειρήσεως (ενεργητικό, παθητικό και καθαρή θέση) ορισμένη
στιγμή