20 ΕPΩTHΣEIΣ KATEPINA MATΣA

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΜΟΝΑΔΑΣ ΑΠΕΞΑΡΤΗΣΗΣ 18 ΑΝΩ

Πάνω από 15 χρόνια τώρα, διαπιστώνει πως οι τοπικές κοινωνίες, οι
εργοδότες, αλλά και οι δικαστές και οι εκπρόσωποι του σωφρονιστικού συστήματος
αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη και φόβο τους ανθρώπους που κατάφεραν να
απεξαρτηθούν από τα ναρκωτικά. Όπως λέει η Κατερίνα Μάτσα, «για να αλλάξει
αυτό χρειάζεται κόπος και επιμονή, ώστε να καταλάβουν όλοι πως το πρόβλημα των
ναρκωτικών είναι κοινωνικό και όχι ατομικό».

Απεξάρτηση και επαγγελματική αποκατάσταση: πάνε μαζί;

Θα έπρεπε. Στην πράξη, βέβαια, η επαγγελματική αποκατάσταση των εξαρτημένων –
σε συνθήκες ανεργίας και ρατσισμού – είναι εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση.

Πώς εξηγείται η διαφορετική μεταχείριση από την πλευρά των εργοδοτών, σε
σχέση με άλλες «ειδικές ομάδες»;

Ο φόβος, η άγνοια για την τοξικομανία και τη διαδικασία απεξάρτησης, ο
κοινωνικός ρατσισμός είναι οι κύριοι λόγοι.

Γιατί οι επιχειρήσεις δεν αξιοποιούν ούτε τα επιδοτούμενα προγράμματα;

Για τους παραπάνω λόγους συν κάποιες γραφειοκρατικές δυσκολίες.

Πώς αντιμετωπίζουν τα παιδιά του 18 Άνω οι εργοδότες των επιδοτούμενων
προγραμμάτων;

Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, η συνεργασία είναι καλή, όπως και οι
συνθήκες εργασίας.

Τι ακούτε από τους εργοδότες που δέχονται να προσλάβουν απεξαρτημένους;

Οι 150 εργοδότες που έχουν συνεργαστεί μ’ εμάς όλα αυτά τα χρόνια είναι –
εκτός σπάνιων εξαιρέσεων – πολύ ευχαριστημένοι. Πολλοί ήταν αυτοί που ζήτησαν
και δεύτερο εργαζόμενο, αφού είχαν προσλάβει ένα άτομο.

Ως εργαζόμενοι είναι το ίδιο αξιόπιστοι και αποδοτικοί;

Εφόσον τους δοθεί τελικά η δυνατότητα να βρουν δουλειά, είναι – σύμφωνα με τα
λεγόμενα των εργοδοτών – πιο αξιόπιστοι και αποδοτικοί από κάθε άλλο
εργαζόμενο.

Ποια η συνολική στάση των πολιτών απέναντι στους απεξαρτημένους;

H βασική τους άποψη είναι ότι δεν υπάρχει σωτηρία γι’ αυτούς τους ανθρώπους
και ότι είναι θέμα χρόνου να ξαναπέσουν στα ναρκωτικά.

Και απέναντι στους χρήστες;

Εδώ τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα, αφού η εμφάνιση, η συμπεριφορά, αλλά
και τα προβλήματα υγείας των χρηστών δεν βοηθούν καθόλου στην αποδοχή τους από
την κοινωνία.

Πώς θα αλλάξουν οι στάσεις αυτές;

Τίποτα δεν μπορεί να γίνει με τρόπο μαγικό. Χρειάζεται επιμονή και μεγάλη
προσπάθεια από τους ίδιους τους απεξαρτημένους, τις οικογένειες και την
κοινωνία.

Και πώς θα πειστούν οι τοπικές κοινωνίες ώστε να μην αντιδρούν στη
δημιουργία θεραπευτικών προγραμμάτων;

Όταν αποδεχτούν ότι το πρόβλημα είναι κοινωνικό και όχι μόνο ατομικό ή
οικογενειακό.

Είναι αρκετά τα θεραπευτικά προγράμματα σήμερα;

Όχι, δεν επαρκούν για τις πραγματικές ανάγκες, την ώρα μάλιστα που η ζήτηση
για θεραπεία αυξάνεται.

Γιατί όχι μια θέση στη θεραπεία για κάθε εξαρτημένο;

Γιατί η θεραπεία απεξάρτησης έχει κόστος. Όμως σώζει ζωές. Γι’ αυτό δεν
επιτρέπεται να αποτιμάται με οικονομικά κριτήρια.

Τι λείπει για την αντιμετώπιση των ναρκωτικών στη χώρα μας;

Μια σφαιρική πολιτική και κουλτούρα πρόληψης, η δυνατότητα άμεσης ανταπόκρισης
στο αίτημα θεραπείας – κυρίως στην περιφέρεια -, δημόσιες υπηρεσίες
αποτοξίνωσης.

Το ποινικό / σωφρονιστικό σύστημα της χώρας είναι «φιλικό» προς τους
χρήστες;

Οι διατάξεις συχνά δεν εφαρμόζονται και δεν είναι λίγες οι φορές που
απεξαρτημένοι καταλήγουν στις φυλακές για αδικήματα που διέπραξαν στη διάρκεια
της εξάρτησης – μικροκλοπές, παραβάσεις ΚΟΚ, κατοχή ναρκωτικών κ.λπ. Όμως, ο
εγκλεισμός επιβαρύνει και δημιουργεί περισσότερα προβλήματα απ’ όσα ήδη έχουν.

Πώς θα σταματήσει να μειώνεται ο μέσος όρος ηλικίας των χρηστών;

Με προγράμματα πρόληψης από εξειδικευμένους φορείς σε όλες τις βαθμίδες
εκπαίδευσης – ακόμη και το Νηπιαγωγείο – τόσο για μαθητές όσο και για
εκπαιδευτικούς, καθώς και κεντρικά σχεδιασμένη πρόληψη για την οικογένεια και
την ευρύτερη κοινότητα.

Γιατί σπανίως απευθύνονται στο σύστημα υγείας για ιατρικά προβλήματα;

Έχουν μεγάλη δυσκολία πρόσβασης στις υπηρεσίες Υγείας, τόσο λόγω των
προκαταλήψεων όσο και εξαιτίας της απουσίας ασφαλιστικής κάλυψης.

Τι πρέπει να κάνουμε γι’ αυτό;

Να δημιουργήσουμε τους όρους για την υπέρβαση της κρίσης στο ΕΣΥ, να
οργανώσουμε και να στελεχώσουμε τις υπηρεσίες του, να ευαισθητοποιήσουμε και
να εκπαιδεύσουμε τους λειτουργούς του.