Πρόσωπα Mια Aλγερινή στη Γαλλική Aκαδημία

Συγγραφέας και κινηματογραφίστρια, αλγερινής καταγωγής και μουσουλμανικής
κουλτούρας, η Ασιά Τζεμπάρ ζει στη Νέα Υόρκη και γράφει στα γαλλικά.

Ασιά Τζεμπάρ. H εκλογή της ερμηνεύεται ως φόρος τιμής στη γαλλοφωνία μάλλον, παρά ως επιβράβευση ενός λογοτεχνικού έργου

Πρόσφατα έγινε η πρώτη προσωπικότητα από το Μαγρέμπ που εξελέγη μέλος της
Γαλλικής Ακαδημίας, δίπλα σε μόλις τρεις άλλες γυναίκες – την Ελέν Καρέρ ντ’
Ανκός, τη Ζακλίν ντε Ρομιγί και τη Φλοράνς Ντελέ. H εκλογή της έγινε με 16
ψήφους έναντι 11 για τον βραβευμένο με το Γκονκούρ συγγραφέα Ντομινίκ
Φερναντέζ, που θεωρούνταν το φαβορί. H Γαλλική Ακαδημία ιδρύθηκε το 1635 από
τον καρδινάλιο Ρισελιέ, υπουργό του Λουδοβίκου ΙΓ’ και αποτελείται από 40
«Αθανάτους», το κύριο καθήκον των οποίων είναι να επιβάλουν τον σεβασμό της
γαλλικής γλώσσας και να συντάσσουν το λεξικό της.

H Ασιά Τζεμπάρ, υπέρμαχος της χειραφέτησης των γυναικών της Αλγερίας, είχε ήδη
αναφερθεί ως υποψήφια για το Νόμπελ Λογοτεχνίας, ενώ το 2000 είχε τιμηθεί με
το Βραβείο Ειρήνης των Γερμανών βιβλιοπωλών και εκδοτών. Το πραγματικό της
όνομα είναι Φατιμά – Ζοχρά Ιμαλιέν και γεννήθηκε το 1936 στο Σερσέλ, δυτικά
του Αλγερίου. Κόρη εκπαιδευτικού, ήταν η πρώτη Αλγερινή που έγινε δεκτή το
1955 στην Εκόλ Νορμάλ Σουπεριέρ του Παρισιού. Το 1956 ξεκίνησε τη λογοτεχνική
καριέρα της με τη «Δίψα» και σταμάτησε τις σπουδές της μετά τη συμμετοχή της
σε μια απεργία των Αλγερινών φοιτητών (στην Αλγερία μαινόταν ο πόλεμος της
ανεξαρτησίας κατά των Γάλλων αποικιοκρατών). Ακολούθησαν «Οι ανυπόμονοι»
(1958) και «Τα παιδιά του νέου κόσμου» (1962), όπου η ηρωίδα αγωνίζεται για
την πολιτική αλλαγή και τα δικαιώματα των γυναικών. Μολονότι Αλγερινή, διάβαζε
και έγραφε στα γαλλικά, τη γλώσσα που για τις γυναίκες της χώρας της
αποτελούσε πρόσβαση στη γνώση, αλλά μετά την ανεξαρτησία της Αλγερίας (1962)
άρχισε να μελετά τα κλασικά αραβικά για να διευρύνει το εκφραστικό της πεδίο.
Σκηνοθέτησε επίσης δύο ταινίες – «H Νούμπα των γυναικών του όρους Σένουα», για
την οποία τιμήθηκε με το Βραβείο Διεθνούς Κριτικής το 1979 στη Βενετία, και «H
Ζέρντα ή το τραγούδι της λήθης». Δίδαξε ιστορία, λογοτεχνία και κινηματογράφο
για χρόνια στο Πανεπιστήμιο του Αλγερίου, αλλά στις αρχές της δεκαετίας του
1980, καθώς η βία εναντίον των γυναικών άρχιζε να αυξάνεται, επέστρεψε στο
Παρίσι. Από το 1997 διδάσκει γαλλική λογοτεχνία στις ΗΠΑ, αρχικά στο Μπατόν –
Ρουζ της Λουιζιάνας και εδώ και λίγο καιρό στη Νέα Υόρκη. Το 1999 εξελέγη στη
Βασιλική Ακαδημία Γαλλικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας του Βελγίου.

H εκλογή της Ασιά Τζεμπάρ ερμηνεύεται ως φόρος τιμής της Ακαδημίας στη
γαλλοφωνία μάλλον, παρά ως επιβράβευση ενός λογοτεχνικού έργου. «Δεν αποτελώ
σύμβολο», λέει πάντως η ίδια. «H μόνη μου δραστηριότητα είναι να γράφω και
καθένα από τα βιβλία μου είναι ένα βήμα προς την κατανόηση της ταυτότητας του
Μαγρέμπ».