Πρόσωπα Όταν η ανθρωπιά νικά τον εθνικισμό

Εγγονή του Τίτο, η Σβετλάνα Μπροζ δηλώνει Ευρωπαία και αποτίει φόρο τιμής
σε πολίτες της πρώην Γιουγκοσλαβίας που πρόκριναν την ανθρωπιά από τον
εθνικισμό.

Σβετλάνα Μπροζ. Το βιβλίο της «Καλοί άνθρωποι στον καιρό του κακού» κυκλοφόρησε πρόσφατα στα γαλλικά

Άνθρωποι, όπως ο Κροάτης γιατρός, που βοήθησε μουσουλμάνους αιχμαλώτους του
κροατικού στρατού και αργότερα έγινε πρόσφυγας, όταν οι μουσουλμάνοι κατέλαβαν
την πόλη του. Όπως επίσης, ο Σέρβος ταξιτζής στο Σαράγιεβο που διακινδύνευε τη
ζωή του πηγαίνοντας τρόφιμα στους πολιορκημένους από τις σερβικές δυνάμεις.
Άνθρωποι τέλος, όπως ο Σέρβος οδηγός λεωφορείου, που παραβίασε οδοφράγματα για
να σώσει Βόσνιες γυναίκες και παιδιά στις πύλες της Σρεμπρένιτσα. Και όπως
όλοι εκείνοι οι Σέρβοι και μουσουλμάνοι γείτονες στο μεικτό χωριό που
προστάτεψαν ο ένας τον άλλο, όπως είχαν κάνει στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο,
και βγήκαν σώοι από την εμφύλια σύγκρουση. «Οι άνθρωποι αυτοί στέλνουν ένα
μήνυμα, πως ακόμη και στις χειρότερες ώρες, κάθε άτομο μπορεί να κάνει μια
επιλογή και να διατηρήσει την ανθρωπιά του», λέει η 50χρονη κόρη του Ζάρκο
Μπροζ και της τρίτης συζύγου του, μιας Τσέχας γιατρού με καταγωγή από τη
Βοσνία. «Μερικοί ίσως το πλήρωσαν με τη ζωή τους, αλλά δεν αποδέχτηκαν τη
βάναυση συμπεριφορά του έθνους τους».

Τις μαρτυρίες τις συγκέντρωσε κατά τη διάρκεια του πολέμου, όταν είχε πάει στη
Βοσνία για να βοηθήσει, ως καρδιολόγος γιατρός. Κάποια στιγμή πήρε το
μαγνητόφωνο και κατέγραψε ιστορίες που άκουγε για ανθρώπους που άπλωσαν το
χέρι για να βοηθήσουν έναν γείτονα, έναν φίλο ή έναν άγνωστο, αδιαφορώντας για
εθνότητες, θρησκείες, απαγορεύσεις και κινδύνους. Το βιβλίο της «Καλοί
άνθρωποι στον καιρό του κακού» εκδόθηκε στη Βοσνία την άνοιξη του 1999. H
Σβετλάνα Μπροζ είχε τότε επιστρέψει στο Βελιγράδι, κοντά στον σύζυγό της – με
τον οποίο έχει πια χωρίσει – και τα δύο παιδιά της, τη Σόνια και τον Ιβάν, που
ήταν τότε 17 και 20 χρόνων. Ήταν η περίοδος που το ΝΑΤΟ βομβάρδιζε τη Σερβία.
H ίδια λέει χαρακτηριστικά: «Έμεινα στο Βελιγράδι ως γιατρός. Δεν είχα άλλη
επιλογή».

Αλλά το Βελιγράδι σύντομα έγινε αφόρητο για ανθρώπους όπως αυτή, που δήλωναν
Γιουγκοσλάβοι μάλλον παρά Σέρβοι και θεωρούσαν αναπόφευκτες τις επιδρομές του
ΝΑΤΟ για να σταματήσουν οι σφαγές στο Κόσοβο. Έτσι, μπήκε ξανά στο μικρό της
«Γιούγκο» με κατεύθυνση το Σαράγιεβο – τούτη τη φορά οριστικά. Σήμερα, είναι
επικεφαλής εκεί της οργάνωσης Πρεσβεία των Παιδιών, η οποία βοηθάει στον
εντοπισμό των φονιάδων των 1.601 παιδιών που σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια της
πολιορκίας. Παράλληλα, συγκεντρώνει τις ιστορίες των μεικτών γάμων που έγιναν
στη διάρκεια του πολέμου, ενώσεων τις οποίες θεωρεί νίκες επί του εθνικισμού·
και σχεδιάζει να φτιάξει στη βοσνιακή πρωτεύουσα ένα Πάρκο των Δικαίων, για να
μείνουν στη μνήμη των ανθρώπων εκείνοι που, σε πείσμα του πολέμου, βοήθησαν
τους συνανθρώπους τους.