Πρόσωπα Ο «αόρατος» βοηθός του Mπάρναρντ

Τελετή στη μνήμη του έγινε χθες στο προάστιο Λάνγκα του Κεηπτάουν. Ο
Χάμιλτον Νάκι, ο μαύρος κηπουρός που βοήθησε τον Κρίστιαν Μπάρναρντ στην πρώτη
μεταμόσχευση καρδιάς, πέθανε στις 29 Μαΐου σε ηλικία 78 χρόνων.

Χάμιλτον Νάκι. Στην τελετή όπου το Πανεπιστήμιο του Κεηπτάουν του απένειμε τιμής ένεκεν πτυχίο ιατρικής

Ο Χάμιλτον Νάκι αφήνει πίσω του πολλά παιδιά και ακόμη περισσότερα εγγόνια.
Αφήνει μια σύνταξη κηπουρού των 226 ευρώ τον μήνα και πολλούς φίλους. Και μια
απίθανη ιστορία: ο Νάκι ήταν ο αυτοδίδακτος χειρουργός που βοήθησε τον
Κρίστιαν Μπάρναρντ να μεταμοσχεύσει για πρώτη φορά στον κόσμο, το 1967, μια
ανθρώπινη καρδιά. «Έχει τεχνικές ικανότητες που εγώ δεν έχω», είχε πει γι’
αυτόν ο Μπάρναρντ. «Αν ο Χάμιλτον είχε την ευκαιρία να χειρουργεί, θα γινόταν
πιθανότατα λαμπρός χειρουργός». Αλλά στη Νότια Αφρική του απαρτχάιντ μόνο
λευκοί μπορούσαν να γίνουν γιατροί. Και αν γινόταν γνωστό πως ο Νάκι βοήθησε
τον Μπάρναρντ στην ιστορική πλέον επέμβαση θα πήγαιναν όλοι τους φυλακή.

Παιδί φτωχής οικογένειας, ο Νάκι άφησε νωρίς το σχολείο και στα 14 του βρήκε
την πρώτη του δουλειά, να κόβει το γρασίδι και να φροντίζει τα γήπεδα του
τένις στο Πανεπιστήμιο του Κεηπτάουν. Το 1954 του ζήτησαν να φροντίζει και τα
ζώα του εργαστηρίου και, λίγο αργότερα, να βοηθάει στη νάρκωση των ζώων που
χρησιμοποιούνταν για την εκπαίδευση των φοιτητών στη χειρουργική. Σύντομα, ο
Νάκι δίδασκε τους φοιτητές πώς να πραγματοποιούν περίπλοκες μεταμοσχεύσεις
ήπατος σε χοίρους, μια διαδικασία που λέγεται πως είναι πιο περίπλοκη από τη
μεταμόσχευση ανθρώπινης καρδιάς. Γιατροί που τον είχαν παρακολουθήσει,
εκφράζονταν με θαυμασμό για την ικανότητά του να συρράπτει μικροσκοπικά
αιμοφόρα αγγεία με εξαιρετική ακρίβεια. Οι φοιτητές απευθύνονταν σ’ αυτόν για
συμβουλές. «Ήταν ένας απ’ αυτούς τους εξαιρετικούς ανθρώπους που εμφανίζονται
μια φορά στο τόσο», λέει γι’ αυτόν ο καθηγητής Ραλφ Κιρς, επικεφαλής του
νοτιοαφρικανικού Κέντρου Ηπατικών Ερευνών. «Χειριζόταν τέλεια χειρουργικές
τεχνικές και τις δίδασκε στους νεαρούς γιατρούς. Ήταν αυστηρός μαζί τους γιατί
είχε πολύ υψηλές απαιτήσεις».

Στην ιστορική επέμβαση της 3ης Δεκεμβρίου 1967 υπήρχαν δύο ομάδες. H μία, με
επικεφαλής τον Νάκι, αφαίρεσε την καρδιά της 25χρονης δότριας Ντενίζ Ντάρβαλ.
H άλλη, με επικεφαλής τον Μπάρναρντ, τη μεταμόσχευσε στον 55χρονο διαβητικό
καρδιοπαθή Λούις Βασκάνσκυ. Ο Μπάρναρντ έγινε ο διασημότερος γιατρός στον
κόσμο. Ο Νάκι συνταξιοδοτήθηκε το 1991 ως κηπουρός. Μόνο μετά την κατάρρευση
του απαρτχάιντ, το 1994, έγινε γνωστή στον κόσμο η συμβολή του στην ιστορία
της ιατρικής. Το 2002, ο πρόεδρος Τάμπο Μπέκι τού απένειμε την ανώτερη
νοτιοαφρικανική διάκριση. Και την επόμενη χρονιά, η Γκράσα Μασέλ, αντιπρύτανης
του Πανεπιστημίου του Κεηπτάουν και σύζυγος του Νέλσον Μαντέλα, του απένειμε
τιμητικό πτυχίο ιατρικής, σε αναγνώριση των χρόνων που πέρασε εκπαιδεύοντας
νεαρούς γιατρούς, οι οποίοι έγιναν αργότερα κορυφαίοι χειρουργοί σε όλον τον
κόσμο.