Πρόσωπα Tο αντίτιμο της ανάπτυξης

Αρουντάτι Ρόυ: «H ιδέα να μετατραπούν ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι σε καταναλωτές είναι τρομακτική»

H σημερινή αλματώδης οικονομική ανάπτυξη της Ινδίας επιφέρει περιβαλλοντική
ζημιά που είναι αδύνατο να διορθωθεί και ταυτόχρονα κάνει όσους ωφελούνται από
την ανάπτυξη αυτή αναίσθητους στην τύχη εκατοντάδων εκατομμυρίων φτωχών.
«Ακόμη κι αν ξέρεις τι συμβαίνει», λέει η βραβευμένη Ινδή συγγραφέας Αρουντάτι
Ρόυ, «δεν μπορεί να μη σκεφτείς πόσο ωραίο μέρος έχει γίνει τώρα η Ινδία, με
το Μπόλλυγουντ να σκίζει και όλους εμάς να έχουμε κινητά τηλέφωνα. Είναι όμως
σαν να λάμπει ο ήλιος τόσο έντονα ώστε να μην μπορείς να δεις το σκοτάδι.
Ουδείς συνειδητοποιεί το αντίτιμο που πληρώνουν οι ποταμοί και τα βουνά και τα
υπόγεια ύδατα, ουδείς θέτει ερωτήματα γι’ αυτά, επειδή δεν μπορούμε να
σταματήσουμε να τρέχουμε».

H Αρουντάτι Ρόυ κέρδισε το 1997 το βραβείο Μπούκερ για το πρώτο της
μυθιστόρημα με τίτλο «Ο Θεός των Μικρών Πραγμάτων». Από τότε έχει στραφεί στην
οικολογία και συμμετέχει σε εκστρατείες κατά της κατασκευής των μεγάλων
φραγμάτων, που προκαλούν τον εκτοπισμό εκατομμυρίων ανθρώπων. Υπογραμμίζει πως
το περιβάλλον αντιμετωπίζει μεγάλη κρίση στην Ινδία εξαιτίας της βιομηχανικής
ρύπανσης, των μεγάλων φραγμάτων και, κυρίως, της αλόγιστης χρήσης των υπογείων
υδάτων για την άρδευση υδροβόρων καλλιεργειών, όπως σόγιας, φιστικιών και
ζαχαροκάλαμου. «Όταν η μοναδική λογική είναι η λογική της αγοράς, όταν δεν
υπάρχει σεβασμός για τα οικοσυστήματα, για τη διαθέσιμη ποσότητα νερού… τότε
έχουμε μεγάλο πρόβλημα», λέει η Ρόυ. Σε κρατίδια όπως το Άντρα Πραντές και το
Μαχαράστρα, η λειψυδρία έχει οδηγήσει εκατομμύρια αγρότες στο χείλος της
καταστροφής. Χιλιάδες αυτοκτόνησαν αφού πήραν δάνεια τα οποία δεν μπορούσαν να
αποπληρώσουν. Και η ιδέα να μετατραπούν ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι σε
καταναλωτές είναι τρομακτική, υπογραμμίζει η Ρόυ: «Θα πεθάνεις από την πείνα
με το όνειρο να αποκτήσεις κινητό ή θα προσπαθήσεις να ελέγξεις τους φυσικούς
πόρους που σου ήταν διαθέσιμοι επί γενεές, αλλά σου τους πήραν ώστε κάποιος
άλλος να αποκτήσει κινητό;».

H εκλογική ήττα του εθνικιστικού ινδουιστικού κόμματος Μπαρατίγια Τζανάτα και
η άνοδος στην κυβέρνηση ενός συνασπισμού με επικεφαλής το κεντροαριστερό κόμμα
του Κογκρέσου δεν άλλαξε πολλά πράγματα. Σύμφωνα με την Ινδή συγγραφέα, «η
επιλογή ανάμεσα στα κόμματα γίνεται όλο και περισσότερο σαν την επιλογή
ανάμεσα σε διαφορετικές μάρκες απορρυπαντικού του ίδιου κατασκευαστή». Και
πρόσφατες δικαστικές αποφάσεις υπέρ μαζικών απαλλοτριώσεων για την κατασκευή
φραγμάτων έκαναν τη ζυγαριά να γείρει ακόμη περισσότερο εις βάρος των φτωχών.
«Είναι τόσο εύκολο για όποιον είναι απ’ αυτήν την πλευρά της γραμμής να ανέβει
τη σκάλα», λέει η Ρόυ. «Αλλά όσοι βρίσκονται από την άλλη πλευρά δεν μπορούν
ούτε να επιβιώσουν. Δεν υπάρχουν δουλειές, δεν έχουν πού να πάνε, δεν υπάρχει
γι’ αυτούς καμία απολύτως διέξοδος».