Ποδόσφαιρο σε πλαστικό χόρτο

Ένα παλιό ποδοσφαιρικό γήπεδο στην αρχαία πρωτεύουσα της Σκωτίας φιλοξενεί
ένα δείγμα της πιο εξελιγμένης «βιομιμητικής» τεχνολογίας στον κόσμο.

Τον περασμένο Μάρτιο, στην έδρα της ομάδας του Ντάνφερμλαϊν εγκαταστάθηκε το
καλύτερο τεχνητό χόρτο στην Ευρώπη. Αυτά τα 7.000 τετραγωνικά μέτρα πράσινου
πλαστικού είναι ό,τι κοντύτερο υπάρχει στο χορταράκι της φύσης, υποστηρίζουν
οι κατασκευαστές του. Αν έχουν δίκιο, τότε το ταπεινό Ντάνφερμλαϊν βρίσκεται
στην πρώτη γραμμή μιας παγκόσμιας αθλητικής επανάστασης. Ο κόσμος του
ποδοσφαίρου περιμένει με ενδιαφέρον τα αποτελέσματα του πειράματος που θα
αποφασίσει αν το τεχνητό χόρτο αντικαταστήσει το φυσικό, λύνοντας πολλά
προβλήματα.

Υψηλή ποιότητα. Από αυτόν τον Αύγουστο, η Παγκόσμια Ομοσπονδία
Ποδοσφαίρου και η αντίστοιχη ευρωπαϊκή θα επιτρέψουν να διεξάγονται επίσημα
παιχνίδια σε τεχνητή επιφάνεια. Κάτι τέτοιο είχε απαγορευτεί από τις αρχές της
δεκαετίας του ’90, καθώς το πλαστικό χορτάρι άλλαζε την πορεία της μπάλας.
Αλλά τα πράγματα έχουν αλλάξει χάρη στην επιστήμη. «H ποιότητα του τεχνητού
χόρτου έχει φτάσει σε πολύ υψηλό επίπεδο. Είναι ισάξιο πλέον ή ακόμα και
καλύτερο από πολλές φυσικές επιφάνειες», δήλωσε πέρυσι ο πρόεδρος της Ουέφα
Λαρς-Κρίστερ Όλσον, όταν ανακοίνωσε ότι επιτρέπεται ξανά το τεχνητό χόρτο.

Ράγκμπι – τένις. Δεν είναι μόνο το ποδόσφαιρο όμως, που θα δοκιμάσει
την τύχη του στο πλαστικό γρασίδι. Νωρίτερα, το ίδιο είχε κάνει και η Διεθνής
Ομοσπονδία Ράγκμπι. Οι αγώνες στο πρωτάθλημά της παίζονται πια σε τέτοια
επιφάνεια. Την απόφασή της ακολούθησε η Διεθνής Ομοσπονδία Τένις, εγκρίνοντας
κι αυτή τη χρήση του.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο κόσμος των σπορ δεν προτιμά το φυσικό χορτάρι. Αυτή
είναι άλλωστε η ιδανική επιφάνεια για να κυλά η μπάλα. Το πρόβλημα όμως, είναι
ότι το αυθεντικό χόρτο είναι ακριβό και δύσκολο να διατηρηθεί σε καλή
κατάσταση, ιδίως στα σημερινά υπερσύγχρονα γήπεδα, με τις οροφές που καλύπτουν
το μεγαλύτερο μέρος του αγωνιστικού χώρου.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το «Άμστερνταμ Αρένα», που κλείνει η στέγη
του. Το χόρτο του πρέπει να επανατοποθετηθεί μέχρι και τέσσερις φορές στην
ίδια σεζόν. Σε πολλά μεγάλα γήπεδα, όπου ο ήλιος δεν φτάνει στο χορτάρι, οι
ρίζες του συγκρατούνται μέσα σε ένα πλαστικό πλέγμα. Για τις μικρές ομάδες, το
πλαστικό γρασίδι σημαίνει πολύ μικρότερο κόστος ετησίως. Είναι σχεδιασμένο για
να αντέχει τουλάχιστον 10 χρόνια και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για άλλες
δραστηριότητες, πχ. συναυλίες, χωρίς φόβο ότι θα καταστραφεί. Στο πλαίσιο του
πειράματος της ΦΙΦΑ, αυτή η επιφάνεια έχει μπει σε πέντε μικρά και μεγάλα
γήπεδα της Ευρώπης, το πιο γνωστό από τα οποία είναι το Ολυμπιακό Στάδιο της
Μόσχας.

O τεχνητός τάπητας απογοήτευσε στη 10ετία του ’60

Οι οροφές στα υπερσύγχρονα γήπεδα, όπως στο «Σαπόρο» της Ιαπωνίας, εμποδίζουν το φυσικό φως να φτάσει στον αγωνιστικό χώρο κι έτσι το γρασίδι πρέπει να αλλάζει σε κάθε παιχνίδι. Λύση στο πρόβλημα ψάχνουν οι επιστήμονες, αναπτύσσοντας τεχνητή επιφάνεια που μιμείται με επιτυχία την φυσική

Οι αναμνήσεις από την εισαγωγή του τεχνητού χόρτου στα γήπεδα τη δεκαετία του
’80 είναι πολύ δυσάρεστες. Κανείς δεν το συμπάθησε στον χώρο του ποδοσφαίρου.

Την κακή του φήμη δεν την απέκτησε άδικα βέβαια, αφού ήταν αιτία πολλών
τραυματισμών και αλλοίωνε σημαντικά την πορεία της μπάλας.

Το πρώτο γήπεδο που εγκατέστησε τεχνητό χόρτο ήταν το «Άστροντοουμ» του
Χιούστον, το 1966. Λόγω της επαναστατικής του οροφής, δεν έφτανε το φως του
ήλιου στον αγωνιστικό χώρο κι έτσι το φυσικό χόρτο δεν μπορούσε να διατηρηθεί.

Πολλά γήπεδα ακολούθησαν το παράδειγμα του Τέξας, αλλά γρήγορα, άρχισαν να
επιστρέφουν στο φυσικό γρασίδι. Στην Ευρώπη, τα πράγματα πήγαν ακόμα
χειρότερα.

Το 1981, η Κουίνς Παρκ Ρέιντζερς εγκατέστησε τεχνητό χόρτο στο γήπεδό της. Στα
μέσα της δεκαετίας, άλλες τρεις ομάδες στο αγγλικό πρωτάθλημα έκαναν το ίδιο.
Γρήγορα όμως, έγιναν το ανέκδοτο του πρωταθλήματος.

H μπάλα αναπηδούσε ακανόνιστα σαν να ήταν από καουτσούκ, οι παίκτες έχαναν την
ισορροπία τους και όποιος έπεφτε κινδύνευε να πάθει εγκαύματα από την τριβή.
Οι θεατές διαμαρτύρονταν για το ανυπόφορο θέαμα και οι ομάδες ξήλωσαν η μία
μετά την άλλη το τεχνητό γρασίδι.

«Κλειδί» η ταχύτητα και η γωνία πρόσκρουσης της μπάλας

Από τη δεκαετία του ’90, οι επιστήμονες έχουν μελετήσει πολύ τα
χαρακτηριστικά του φυσικού χόρτου και έχουν προσπαθήσει να φτιάξουν μία
επιφάνεια που δεν θα του μοιάζει απλά στο μάτι, αλλά θα αντιδρά με τον ίδιο
τρόπο. «Κάναμε πολλές δοκιμές σε φυσική επιφάνεια», λέει στο περιοδικό «New
Scientist» ο Φρεντερίκ Βασόν, ερευνητής βιομηχανικής παλιότερα στο
Πανεπιστήμιο του Μόντρεαλ και τώρα στην εταιρεία που κατασκευάζει το τεχνητό
χορτάρι. Στη συνέχεια, μελέτησαν τις κινήσεις των παικτών μέσα στο γήπεδο και
τη συμπεριφορά της μπάλας. Και μετά μπήκαν στο εργαστήριο. H μεγαλύτερη
πρόκληση ήταν να πετύχουν τη σωστή αλληλεπίδραση μπάλας και χόρτου, ιδίως τη
στιγμή που η μπάλα πέφτει με ταχύτητα στο έδαφος και αναπηδά. Όταν ο
αγωνιστικός χώρος είναι ο κατάλληλος, η μπάλα που ταξιδεύει με ταχύτητα 14
μέτρων το δευτερόλεπτο και χτυπά στο έδαφος σε γωνία 25 μοιρών, θα συνεχίσει
το ταξίδι της, μειώνοντας ταχύτητα περίπου 10 μέτρα το δευτερόλεπτο, ενώ η
γωνία θα μειωθεί στις 17 μοίρες. Οτιδήποτε διαφορετικό σημαίνει ότι το
πλαστικό χόρτο είναι ακατάλληλο.

Οι επιστήμονες ανέπτυξαν δύο διαφορετικά συστήματα, που μιμούνται με αρκετή
επιτυχία το φυσικό γρασίδι και δοκιμάζονται τώρα σε κάποια γήπεδα. Τα
αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, παρ’ όλο που η διαφορά ανάμεσα στις δύο
επιφάνειες είναι εμφανής σε όποιον περπατά πάνω τους. Σύμφωνα με τα στατιστικά
στοιχεία της Ουέφα, τα προβλήματα τραυματισμών που αντιμετωπίζουν οι παίκτες
στο πλαστικό χορτάρι είναι πολύ λιγότερα από ό,τι στο φυσικό.

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου