ΓNΩMH «Eνώθηκαν ο λαϊκισμός της Aριστεράς με τον λαϊκισμό της Δεξιάς»

Ο βουλγαρικής καταγωγής Γάλλος φιλόσοφος και ιστορικός Τσβετάν Τοντορόφ

Το δημοψήφισμα της περασμένης Κυριακής αναδεικνύει δύο μεγάλα προβλήματα. Το
πρώτο αφορά τη βαθιά ρήξη ανάμεσα στον γαλλικό πληθυσμό και την πολιτική τάξη
της χώρας. Αν το κείμενο της Συνταγματικής Συνθήκης είχε υποβληθεί στο
Κοινοβούλιο και τη Γερουσία, το «Ναι» θα είχε λάβει ποσοστό 90%. Στο
δημοψήφισμα, όμως, έλαβε μόνο 45%. Αυτό σημαίνει ότι απορρίφθηκαν όχι μόνο το
συγκεκριμένο κείμενο, ο πρόεδρος και η κυβέρνηση της Γαλλίας, αλλά το σύνολο
των δημοκρατικών κομμάτων που είχαν ταχθεί υπέρ του «Ναι».

Το δεύτερο πρόβλημα είναι ο λαϊκισμός, που έχει εκφραστεί και σε άλλες χώρες
της Ευρώπης, όπως η Ιταλία και η Αυστρία. Στη Γαλλία, όπως πιθανότατα και στην
Ολλανδία, ενώθηκαν ο λαϊκισμός της Αριστεράς με τον λαϊκισμό της Δεξιάς. Το
ίδιο το εργαλείο του δημοψηφίσματος, που περιορίζει όλο το πρόβλημα σε μια
επιλογή ανάμεσα στο «Ναι» και το «Όχι», πηγαίνει προς αυτή τη λαϊκίστικη
κατεύθυνση. Πρόκειται, με άλλα λόγια, για μια ψευδο-δημοκρατία. Κι εγώ πιστεύω
στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία.

Τόσο ο πρόεδρος Σιράκ όσο και ο Σοσιαλιστής Λοράν Φαμπιούς θέλησαν αυτό το
δημοψήφισμα για λόγους προσωπικής φιλοδοξίας. Με την αντίθεσή τους, οι
ψηφοφόροι πίστεψαν ότι θα ξαναπάρουν τις τύχες τους στα χέρια τους. Αλλά δεν
είναι έτσι. Ο Ζοζέ Μποβέ, από τα ηγετικά στελέχη του κινήματος κατά της
παγκοσμιοποίησης, ισχυρίστηκε ότι η Ευρώπη που απέρριψαν οι Γάλλοι είναι η
Ευρώπη που θέλουν οι Αμερικανοί αποικιοκράτες. Στην πραγματικότητα, αυτό το
Σύνταγμα, αυτή η πολιτική ενοποίηση, είναι τα μοναδικά μέσα για να προωθήσουμε
μια οικονομική πολιτική διαφορετική από εκείνη των Ηνωμένων Πολιτειών.

H ψήφος των Γάλλων κατά του Ευρωσυντάγματος δεν θα προκαλέσει μείζονα κρίση
στην Ευρωπαϊκή Ένωση – αυτό τουλάχιστον ελπίζω. Αν όμως η επιτυχία του «Όχι»
δεν σταματήσει την οικοδόμηση της Ευρώπης, σίγουρα θα την επιβραδύνει. Και για
ανθρώπους με άσπρα μαλλιά όπως εγώ, μια τέτοια καθυστέρηση μπορεί να
αποδειχθεί καθοριστική.

(Απόσπασμα συνέντευξης του βουλγαρικής καταγωγής Γάλλου φιλοσόφου και
ιστορικού Τσβετάν Τοντορόφ στη Ρεπούμπλικα)