H «αποκαθήλωση» του Mάο

Θρύλος και αλήθεια. Οι Κινέζοι μαθητές εξακολουθούν να διδάσκονται για τα κατορθώματα του Μεγάλου Τιμονιέρη που αναπαριστώνται στους επίσημους πίνακες, αλλά μια νέα βιογραφία του Μάο τον εμφανίζει ως δράστη μαζικών φόνων, ψεύτη και βαρόνο των ναρκωτικών

Ακόμη και σήμερα, το τεράστιο πορτρέτο του Μάο εξακολουθεί να κρέμεται πάνω
από την πύλη της Απαγορευμένης Πόλης, στην Πλατεία Τιενανμέν του Πεκίνου. Ήταν
υπεύθυνος για τον θάνατο εν καιρώ ειρήνης ίσως και 70 εκατομμυρίων
συμπατριωτών του. Ωστόσο οι ηγέτες του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος
δηλώνουν κληρονόμοι του. Και αλλού στον κόσμο, ο Μάο συχνά εγκωμιάζεται ως
οραματιστής, ποιητής, καλλιγράφος, πολέμαρχος, στρατιωτική ιδιοφυΐα. Όχι όμως
πια. Στη βιογραφία «Μάο: H άγνωστη ιστορία» (Εκδ. Jonathan Cape), η Γιουνγκ
Τσανγκ, η συγγραφέας του μπεστ σέλερ «Αγριόκυκνοι» στο οποίο περιγράφει τις
συνέπειες του μαοϊσμού στην ίδια και την οικογένειά της, και ο σύζυγός της, ο
Τζον Χαλιντέι, ειδικός στα σοβιετικά αρχεία, διαλύουν τους μύθους γύρω από τον
Μάο.

H κεντρική θέση αυτής της βιογραφίας είναι πως ο Μάο ήταν τόσο κακός όσο ο
Χίτλερ και ο Στάλιν. Ένα εντυπωσιακό παράδειγμα των όσων η Τσανγκ και ο
Χαλιντέι ανακάλυψαν κατά τη δεκαετή έρευνά τους αφορά την κεντρική επική
αφήγηση της ζωής του Μάο – αλλά και του Κομμουνιστικού Κόμματος -, τη Μεγάλη
Πορεία του 1934-35. Οι Κόκκινοι αντάρτες διέσπασαν τον κλοιό των Εθνικιστών
του προέδρου Τσιάνγκ Κάισεκ και, αφού πέρασαν από δύσβατα εδάφη και
αντιμετώπισαν επιθέσεις με αποτέλεσμα να έχουν σχεδόν 90% απώλειες, έφτασαν
τελικά στην ασφάλεια των βορειοδυτικών περιοχών, στο Γιανάν, όπου
ανασυντάχθηκαν και το 1949 κατέκτησαν την Κίνα.

Απ’ όλες τις δοκιμασίες τους κατά την πορεία αυτή, η χειρότερη ήταν η διάβαση
του ποταμού Νταντού. Οι Εθνικιστές από την άλλη πλευρά είχαν κάψει τη γέφυρα,
λέει η ιστορία, και, αν οι Κόκκινοι καθηλώνονταν εκεί, η Μεγάλη Πορεία θα είχε
πιθανόν τελειώσει με την εξόντωσή τους. Αλλά στον μαοϊκό θρύλο, εθελοντές
στρατιώτες κατάφεραν να περάσουν απέναντι κρεμασμένοι από τις αλυσίδες της
φλεγόμενης γέφυρας και, παρόλο που πολλοί έχασαν τη ζωή τους πέφτοντας στους
καταρράκτες του ποταμού, όσοι πέρασαν απώθησαν τον εχθρό, η γέφυρα
επισκευάστηκε, οι Κόκκινοι πέρασαν απέναντι και επιβίωσαν.

«Είναι κατασκευασμένο»

Αυτό δεν συνέβη. «Είναι ένα κατασκεύασμα», γράφουν οι Τσανγκ και Χαλιντέι.
«Δεν έγινε μάχη στη γέφυρα Νταντού». Δεν υπήρχαν εκεί Εθνικιστές στρατιώτες,
«ο Τσιάνγκ είχε αφήσει το πέρασμα ανοιχτό για τους Κόκκινους» και «ο Κόκκινος
στρατός διέσχισε τη γέφυρα χωρίς ούτε ένα νεκρό». Πώς το ξέρουν; Πήραν
συνεντεύξεις από μια «δραστήρια 93χρονη» γυναίκα που το 1935 είχε μαγαζί
ακριβώς δίπλα στη γέφυρα και είδε τα πάντα. Διάβασαν επίσης μια συνέντευξη του
Πενγκ Ντεχουάι, ανώτερου διοικητή την εποχή εκείνη, ο οποίος δεν μπορούσε να
θυμηθεί ούτε μάχη ούτε φλεγόμενη γέφυρα. H χήρα του Τσου Ντε, του στενότερου
συντρόφου εν όπλοις του Μάο κατά την Πορεία, δεν αναφέρει καμιά μάχη στο
φαράγγι Νταντού.

«Μεταφέρονταν» σαν φεουδάρχες

H ΜΕΓΑΛΗ ΠΟΡΕΙΑ των κομμουνιστών ολοκληρώθηκε μόνο και μόνο επειδή το
επέτρεψε ο Πρόεδρος Τσιάνγκ Κάισεκ. Οι Τσανγκ και Χαλιντέι υποστηρίζουν στο
βιβλίο τους πως ο Τσιάνγκ έσωσε τους Κόκκινους εν μέρει επειδή ο Στάλιν
κρατούσε όμηρο τον γιο του. Ο Μάο και οι άλλοι αρχηγοί μεταφέρονταν στη
διάρκεια της Πορείας σε κλειστά φορεία με κουρτίνες «σαν φεουδάρχες», κατέθεσε
εξάλλου ένας επιζών της Μεγάλης Πορείας. Ουδείς υψηλόβαθμος αρχηγός υπέκυψε
στη διάρκεια της Πορείας, κατά την οποία έχασαν τη ζωή τους οι περισσότεροι
στρατιώτες. Επίσης για αρκετά χρόνια, ο Μάο επέβλεπε την καλλιέργεια της
παπαρούνας του οπίου. Σύμφωνα με τον Χαλιντέι, οι Ρώσοι υπολόγιζαν ότι οι
πωλήσεις του ναρκωτικού τού απέφεραν τότε 60 εκατ. δολάρια «ή περίπου 640
εκατ. σημερινά δολάρια».

Επιμέλεια: Γιώργος Αγγελόπουλος