TPITH AΠOΨH Tο αμφίσημο γαλλικό όχι

Το ηχηρό γαλλικό όχι στο ευρωπαϊκό Σύνταγμα επιδέχεται πολλαπλές ερμηνείες. Θα
αναφέρω ενδεικτικά ένα παράδειγμα: H μικρή πόλη Schirmeck έγινε ξαφνικά το
εκρηκτικό παράδειγμα, το οποίο επικαλούνταν συχνά οι διαπρύσιοι συνήγοροι του
όχι.

Τι έγινε σε αυτή την πόλη; Πολλοί εργαζόμενοι απολύθηκαν ξαφνικά από κάποιο
μεγάλο εργοστάσιο, επειδή ο ιδιοκτήτης του αποφάσισε να μεταφέρει ολόκληρο το
σύστημα της παραγωγής στη «διαλυμένη» Ρουμανία. Ταυτόχρονα, βέβαια,
ανακοινώθηκε στους απολυμένους υπαλλήλους ότι θα μπορούσαν να δουλέψουν στο
καινούργιο βαλκανικό τοπίο με 140 δολάρια τον μήνα, δηλαδή με το 1/10 σχεδόν
σε σύγκριση με τις μισθολογικές απολαβές που ελάμβαναν στη Γαλλία (New
York, 18/5/2005)!

Τέτοια απίθανα γεγονότα ενίσχυσαν τις αρνητικές προσεγγίσεις των φτωχών Γάλλων
εργαζομένων (που έβλεπαν ότι ο Raffarin τούς είχε ξεχάσει).

Παρ’ όλα αυτά, θα ήταν λάθος να πιστέψει κανείς ότι η Γαλλία θα είχε τη
δυνατότητα να ξεπεράσει όλα αυτά τα έντονα κοινωνικά προβλήματα μιας
απογοητευτικής (ευρωπαϊκής) πραγματικότητας με τη μηχανιστική καταψήφιση της
νεόκοπης συνταγματικής συνθήκης (όπως συνέβη την Κυριακή).

Γιατί; Γιατί κατ’ αρχήν οι πολιτικοί πρωταγωνιστές που συγκροτούν το μαχητικό
στρατόπεδο του όχι αποτελούν ένα αλλόκοτο ιδεολογικό μωσαϊκό. Έτσι, σε αυτόν
τον συνασπισμό εντάσσεται κλασικά η εθνικιστική ακροδεξιά του Le Pen, η οποία
προτείνει αναχρονιστικά την έξοδο της Γαλλίας από την Κοινότητα.

Όμως, στο ίδιο αντιφατικό συνονθύλευμα ανήκει και ο αριστερός L.
Fabius, που είχε παλιότερα εγκρίνει τη «νεοφιλελεύθερη» Συνθήκη του
Μάαστριχτ!

Σήμερα ο Fabius υιοθετεί μια διαφορετική άποψη, η οποία διαθέτει
σίγουρα ένα ισχυρό πυρήνα αλήθειας. Δηλαδή, αποδέχεται ότι το ευρωπαϊκό
γίγνεσθαι έχει διαπλασθεί μέχρι τώρα χωρίς τη συμμετοχή των μεγάλων λαϊκών
μαζών (και, μάλιστα, με τρόπο που ανταποκρίνεται περισσότερο στην «άγρια»
αγγλοσαξονική ιδεολογία της αγοράς).

H οδηγία Bolkenstein (που θα επέτρεπε στους Λιθουανούς να εργάζονται
στο Παρίσι με τους εξευτελιστικούς μισθούς της χώρας τους) ήλθε να
επιβεβαιώσει καταλυτικά αυτούς τους φόβους.

Όμως, από αυτό το σημείο και ύστερα ο Fabius δεν αξιολογεί συνολικά τα μεγάλα
θεσμικά βήματα που επιτεύχθηκαν σε άλλα πεδία (όπως ο περιορισμός των εθνικών
βέτο) και κάνει προτάσεις που οδηγούν σε επικίνδυνα μονοπάτια.

Έτσι, προτείνει την ιδεολογική «επαναδιαπραγμάτευση» του συζητούμενου
Συντάγματος. Και υπ’ αυτήν την έννοια μεταβαίνει επιπόλαια στο χώρο της
ιστορικής προφητείας, αφού κανείς δεν γνωρίζει αν θα υπάρχουν ξανά οι ίδιοι
συσχετισμοί δυνάμεων που εκκόλαψαν τις ευνοϊκές ρυθμίσεις για τα μεγάλα κράτη
(ιδίως, μάλιστα, αν λάβει κανείς υπόψη του την αναμφισβήτητη φιλοαμερικανική
στάση των «καθυστερημένων» χωρών της Ανατολικής Ευρώπης).

Επομένως πρέπει να γίνει κατανοητό από όλους τους ευρωπαϊκούς λαούς ότι η
προκείμενη συνθήκη συνιστά κατ’ εξοχήν έναν επώδυνο συμβιβασμό και ότι η
διεργασία εκκόλαψής της δεν έχει τίποτε το κοινό με την αντίστοιχη
αμερικανική, όταν ο Τ. Jefferson απευθυνόταν το 1787 σε λαούς με ομοιογενή
εθνική κουλτούρα.

Εκτός αν κάποιοι σχεδιάζουν πλέον μια ομοσπονδιακή και περισσότερο «κοινωνική»
Ευρώπη (δηλαδή ένα «υπερκράτος» των οκτώ ή εννέα χωρών). Οπότε αυτό συνιστά
πλέον μια άλλη ιδεολογική πρόταση, που πρέπει να συζητηθεί σοβαρά, αφού το
γαλλικό όχι – αν συμπληρωθεί με μια αρνητική ολλανδική αντίδραση την 1η
Ιουνίου – εκκολάπτει πια κάποια άλλα δεδομένα, που πρέπει να αντιμετωπισθούν
πολιτικά από το γραφειοκρατικό κέντρο των Βρυξελλών.

Σημείο αναφοράς όλων αυτών των διεργασιών πρέπει να είναι το εξής πράγμα: Αν
με άλλα λόγια θα παρασχεθεί η δυνατότητα στην Ευρώπη να διαδραματίζει
σιγά-σιγά ένα νέο διεθνή ρόλο, που θα την αναγκάζει να εισχωρεί όλο και
βαθύτερα στη λογική των σημερινών παγκόσμιων συγκρούσεων (Ε.
Balibar, H Ευρώπη, η Αμερική, ο πόλεμος).

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; Απέναντι στην απόρριψη του Συντάγματος
από τους Γάλλους η Επιτροπή (και το Κοινοβούλιο) πρέπει να καταθέσουν σύντομα
ορισμένες πολιτικές προτάσεις για το μέλλον αυτής της Ηπείρου. Έτσι μόνο θα
αποτραπεί η παραγωγή κάποιας γενικότερης αστάθειας, που θα εμποδίζει την
Ευρώπη «… να επηρεάζει τις αυθαίρετες (από τις ΗΠΑ) επεμβάσεις στον κόσμο»
( Ε. Balibar).

O Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ.