Eν Bόλω Διασκέδαση δύο αιώνων και κάτι…

«Άκουσες τραγούδι; Πήγαινε κοντά. Είναι καλοί.
Οι κακοί δεν τραγουδούν»

Γκαίτε (από πινακίδα βολιώτικης ταβέρνας)

Στο μίξερ που λέγεται διασκέδαση, τα απαραίτητα υλικά που χρησιμοποιούνται
είναι ο μουσικός πολιτισμός κάθε τόπου, το αλκοόλ, ο κρυφός ή φανερός νταλκάς,
η φαντασίωση και οι μνήμες. Απ’ όλα διαθέτει η περιοχή του Βόλου και οι
άνθρωποί της είναι στο σύνολό τους Μικρασιάτες και Πηλιορείτες – φανταστείτε
μείγμα… Όλα αυτά αναδεικνύονται από το εξαιρετικό αφιέρωμα στη «διασκέδαση»,
που δημοσιεύει το περιοδικό. H διαδρομή αρχίζει από τον 19ο αιώνα και
τελειώνει στις ημέρες μας, με μαρτυρίες και ντοκουμέντα για καλλιτέχνες,
βολιώτικα στέκια, αλλά και για τις πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές
συνθήκες που διαμορφώνουν και τις μορφές διασκέδασης.

Τα πρώτα καφέ-αμάν, οι πρώτες χοροεσπερίδες και παραστάσεις ελαφρού θεάτρου
καταγράφονται από χρονικογράφους της εποχής. Χαράσσονται οι ταξικές
διαχωριστικές γραμμές, από τα πολυτελή κέντρα έως τα λαϊκά ταβερνάκια.
Ακολουθούν η μεταπολεμική και η μετά τους σεισμούς του 1955 περίοδος, κατόπιν
η περίοδος της δικτατορίας και της μεταπολίτευσης. Το ταξίδι φθάνει ώς τις
μέρες μας – και βεβαίως συνεχίζεται. Μεγάλο το αφιέρωμα, μικρός ο χώρος, γι’
αυτό ας σημειώσω τρία από τα πολλά εμβληματικά στέκια διασκέδασης και
κοινωνικής συναναστροφής που έτυχε κι εγώ να γνωρίσω. 1) Το ταβερνείο
του Στέφανου Μιλάνου (1892 – 1970) που ο ευφυής και σπουδαίος δημοσιογράφος
Τάκης Οικονομάκης βάφτισε στα μέσα της δεκαετίας του 1930 «Σκάλα». Και έτσι
προέκυψε η «Σκάλα του Μιλάνου», των Μιλάνων δηλαδή, που εδώ και 100 χρόνια
χάραξαν ανεξίτηλα τη διασκέδαση και τον λαϊκό μουσικό πολιτισμό του Βόλου.

Διαφωτιστικά τα ντοκουμέντα και καλογραμμένα τα κείμενα του Γιώργου
Καφενταράκη για τη «Σκάλα».

2) Το καφενείο – ζαχαροπλαστείο «Μινέρβα» του Θεόδωρου Νιάρχου, που
όπως σωστά αναφέρει ο Γιάννης Μουγογιάννης υπήρξε επί δεκαετίες σημείο
αναφοράς ολόκληρης της βολιώτικης κοινωνίας.

3) Πού να φανταστώ το 1982, όταν οι φίλοι μου Βολιώτες Λιάνα Αγκρή,
Χρήστος Δερβένης, Γιάννης Παπαδόπουλος και Μίμης Παπαϊωάννου με οδηγούσαν στο
«Καφέ Σαντάν», ότι θα γνώριζα το πιο άρτιο, το πιο φευγάτο και το τιμιότερο
live bar της χώρας. Εκεί, τότε, ο Χρήστος Τόλος (κιθάρα, τραγούδι), ο Σπύρος
Ποδάρας (πλήκτρα, τραγούδι) και η μικρή Ολλανδέζα Jannie Kieft (μπάσο,
τραγούδι) έδωσαν κλώτσο με το «For ever young». Το παραμύθι συνεχίζεται ως
σήμερα! Άφησα απέξω τα τσιπουράδικα (π.χ. του Ζήση και του Κάβουρα), αυτούς
τους ναούς της μεγάλης απόδρασης. Αναζητήστε το τεύχος, θα… ζαλιστείτε
ευχάριστα.

«Κλειώ»: Μια νέα «ιστορική» περιπέτεια

Από τον μακεδονικό χώρο, νέοι ιστορικοί αρχίζουν τη συναρπαστική περιπέτεια
της περιοδικής έκδοσης για τη Νεώτερη Ιστορία. Πρώτο τεύχος, λοιπόν, για την
«Κλειώ», όνομα της αρμόδιας Μούσας (Εκδόσεις Παρατηρητής). H συντακτική
επιτροπή (Βασίλης K. Γούναρης, Ιάκωβος Δ. Μιχαηλίδης, Γιάννης Δ. Στεφανίδης,
Λουκιανός Χασιώτης) δηλώνει για την έκδοση ότι «αδιαφορεί για τυχόν κομματικές
σκοπιμότητες, δεν εκφράζει κάποια συντεχνιακή λογική και, παρά τη μακεδονική
καταγωγή της, δεν έχει τοπικιστικό χαρακτήρα. Δεν έχει άλλους ιδεολογικούς
φραγμούς, εκτός από αυτούς της δεοντολογίας της επιστήμης που διακονεί». Με
έμφαση επίσης σημειώνεται ότι η «Κλειώ» έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για άρθρα
ανατρεπτικά, τολμηρά και αναθεωρητικά.

Σημειώνω ενδεικτικά κάποιες μελέτες και τους συγγραφείς. Ελένη Δημητρίου:
«Οδυνηρή πορεία – ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος μπροστά στην εμφύλια σύγκρουση
μέσα από το Ημερολόγιό του, Μάρτιος 1943 – Ιούνιος 1944». Ιωάννης Στεφανίδης:
«H κίνηση για την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα στη Θεσσαλονίκη, 1950 –
1958». Ανδρέας Στεργίου: «Ελληνική χούντα και Ανατολική Γερμανία – Μια θερμή
ιστορία του Ψυχρού Πολέμου». Στράτος N. Δορδανάς: «H καταστροφή της Κλεισούρας
Καστοριάς από τους Γερμανούς, 5 Απριλίου 1944». Ευάνθης Χατζηβασιλείου:
«Κώστας Περρίκος: Σκέψεις για το πρόβλημα της ελληνικής ασφάλειας, 1936».

(Πιθανότατα από τη φούρια για την έκδοση, το τεύχος και οι αναγνώστες
στερούνται τον πίνακα περιεχομένων θεμάτων. Έτσι ή αλλιώς, καλοτάξιδο).

ΤΑΚΗΣ ΣΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Για τον πολύ καλό ποιητή (1917 – 1981) το περιοδικό του
Ιωνικού Συνδέσμου «Λυχνία» αφιερώνει το πρώτο μέρος του πρόσφατου τεύχους. Ο
Χρήστος Μπουλώτης, γειτονόπουλο από τη δεκαετία του ’50 στον Περισσό με τον
γιατρό «κύριο Τάκη Σινόπουλο», καταγράφει «πλάγιες συνομιλίες» με τον ποιητή.
Εξαιρετικό το κειμενάκι του Μπουλώτη που αφηγείται πώς έφθασε στην αυλή του
σπιτιού του ο Σινόπουλος να ξεπλύνει τα ματωμένα χέρια του από «επέμβαση» στη
Λαμπρινή – «ένα κράμα αγιοσύνης και αθώας προστυχιάς» – που όλοι νόμισαν ότι
την έσφαξε ο αστυφύλακας φίλος της, ενώ αυτός προσπάθησε να της βάλει κοφτές
βεντούζες!

ΑΠΟ THN ΗΛΕΙΑ ΣΤΗ ΛΕΣΒΟ. Από τις εμμονές μου: αν δεν υπήρχαν πολλά τοπικά
περιοδικά, ούτε καταγραφή τής πολύτιμης τοπικής Ιστορίας θα είχαμε ούτε θα
σώζονταν υπέροχα μνημεία της φύσης και αξιόλογα δημιουργήματα παλαιότερων
Ελλήνων. Κρατώ στα χέρια μου δύο από αυτά τα περιοδικά. 1) H «Φολόη»
καταπιάνεται με τα χωριά τού οροπεδίου της Φολόης, στην Ηλεία. Σ’ αυτό το
τεύχος, ο Χρήστος Δ. Μαρκόπουλος καταγράφει ιστορίες σπιτιών και ανθρώπων της
Γιάρμενας και ο Νίκος Παπανικολάου δημοσιεύει ανέκδοτα ιστορικά ντοκουμέντα
αγωνιστών του 1821 από την περιοχή. 2) Από τη Λέσβο «Οι παλμοί της Βατούσας»
δημοσιεύουν μελετήματα για το ομώνυμο χωριό. Μεγάλο ενδιαφέρον έχει το κείμενο
του Γιάννη Μανούκα για τη βατουσιανή διασπορά, στα πλαίσια της λεσβιακής
μετανάστευσης και η παρουσίαση ντοκουμέντων από τον Χρήστο Αν. Σταυράκογλου
για τα «κατάστιχα καταγραφής ορφανικών περιουσιών». Έγγραφα όπου από τα χρόνια
της Τουρκοκρατίας καταγράφονται οι περιουσίες των ορφανών παιδιών, ώστε να
τους αποδοθούν όταν ενηλικιωθούν.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«Εν Βόλω»: Μικρασιατών 81, κτίριο Σπίρερ, Βόλος 383 33, τηλ.
24210-39.644.

«ΚΛΕΙΩ»: Γρηγορίου E’ 30, Θεσσαλονίκη, τηλ. 2310-264.958.

«Λυχνάρι»: Τσουρουκτσόγλου 1 και Λεωφ. Ηρακλείου 251, Νέα Ιωνία 142 31,
τηλ. 210-2775.916.

«ΠΑΛΜΟΙ ΤΗΣ ΒΑΤΟΥΣΑΣ»: Γρηγ. Σαράφη 11, Νέα Σμύρνη 171 23, τηλ.
210-9351.248

«ΦΟΛΟΗ»: Ιλισού 20, Νίκαια 184 50, τηλ. 210-4922.020