TPITH AΠOΨH Πανεπιστήμια A.E.

Ισχυρό πλήγμα στον δημόσιο χαρακτήρα των Πανεπιστημίων αποτελεί το νομοσχέδιο
για «τη διασφάλιση της ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση», το οποίο
δημοσιοποίησε εσπευσμένα η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΠΘ προκειμένου η υπουργός M.
Γιαννάκου να έχει τα «αποδεικτικά στοιχεία» στο Μπέργκεν της Νορβηγίας, όπου
πραγματοποιείται η Σύνοδος των Ευρωπαίων υπουργών Παιδείας που έχουν υπογράψει
τη Διακήρυξη της Μπολόνια, με σκοπό να εξεταστεί η έως τότε πορεία ολοκλήρωσης
των δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί.

H κυβέρνηση δείχνει να υιοθετεί μια ήπια μορφή αξιολόγησης, καθώς – π.χ. – δεν
προβλέπονται μηχανισμοί επιβολής των υποδείξεων των εξωτερικών αξιολογητών στα
Πανεπιστήμια ούτε προκύπτει σύνδεση της χρηματοδότησης με τα αποτελέσματα της
αξιολόγησης. Ωστόσο, το ΥΠΕΠΘ έχει εξασφαλίσει ότι όλα τα προαναφερόμενα
θέματα που δεν αγγίζει το νομοσχέδιο, έρχονται διά της σύστασης του Συμβουλίου
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (COM 2004 642/12.10.2004) για την ευρωπαϊκή συνεργασία
στη διασφάλιση της ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση, σύμφωνα με την οποία:
«Όλα τα Ιδρύματα Ανώτατης Εκπαίδευσης πρέπει να αποδεχθούν τις αξιολογήσεις
που γίνονται από όλα τα πρακτορεία διασφάλισης ποιότητας και πιστοποίησης που
αναγράφονται στο Ευρωπαϊκό Μητρώο Πρακτορείων Διασφάλισης Ποιότητας και
Πιστοποίησης, ως βάση για τις αποφάσεις στην αδειοδότηση χορήγησης
διπλωμάτων ή στη χρηματοδότηση των Ιδρυμάτων Ανώτατης Εκπαίδευσης,
συμπεριλαμβανομένων και των θεμάτων όπως επιλεξιμότητα για φοιτητικά δάνεια
και υποτροφίες»!

Να το πούμε καθαρά: Το βασικό εργαλείο για την αναμόρφωση των AEI-TEI στο
πλαίσιο του «ευρωπαϊκού χώρου της Ανώτατης Εκπαίδευσης» είναι η αξιολόγηση και
η σύνδεσή της με τη χρηματοδότηση. Κριτήριο της ποιότητας των Πανεπιστημίων
και των πανεπιστημιακών σπουδών παύει να αποτελεί το περιεχόμενο των
προγραμμάτων σπουδών, η υποδομή και η όλη επιστημονική δραστηριότητά τους και
γίνεται η ανταπόκρισή τους στις ανάγκες της «αγοράς», στη βάση των υποδείξεων
των εργοδοτών. Ανταπόκριση που επιχειρείται να ταυτιστεί μάλιστα με τις
ανάγκες των φοιτητών-πελατών, με το απατηλό επιχείρημα ότι θα τους εξασφαλίσει
άμεσα δουλειά.

H κυβέρνηση έχει μια κεντρική κατεύθυνση για τον εαυτό της και μία πολύ
συγκεκριμένη οδηγία για τα Πανεπιστήμια. H κατεύθυνση συνδέεται με τη μείωση
της δημόσιας χρηματοδότησης των Πανεπιστημίων. H οδηγία προς τους
πανεπιστημιακούς συνοψίζεται στο εξής: «Βγάλτε το ψωμί σας μόνοι σας». Τι
σημαίνει αυτό; Ωθεί τα Πανεπιστήμια να βρουν τρόπους να πωλήσουν τα προϊόντα
τους στην αγορά, να συνδέσουν την έρευνά τους αποκλειστικά με τα στενά
συμφέροντα των επιχειρήσεων για να τους την πωλούν, να αλλάξουν τα προγράμματα
σπουδών τους έτσι ώστε να ταυτίζονται άμεσα με τις ανάγκες της αγοράς (το
Τμήμα Αρχαιολογίας ή Ιστορίας να γίνει Τμήμα Ξεναγών για την τουριστική
βιομηχανία κτλ.), να διαγράψουν όσους φοιτητές δεν είναι ανταγωνιστικοί,
καθυστερούν τις σπουδές τους κτλ. ή να τους μετατρέψουν σε πελάτες
επιβάλλοντας σιγά σιγά δίδακτρα. Στη στόχευση αυτή, η αξιολόγηση έρχεται να
παίξει πολύ ουσιαστικό ρόλο. Με λίγα λόγια, έρχεται να αστυνομεύσει την πορεία
της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης, να την κατευθύνει με γρηγορότερα βήματα στην
εμπορευματοποίηση, να τιμωρεί τους παραβάτες, αυτούς δηλαδή που επιμένουν στον
ακαδημαϊκό χαρακτήρα του Πανεπιστημίου.

Σε αυτό το σημείο είναι άκρως διαφωτιστική η εμπειρία από τη Μεγάλη Βρετανία,
η οποία εφαρμόζει εδώ και χρόνια συστήματα αξιολόγησης των Σχολών της, που
κατατάσσονται σε μία λίστα ανάλογα με τους βαθμούς που συγκεντρώνουν. Μήπως με
αυτόν τον τρόπο κάθε Σχολή αποκτά ένα διαρκές κίνητρο για να βελτιώσει το
επίπεδο των παρεχομένων σπουδών της; Αν είναι έτσι, τότε γιατί έκθεση του ΟΟΣΑ
κατέτασσε την Αγγλία στην πρώτη θέση της λίστας του σύγχρονου αναλφαβητισμού;
Το πρόβλημα δεν έγκειται, βέβαια, στα βρετανικά Πανεπιστήμια καθαυτά, αλλά στη
βαθιά ταξική πολιτική που ακολουθήθηκε σε όλο το εύρος του εκπαιδευτικού
συστήματος από τη Θάτσερ και τους Εργατικούς, η οποία είχε ως αποτέλεσμα να
κορυφωθούν οι ταξικές διακρίσεις σε όλη την κλίμακα της εκπαίδευσης. Από εκεί
και πέρα, η αξιολόγηση ενέτεινε την προαναφερόμενη τάση.

Ειδικότερα, από τη μακροχρόνια εμπειρία του πανεπιστημιακού κ. Βαρουφάκη και
άλλων στις διαδικασίες εφαρμογής της αγοραίας αξιολόγησης στα Πανεπιστήμια της
Μεγάλης Βρετανίας, συνοψίζονται τα εξής: «Έχοντας ως κύριο αρχικό στόχο τη
συρρίκνωση των δημοσίων δαπανών για Ανώτατη Παιδεία με παράλληλη μερική
υποκατάστασή τους από την “πώληση” του αγαθού αυτού στην “αγορά”, η
“αγοραία” αξιολόγηση οδήγησε στην πλήρη εκτροπή της πανεπιστημιακής
αποστολής διότι προχώρησε πολύ περισσότερο: Με βαθύ κυνισμό
εμπορευματοποίησε το πανεπιστημιακό λειτούργημα και στη συνέχεια,
προσφέροντας απόλυτη εξουσία στους επιμέρους δείκτες-στόχους, έτρεψε
σε άτακτη υποχώρηση τις θεμελιώδεις γνώσεις των επιστημών διότι δεν
“πουλάνε”, και τις ιδέες διότι αντικειμενικά δεν είναι μετρήσιμες».