Aφανίζονται τα όρνεα

Ούτε το παρουσιαστικό τους ούτε οι… διατροφικές τους συνήθειες βοηθούν
στο να τα συμπαθήσεις. Αντιθέτως, είναι τόσο αντιπαθή που έχουν φτάσει να
συμβολίζουν την πιο αποκρουστική πλευρά της ανθρώπινης φύσης. Κι εντούτοις,
όπως κατέδειξε πρόσφατα μια σειρά γεγονότων στην Ινδία, τα όρνεα είναι, για
ορισμένες ανθρώπινες κοινωνίες, από τα χρησιμότερα πτηνά.

Ο πληθυσμός των τριών κυριότερων ειδών ορνέων πιστεύεται πως έχει μειωθεί κατά περισσότερο από 99% σε όλη την Ινδία τα τελευταία δέκα χρόνια, επιφέροντας μια καταστροφή τόσο περιβαλλοντική όσο και κοινωνική

Την περασμένη Κυριακή, Ινδοί ορνιθολόγοι ανακοίνωσαν πως θα κάνουν απογραφή
των ορνέων σε ολόκληρη την υποήπειρο για να εκτιμήσουν τη ζημιά από την
εντυπωσιακή μείωση που σημείωσε ο πληθυσμός τους τα δέκα τελευταία χρόνια, μια
μείωση της τάξεως του 99%, που έχει επιφέρει μια καταστροφή τόσο
περιβαλλοντική όσο και κοινωνική. Όπως λένε και οι Αγγλοσάξονες, «είναι μια
βρώμικη δουλειά, αλλά κάποιος πρέπει να την κάνει». Ειδάλλως…

Μυστήριο

Ο αποδεκατισμός των ορνέων της Ινδίας αποτελούσε αρχικά μυστήριο. Εκφράζονταν
υποψίες για κάποιον μυστηριώδη ιό. Πέρυσι όμως το μυστήριο λύθηκε με δραματικό
τρόπο. Ο ένοχος ήταν ένα κτηνιατρικό προϊόν, το Diclofenac, ένα παυσίπονο
φάρμακο που χορηγούνταν στις αγελάδες. Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι το
φάρμακο, το οποίο είναι αβλαβές για τους ανθρώπους και τα βοοειδή, ήταν
εξαιρετικά τοξικό για τους γύπες και προκαλούσε θανατηφόρα βλάβη στα νεφρά
τους. Πριν από δύο μήνες, η ινδική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι η χρήση του
Diclofenac για κτηνιατρικούς λόγους θα σταματήσει σταδιακά μέσα στο επόμενο
εξάμηνο.

«Ήταν ίσως η μεγαλύτερη μείωση πληθυσμού ενός είδους πτηνών που έχει συμβεί
ποτέ», λέει η Ντέμπι Πέιν, επικεφαλής διεθνών ερευνών της βρετανικής Βασιλικής
Εταιρείας για την Προστασία των Πτηνών (RSPB). H RSPB έχει δημιουργήσει ένα
κέντρο εκτροφής των τριών ειδών ορνέων που έχουν πληγεί και ελπίζει ότι ο
αποδεκατισμένος πληθυσμός τους κάποια στιγμή θα αποκατασταθεί.

«Μακρά διαδικασία»

Θα είναι όμως μια πολύ μακρά διαδικασία, καθώς ο κύκλος αναπαραγωγής τους
είναι πολύ μακρύς.

Υπάρχουν δύο ξεχωριστές ομάδες ορνέων, τα όρνεα του Παλαιού Κόσμου και τα
όρνεα του Νέου Κόσμου. Στα 15 είδη του Παλαιού Κόσμου, της Ευρασίας δηλαδή,
συμπεριλαμβάνεται και ο γυπαετός, ένα από τα σπανιότερα πουλιά της Ευρώπης:
Ισπανία, Νότια Γαλλία, Τουρκία και φυσικά Ελλάδα φιλοξενούν τους περίπου 500
που απομένουν.

Πολλοί ορνιθολόγοι βρίσκουν τα όρνεα συναρπαστικά. Πολλοί λάτρεις της
παρατήρησης πτηνών, το ίδιο. Το μόνο που κάνουν είναι να ακολουθούν το
ένστικτό τους. Όλα τα υπόλοιπα είναι ανθρώπινα στερεότυπα.

Απειλή για τη δημόσια υγεία οι αγελάδες που σαπίζουν

OI ΔΟΜΕΣ της ινδικής κοινωνίας επιφυλάσσουν στα όρνεα αρκετούς
σημαντικούς ρόλους. Ίσως ο σημαντικότερος είναι ότι καθαρίζουν τον τόπο από τα
κουφάρια των αγελάδων. Καθώς οι αγελάδες είναι ιερές για τους ινδουιστές, δεν
σφαγιάζονται αλλά αφήνονται να πεθάνουν από φυσικά αίτια. Στις πόλεις, τα
κουφάρια τους μεταφέρονται σε ειδικές χωματερές. Στην ύπαιθρο, αφήνονται εκεί
όπου πέφτουν τα ζώα. Από τα παμπάλαια χρόνια, τα όρνεα εξασφάλιζαν ότι τα
κουφάρια αυτά, χιλιάδες χιλιάδων κάθε χρόνο, δεν θα αποτελέσουν κίνδυνο για τη
δημόσια υγεία: μέσα σε μία ώρα, μετατρέπουν μια νεκρή αγελάδα σε σωρό από
καθαρά κόκαλα. Τώρα εκφράζονται σοβαρές ανησυχίες για τη δημόσια υγεία καθώς
οι νεκρές αγελάδες σαπίζουν στους δρόμους, ενώ ήδη μια επικίνδυνη συνέπεια που
έχει εκδηλωθεί είναι η μεγάλη αύξηση του πληθυσμού των αγριόσκυλων που
τρέφονται με τα κουφάρια, ώστε να εκφράζονται φόβοι για σημαντική αύξηση των
κρουσμάτων λύσσας.

Επιμέλεια: Γιώργος Αγγελόπουλος