Πρόσωπα «Περάσαμε το κατώφλι του φόβου»

Στο Ουζμπεκιστάν, στα περισσότερα γραφεία βρίσκει κανείς ένα πορτρέτο του
προέδρου Ισλάμ Καρίμοφ.

Ταλίμπ Γιακούμποφ. Τρίτος από αριστερά, στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, τον Μάρτιο του 2001

Στο δικό του, ο Ταλίμπ Γιακούμποφ έχει κρεμάσει τη φωτογραφία ενός συντρόφου
που τον σκότωσαν το 2001 σ’ ένα κελί της Αστυνομίας. Ο Γιακούμποφ είναι ο
πρόεδρος της Εταιρείας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Ουζμπεκιστάν, της
παλαιότερης οργάνωσης αυτού του είδους στη χώρα. Έργο της, η τεκμηρίωση «μιας
εκστρατείας κρατικής τρομοκρατίας, που διαρκεί τώρα 14 χρόνια», λέει ο
65χρονος Γιακούμποφ. Το πολυτιμότερο αντικείμενο στο γραφείο του είναι ένα
χοντρό μαύρο βιβλίο με τα ονόματα των περίπου 4.000 πολιτικών και θρησκευτικών
κρατουμένων, που η οργάνωση καταγγέλλει πως έχασαν τη ζωή τους ενώ βρίσκονταν
υπό κράτηση, από την ανεξαρτησία του Ουζμπεκιστάν, το 1991, μέχρι σήμερα.

Ο Γιακούμποφ δεν εξεπλάγη από τις αιματηρές ταραχές στο Αντιζάν. Και άλλες
φορές οι δυνάμεις ασφαλείας είχαν ανοίξει πυρ εναντίον διαδηλωτών της
αντιπολίτευσης. «H πρώτη διαταγή να πυροβολήσουν το πλήθος δόθηκε από τον
Καρίμοφ στις 16 Δεκεμβρίου 1992 και αφορούσε φοιτητική διαδήλωση», λέει ο
Γιακούμποφ. «Είπαν πως σκοτώθηκαν δύο φοιτητές, αλλά είναι ψέμα. Ήμουν εκεί.
Οι ειδικές δυνάμεις θέρισαν τον κόσμο με πολυβόλο και μετέφεραν τα πτώματα σε
άλλες πόλεις». H οργάνωση του Γιακούμποφ ήταν επίσης η πρώτη που δημοσίευσε το
1999 πληροφορίες για το στρατόπεδο του Τζασλίκ, στην έρημο Κιζιλκούμ, όπου το
2002 σκότωσαν δύο θρησκευτικούς κρατουμένους ρίχνοντάς τους σε βραστό νερό. H
υπόθεση αυτή πήρε διεθνείς διαστάσεις, αφού καταγγέλθηκε από τον Βρετανό
πρεσβευτή Κρεγκ Μάρεϊ, ο οποίος στη συνέχεια παραιτήθηκε διαμαρτυρόμενος για
τη στάση της κυβέρνησής του έναντι της καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
στο Ουζμπεκιστάν.

Ο ίδιος ο Γιακούμποφ και πολλά μέλη της οργάνωσής του έχουν περάσει μεγαλύτερα
ή μικρότερα χρονικά διαστήματα στη φυλακή. Όπως ο Σαβρίκ Ρουζιμουράντοφ, που
συνελήφθη το 2001 επειδή συγκέντρωνε πληροφορίες για τον εκτοπισμό περίπου
20.000 ορεσίβιων από μια περιοχή στα σύνορα με το Τατζικιστάν. Τον Ιούνιο του
2003, ο Ρουζιμουράντοφ συνελήφθη και πάλι ως ισλαμιστής. Τρεις εβδομάδες
αργότερα, η αστυνομία παρέδωσε στην οικογένειά του το πτώμα του, μαύρο από
τους μώλωπες. «Περάσαμε το κατώφλι του φόβου», λέει ο Γιακούμποφ. «Τώρα είναι
λιγότερο δύσκολο για εμάς αυτό που κάνουμε».

Για τα πρόσφατα γεγονότα, ο Γιακούμποφ πιστεύει πως τα ενορχήστρωσαν οι
δυνάμεις ασφαλείας. «Μετά τα γεγονότα του Κιργιστάν, όπου μια λαϊκή εξέγερση
έδιωξε από την εξουσία τον πρόεδρο Ασκάρ Ακάγεφ, είναι πολύ χρήσιμο για τον
Καρίμοφ να προκαλεί φόβο στον κόσμο», λέει ο Γιακούμποφ, σύμφωνα με τον οποίο
κατασκευασμένες ήταν και προηγούμενες επιθέσεις «ισλαμιστών» στο Ουζμπεκιστάν.
«Δυστυχώς, η Δύση και η Ρωσία πιστεύουν ό,τι τους λέει ο Καρίμοφ, επειδή η
Δύση έχει τρομάξει από το Ισλάμ. Αλλά εμείς ζούμε συνεχώς εδώ και δεν έχουμε
ακούσει κανέναν να καλεί σε ιερό πόλεμο».