TPITH AΠOΨH Bιομετρικά διαβατήρια

H Ευρωπαϊκή Επιτροπή απογοητεύει και πάλι τους ανυποψίαστους πολίτες αυτής της
Ηπείρου. Έτσι, αποδέχεται υποτακτικά τις προκλητικές αξιώσεις της Αμερικής και
εισάγει τα «βιομετρικά διαβατήρια» στη ζωή μας.

Κατ’ αυτό τον τρόπο (για πρώτη φορά μετά τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο) αρχίζει μια
καινούργια εποχή, όπου το κράτος και η πολιτική – με το πρόσχημα της
τρομοκρατίας – θα ελέγχουν πλήρως τη γυμνή μας ζωή, αφού σε κάποιες κεντρικές
υπηρεσίες θα αποθηκεύονται τα κρίσιμα δεδομένα της βιολογικής μας ταυτότητας.

Δεν σηματοδοτεί, άραγε, αυτό το γεγονός την επικίνδυνη χαραυγή της
«βιοπολιτικής περιόδου» κατά την οποία όλοι θα είμαστε τα πειθήνια
πειραματόζωα των πιο απίθανων τεχνολογικών μεθόδων, που θα ελέγχουν την ίριδα
των ματιών μας και τα άλλα απόκρυφα χαρακτηριστικά του σώματός μας; Μήπως
λοιπόν είμαστε όλοι ανεξαιρέτως homines sacri, όπως λέει χαρακτηριστικά
και ο Ιταλός φιλόσοφος Giorgio Agamben, δηλαδή «παιχνιδάκια» ή
αντικείμενα πανίσχυρων εθνικών (ή υπερεθνικών) εξουσιών, οι οποίες θα ελέγχουν
τα πάντα;

Όμως ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή τους. Έτσι, τον Οκτώβριο του 2004 οι
υπουργοί της Δικαιοσύνης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας έλαβαν μια ολέθρια απόφαση
κατ’ επιταγήν των ΗΠΑ. Δηλαδή, αποφάσισαν να «μολύνουν» τον πολιτισμό της
Γηραιάς Ηπείρου με την εισαγωγή των επίμαχων διαβατηρίων.

H ελληνική κυβέρνηση, που τόσο επιπόλαια ξεδίπλωσε την παντιέρα της αντίστασης
για τον βασικό μέτοχο, δεν προέβαλε δυστυχώς καμία σοβαρή αντίδραση γι’ αυτό
το απίθανο πρόβλημα.

Όμως, γιατί αυτά τα διαβατήρια χαράσσουν ουσιαστικά ένα επώδυνο «τατουάζ» πάνω
στο σώμα μας, όπως περίπου έκαναν οι ναζί στους Εβραίους μελλοθανάτους των
φρικτών στρατοπέδων συγκέντρωσης;

Το σχέδιο νόμου που παρουσίασε γι’ αυτό το ζήτημα η κυβέρνηση του Pierre
Raffarin στη Γαλλία, μας προϊδεάζει ανήσυχα για το τι θα αντιμετωπίσουμε και
στη δική μας χώρα.

Έτσι, στα προκείμενα διαβατήρια θα υπάρχει ένα ψηφιακό μικροτσίπ στο οποίο θα
είναι ενσωματωμένα τα δακτυλικά αποτυπώματα και η φωτογραφία του ταξιδιώτη.
Όμως, οι προκείμενες ηλεκτρονικές καταγραφές, που θα ταυτοποιούν γενετικά το
άτομο τούτο, θα αποθηκεύονται και σε δύο κεντρικές τράπεζες δεδομένων, που θα
φυλάσσουν τις βιολογικές πληροφορίες όλων των Γάλλων, σαν να υπάρχει ο
«Μεγάλος Αδελφός» (Le Monde, L’ empreinte biologique,
28/4/2005).

Σύμφωνα, μάλιστα, με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, ανεξέλεγκτη πρόσβαση σε
αυτές τις πηγές θα έχουν οι αστυνομικές και οι δικαστικές αρχές. Όλοι
φοβούνται στη Γαλλία ότι θα γίνονται τρομακτικές καταχρήσεις από τις δυνάμεις
της τάξης, που θα μπορούν ανά πάσα στιγμή να «διαβάζουν» τα επίμαχα βιολογικά
δεδομένα (και μάλιστα εν αγνοία του «ενδιαφερόμενου» ατόμου)!

Πολλοί «τρέμουν» επιπλέον, επειδή και οι εμπορικές εταιρείες θα έχουν τη
διακριτική ευχέρεια να αναγιγνώσκουν τα παραπάνω μικροτσίπ, αφού κατ’
απαίτησιν των Αμερικανών τα τελευταία δεν θα εμπεριέχουν αποκρυπτογραφημένες
πληροφορίες, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα να διαβάζονται εύκολα και από τους
σαρωτές των αεροδρομίων των ΗΠΑ (Economist, 17/2/2005).

Επομένως, με τα βιομετρικά διαβατήρια διαμορφώνεται μια νέα «βιοπολιτική
σχέση» ανάμεσα στους πολίτες και το κράτος (Giorgio Agamben, Homo sacer
– Κυρίαρχη εξουσία και γυμνή ζωή). Μέσα σε αυτό το πλαίσιο κάθε σώμα θεωρείται
δυνητικά επικίνδυνο και εισάγονται αυταρχικές τεχνικές ελέγχου, που άλλοτε θα
θεωρούνταν αδιανόητες.

Πολλοί, μάλιστα, μιλούν για την προοδευτική «ζωοποίηση του ανθρώπου», αφού ένα
τέτοιο στιγματιστικό τατουάζ είναι γνωστό μόνο στο κόσμο των συμπαθών ζώων.

Όμως, σε κάθε περίπτωση, το παραπάνω επικίνδυνο μέτρο αποτελεί ένα
καταπληκτικό παράδειγμα, το οποίο αποδεικνύει ανάγλυφα ότι ίσως στο άμεσο
μέλλον προβάλλει ο κίνδυνος για την αντικατάσταση της σύγχρονης δημοκρατίας
από κάποια μορφή δεσποτισμού.

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; Οι ευρωπαϊκοί πληθυσμοί και τα κινήματα
πρέπει να παλέψουν κατά των «βιομετρικών διαβατηρίων». Και η ελληνική
κυβέρνηση πρέπει να ανοίξει έναν δημόσιο διάλογο, πριν ασχοληθεί με αυτό το
ζήτημα. Αυτό που διακυβεύεται σήμερα, όπως λέει καταπληκτικά και ο
Agamben, είναι «το φακέλωμα… της βιολογικής ζωής των σωμάτων»!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ