Xάνεται η μάχη των κονδυλίων

Σε επώδυνο τέλος οδηγείται η εποχή της γενναιόδωρης χρηματοδότησης της Ελλάδας
από τα διαρθρωτικά ταμεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς όλα δείχνουν ότι θα
υπάρξουν σημαντικές περικοπές πόρων από το Γ ‘ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, ενώ
είναι βέβαιη η μεγάλη μείωση της κοινοτικής ενίσχυσης στο Δ’ ΚΠΣ, μετά το
2007.

Οι εξελίξεις αυτές, οι οποίες πήραν τη μορφή χιονοστιβάδας τους τελευταίους
μήνες, απειλούν σοβαρά το ρυθμό ανάπτυξης και την ευημερία των πολιτών, που
την τελευταία δεκαετία στηρίχθηκαν, σε μεγάλο βαθμό, στα Κοινοτικά Πλαίσια
Στήριξης. Παράλληλα, θέτουν σε κίνδυνο τον προϋπολογισμό, τα ελλείμματα του
οποίου θα επιβαρυνθούν σημαντικά, δυσκολεύοντας την έξοδο από τον κλοιό της
πολιτικής λιτότητας.

Σε ό,τι αφορά το Γ ‘ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει
βάλει στο «τραπέζι του χασάπη» έργα συνολικού προϋπολογισμού 10 δισ. ευρώ και
διαπραγματεύεται με την κυβέρνηση πόσο θα περικόψει τους προϋπολογισμούς της,
για να μην «παγώσει» όλες σχεδόν τις κοινοτικές χρηματοδοτήσεις έργων υποδομής
στην Ελλάδα, στο εξής.

Πώς ξεκίνησε

Πρόκειται για την υπόθεση που χειρίζεται η Επίτροπος κα Ντ. Χούμπνερ. Το θέμα
ξεκίνησε πριν από δυο χρόνια σαν μιά απλή διαπραγμάτευση μεταξύ Ελλάδας και
Κομισιόν, με την τελευταία να ζητά – δικαιολογημένα – αλλαγές στο σύστημα
παραγωγής και ελέγχου των δημοσίων έργων, και κλιμακώθηκε τους τελευταίους
μήνες σε σκληρή αντιπαράθεση με τελεσίγραφα και απειλές για πάγωμα των
χρηματοδοτήσεων. Ενοχλημένη, επειδή η Ελλάδα δεν διόρθωσε – όπως είχαν
δεσμευθεί τόσο η προηγούμενη όσο και η παρούσα κυβέρνηση στις αρχές του 2004 –
το σύστημα παραγωγής των έργων – και κυρίως τη μέθοδο των επί έλλασσον δαπανών
που οδηγεί σε μεγάλες υπερβάσεις των προϋπολογισμών τους – η Ευρωπαϊκή
Επιτροπή εκτόξευσε στις αρχές του χρόνου την απειλή του παγώματος των
κονδυλίων. Για να μη την πραγματοποιήσει, ζήτησε από τις ελληνικές αρχές δύο
βασικά πράγματα: Πρώτον, να καταργήσουν τη μέθοδο των επί έλλασσον δαπανών για
τα μελλοντικά έργα και, δεύτερον, να περικόψουν μόνες τους, τους
προϋπολογισμούς των έργων του παρελθόντος (προϋπολογισμού 10 δισ. ευρώ),
επειδή έγιναν με αντικανονικό – κατά την άποψή της – τρόπο.

Πού οφείλεται

H πρωτοφανής αυτή για τα κοινοτικά δεδομένα απειλή, αφού αμφισβητεί ουσιαστικά
αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής του Βερολίνου, το 1999, όταν αποφασίστηκε η
κατανομή των πόρων μεταξύ των κρατών μελών και, άρα, και του μεριδίου της
Ελλάδας, αποδόθηκε σε διάφορες αιτίες. Εκ των υστέρων φαίνεται ότι συνδέεται
κυρίως με το κακό κλίμα που εχει δημιουργηθεί στις σχέσεις των δύο πλευρών, με
την υποβάθμιση της αξιοπιστίας της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και με
την προτίμηση που δείχνει η Ελλάδα στον αμερικανικό παράγοντα, σε σύγκριση με
την Ευρώπη. H υπόθεση του βασικού μετόχου, που εξελίχθηκε παράλληλα, συνέβαλε
στην επιδείνωση του κακού κλίματος.

H κυβέρνηση απάντησε, ύστερα από πολλές δυσκολίες και αντιπαραθέσεις στο
εσωτερικό της (κυρίως μεταξύ των υπουργείων Οικονομίας και ΠΕΧΩΔΕ), ότι
δέχεται να περιορίσει σημαντικά την εφαρμογή των επί έλλασσον δαπανών, ενώ θα
ήταν διατεθειμένη να δεχθεί και την οριζόντια «διόρθωση» των προϋπολογισμών
τών υπό αμφισβήτηση έργων κατά 5%. Ήταν, μάλιστα, αισιόδοξος ο αρμόδιος
υφυπουργός, ότι θα έκλεινε τη συμφωνία με την Επιτροπή έως το τέλος Απριλίου.

Σκλήρυνε τη στάση της

Λίγο πριν από το Πάσχα, όμως, η Επιτροπή σκλήρυνε τη στάση της, ιδίως για τα
έργα του παρελθόντος, και απαίτησε η διόρθωση να φτάσει το 25% του
προϋπολογισμού των έργων. Αυτό υπολογίζεται ότι αντιστοιχεί σε περίπου 1,5
δισ. ευρώ. Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες, η Επιτροπή ζήτησε ένα μέρος του
ποσού αυτού, γύρω στα 250 εκατ. ευρώ, να περικοπούν οριστικά από τους πόρους
που δικαιούται η Ελλάδα. Για το υπόλοιπο – θεωρητικά – υπάρχει η δυνατότητα να
απορροφηθεί από έργα που θα γίνουν στο μέλλον.

H νέα αυτή τροπή θορύβησε το υπουργείο Οικονομίας. Ο κ. Φώλιας, συνοδευόμενος
από τον γενικό γραμματέα του υπουργείου και παλιό «γνώριμο» των Βρυξελλών, κ.
K. Μουσουρούλη, επισκέφθηκε τον Γενικό Διευθυντή Περιφερειακής Πολιτικής, κ.
Γκ. Μέντοους, την περασμένη Τετάρτη, για ένα νέο γύρο διαπραγματεύσεων, τον
οποίο παρακολούθησε στενά – από την Αθήνα – και ο υπουργός Οικονομίας κ. Γ.
Αλογοσκούφης. Ο τελευταίος εμφανιζόταν μάλλον ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα
αυτού του γύρου της διαπραγμάτευσης, αλλά τίποτα δεν έχει ακόμη
οριστικοποιηθεί. Το τέλος της διαπραγμάτευσης τοποθετείται τώρα προς το τέλος
Μαΐου.

Ζητείται συμβιβασμός

Αυτό που προέχει, βεβαίως, αυτή τη στιγμή, είναι να βρεθεί ένας συμβιβασμός
για να μην προχωρήσει η Κομισιόν σε πάγωμα των κονδυλίων, παγώνοντας
ταυτόχρονα και την κατασκευαστική δραστηριότητα στη χώρα. Όμως, ο συμβιβασμός,
σε όποιο επίπεδο κι αν επιτευχθεί – ξεκινώντας από τη βάση της πρότασης της
Κομισιόν – δεν θα είναι καθόλου ανώδυνος για την Ελλάδα.

Μείωση της κοινοτικής στήριξης κατά 40% από το 2007

Όπως όλα δείχνουν, σε ό,τι αφορά το Δ’ ΚΠΣ, η Ελλάδα θα εξασφαλίσει, στην
καλύτερη περίπτωση, 15 – 17 δισ. ευρώ, έναντι 25 δισ. ευρω του Γ ‘ ΚΠΣ (σε
τιμές 1999 – σε σημερινες τιμές περίπου 28 δισ. ευρώ). H υπόθεση θα κριθεί
κατά πάσα πιθανότητα τον επόμενο μήνα, στη Σύνοδο Κορυφής της Λουξεμβουργιανής
Προεδρίας. Αν δεν βρεθεί συμφωνία, η διαπραγμάτευση θα εξελιχθεί προς το
χειρότερο για την Ελλάδα.

H σημαντική αυτή αναμενόμενη μείωση, κατά 40% περίπου, της κοινοτικής
στήριξης, είναι αποτέλεσμα πολλών αντικειμενικών παραγόντων, όπως η ένταξη
νέων κρατών μελών στην Ένωση, που απορροφούν ένα μεγάλο μέρος των κοινοτικών
πόρων, αλλά και η βελτίωση του επιπέδου ανάπτυξης της Ελλάδας, που μειώνει την
ανάγκη της για κοινοτική στήριξη. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε και η απομάκρυνση
της Ισπανίας από το μπλοκ των «νοτίων» χωρών που πίεζαν σε κοινό μέτωπο για
την ενίσχυση των περιφερειών τους.

Ηττοπάθεια

Από την άλλη πλευρά, όμως, επισημαίνεται ότι η Ελλάδα αντιμετώπισε την όλη
διαπραγμάτευση με ηττοπάθεια, αποδεχόμενη το «μοιραίο», ενώ το αποτέλεσμα θα
μπορούσε να ήταν πολύ καλύτερο από αυτό που προβλέπεται αυτή τη στιγμή. Δεν
ειναι τυχαίο, ότι μέχρι πριν από λίγο καιρό μιλούσαμε για διατήρηση του
επιπέδου κοινοτικής ενίσχυσης στο σημερινό επίπεδο (περιμένοντας περίπου 25
δισ. ευρώ). Εξάλλου, εκφράζονται πολλά ερωτηματικά για την ανάληψη της
διαπραγμάτευσης από το υπουργείο Εξωτερικών και όχι από το καθ’ ύλην αρμόδιο
υπουργείο Οικονομίας.

Το μεγάλο ερώτημα

Και, βεβαίως, το μεγάλο ερώτημα είναι τι θα μπορέσει να εξασφαλίσει για τη
χώρα την τελευταία στιγμή, στη Σύνοδο Κορυφής, ο Πρωθυπουργός κ. K.
Καραμανλής. Συνήθως, η «τελευταία στιγμή» είναι και η καθοριστική σε τέτοιου
είδους διαπραγματεύσεις. Όπως έλεγε χαρακτηριστικά στέλεχος της προηγούμενης
κυβέρνησης, «εμείς την παραμονή της Συνόδου Κορυφής του Βερολίνου κοιμηθήκαμε
περιμένοντας να πάρει η Ελλάδα 19 δισ. ευρώ και τελικά ο τότε πρωθυπουργός κ.
K. Σημίτης πήρε 25 δισ. ευρώ».