Προς μια νέα φιλελεύθερη εποχή

Ο Βρετανός αρθρογράφος Τίμοθι Γκάρτον Ας

ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΗΜΕΡΑ μια φιλελεύθερη πλειοψηφία στη Βρετανία, η οποία είναι
διχασμένη ανάμεσα στους Εργατικούς και τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες, λέει ο
Βρετανός αρθρογράφος Τίμοθι Γκάρτον Ας στην εφημερίδα «Γκάρντιαν». Αυτό το
σχίσμα κυνηγάει την Κεντροαριστερά εδώ και πολλές γενιές. Βοήθησε τους
Συντηρητικούς να διατηρήσουν την εξουσία τα 67 από τα τελευταία 100 χρόνια.

Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες οι πολιτικοί έκαναν επανειλημμένες απόπειρες να
το ξεπεράσουν. Στη δεκαετία του 1980 οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες προσπάθησαν να
σπάσουν το «καλούπι» της βρετανικής πολιτικής. Στη δεκαετία του 1990
επιχειρήθηκε η γεφύρωση του χάσματος ανάμεσα σε αυτούς και τους Νέους
Εργατικούς του Τόνι Μπλερ.

Αν ήθελε κανείς να περιγράψει την πολιτική του Τόνι Μπλερ με μία και μοναδική
φράση, θα τη χαρακτήριζε «φιλελευθερισμό του Γλάδστωνος». Πάντως απέτυχε σε
τρία βασικά ζητήματα: τον πόλεμο στο Ιράκ, τις πολιτικές ελευθερίες και την
Ευρώπη. Και τα τρία ζητήματα έχουν κοινή αφετηρία το γεγονός ότι μετά τις
τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, αποδέχθηκε υπερβολικά
πρόθυμα και άκριτα τη μανιχαϊκή και σταυροφορική εκδοχή του παγκόσμιου
αντιτρομοκρατικού πολέμου όπως τη διατύπωσε ο Λευκός Οίκος.

Είναι λογικό να πιστεύει κανείς ότι η Εργατική κυβέρνηση θα χάσει σε
δημοτικότητα κατά την τρίτη θητεία της, έστω και αν ενισχυθεί προσωρινά με τη
μεταβίβαση της εξουσίας από τον Μπλερ στον Μπράουν. Ίσως όμως ο Τόνι Μπλερ να
μπορέσει να πραγματοποιήσει την προσέγγιση με τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες
που απέτυχε να υλοποιήσει στα μέσα της δεκαετίας του 1990 – πιθανόν κάπου
ανάμεσα στο 2010 και το 2014.

H ήττα των Συντηρητικών αυτή τη φορά έχει μεγάλη σημασία, επειδή ένα μεγάλο
μέρος του βρετανικού πληθυσμού είναι σήμερα συντηρητικό με μικρό «σ», αλλά
έχει την τάση να γίνει Συντηρητικό – με μεγάλο «Σ». Ταπεινωμένοι από την τρίτη
συνεχή εκλογική ήττα, οι Συντηρητικοί θα μετακινηθούν βαθμιαία στο πιο
φιλελεύθερο Κέντρο. Εκεί ακριβώς βρίσκονται ήδη πολλοί νεαροί Συντηρητικοί,
στην ιδιωτική τους ζωή, ίσως και στη δημόσια. Ίσως μια μέρα να υπάρξει μια
κυβέρνηση συνασπισμού και με τους Συντηρητικούς. Αλλά για να φτάσουμε σε αυτό
το σημείο, οι Συντηρητικοί θα πρέπει να γίνουν πιο φιλελεύθεροι. Οι Νέοι
Εργατικοί των Μπλερ και Μπράουν και οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες μετατοπίζουν το
κέντρο βάρους της βρετανικής πολιτικής ζωής, όπως είχε κάνει πριν από αυτούς η
Μάργκαρετ Θάτσερ.