TPITH AΠOΨH Οι εκλογές στη Bρετανία

Οι εκλογές στη Βρετανία είναι προ των πυλών κι είναι ενδιαφέρον να αναφερθούμε
σε ορισμένες πλευρές τους. Παρά τα όσα έχουν λεχθεί ο δρόμος προς τις αυριανές
εκλογές ήταν μακρύς. Για αρκετούς μήνες πριν από τη διάλυση του Κοινοβουλίου,
η συζήτηση στρεφόταν στο πότε ο Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ θα ανακοίνωνε
την ημέρα των εκλογών παρά στις ίδιες τις εκλογές. Στην πράξη, διεξάχθηκε μια
«προ-προεκλογική» καμπάνια πολύ πριν από την επίσημη ανακοίνωσή τους.

Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, τα μεγάλα κόμματα με δυσκολία
προσπαθούσαν να καταστρώσουν τα προγράμματά τους. Οι δημοσκοπήσεις που
διεξήχθησαν έδιναν σταθερό προβάδισμα στο Εργατικό Κόμμα σε σχέση με τους
Συντηρητικούς, αλλά η κύρια ανησυχία ήταν ότι οι δημοσκοπήσεις δεν μπορούσαν
να ανιχνεύσουν τον βαθμό προσέλευσης των Βρετανών ψηφοφόρων. Συχνά στις
εφημερίδες εκφραζόταν η άποψη ότι η προσέλευση θα κυμαινόταν σε πολύ χαμηλά
επίπεδα οδηγώντας τους αναλυτές να υποστηρίξουν ότι το αποτέλεσμα των εκλογών
μπορεί να έφερνε εκπλήξεις. Παρά ταύτα, οι περισσότερες δημοσκοπήσεις έδιναν
τη νίκη στους Εργατικούς, έστω και με μειωμένη δύναμη στο Κοινοβούλιο.

Το δεύτερο σημαντικό θέμα που κυριάρχησε, τόσο στην προ-προεκλογική όσο και
στην προεκλογική περίοδο, ήταν ο ίδιος ο Τόνι Μπλερ. Ο πόλεμος εναντίον του
Ιράκ φαίνεται ότι αποτέλεσε τον εφιάλτη του. Το πρόβλημα για τον Μπλερ δεν
ήταν τόσο η ίδια η απομάκρυνση του Σαντάμ Χουσεΐν, όσο το ότι οδήγησε τη χώρα
σε πόλεμο, κάτι που προκαλούσε ιδιαίτερη δυσφορία, ιδίως στους ψηφοφόρους του
Εργατικού Κόμματος. Σε αυτή τη στάση θα πρέπει να συνυπολογιστεί ότι οι
Βρετανοί ουδέποτε πείστηκαν από τα επιχειρήματα του Μπλερ να οδηγήσει τη χώρα
σε πόλεμο, καθώς και η στενή σχέση, αν όχι όπως πολλοί Βρετανοί θεωρούν τυφλή
υπακοή του Μπλερ στον πρόεδρο Μπους.

Το πρόβλημα στην ουσία για το Εργατικό Κόμμα είναι ο ίδιος ο Μπλερ. Και η
χαμηλή δημοτικότητά του εξηγεί για ποιο λόγο το μεγαλύτερο μέρος της
προεκλογικής καμπάνιας οργανώθηκε γύρω από επιμέρους θέματα που κυριάρχησαν σε
όλη την καμπάνια. Για παράδειγμα, το Εργατικό Κόμμα άρχισε να δίνει σχεδόν
ισόποση βαρύτητα τόσο στον Μπλερ, όσο και στον δημοφιλή υπουργό Οικονομίας
Γκόρντον Μπράουν, που πολλοί τον θεωρούν διάδοχό του. Κι αυτό γιατί στον τομέα
της οικονομίας οι Εργατικοί εμφανίζουν πολύ καλές επιδόσεις και αρκετοί την
αποδίδουν στην πολιτική του Μπράουν. Γι’ αυτό και στην τρίτη εβδομάδα της
καμπάνιας, τα κόμματα της αντιπολίτευσης άρχισαν έντονα να προβάλλουν τον ρόλο
και τα «ψέματα» του Μπλερ στον πόλεμο με το Ιράκ. Είναι άλλωστε χαρακτηριστική
η μεταστροφή των Συντηρητικών που εστίαζαν πλέον στην ανειλικρίνεια του Μπλερ
τόσο στον πόλεμο όσο και σε άλλα θέματα.

Στην πράξη, οι βρετανικές εκλογές του 2005 δεν μπορούν να γίνουν κατανοητές
χωρίς να καταλάβουμε τον χαμηλό βαθμό δημοφιλίας του Μπλερ και κατ’ επέκταση
στο ίδιο το Εργατικό Κόμμα από τους παραδοσιακούς ψηφοφόρους του. Όπως πολλοί
από αυτούς έχουν δηλώσει, δεν θα μπορούσαν να ψηφίσουν τον Μπλερ και το
Εργατικό Κόμμα επειδή οι πολιτικές τους ήταν πολύ διαφορετικές από εκείνες των
Συντηρητικών. H συμβουλή που έδωσε ο αρθρογράφος της εφημερίδας «Guardian»,
Πόλι Τάουνμπι, στους παραδοσιακούς ψηφοφόρους των Εργατικών ήταν να «βάλουν
ένα μανταλάκι στη μύτη τους», καθώς ψηφίζουν το Εργατικό Κόμμα κι αυτό για να
μην επανέλθουν στην εξουσία οι Συντηρητικοί. Γεγονός που δείχνει το «αδιέξοδο»
στο οποίο έχουν περιέλθει πολλοί Βρετανοί ψηφοφόροι για τις εκλογές της 5ης
Μαΐου, αφού και οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες, το τρίτο μεγάλο κόμμα, δεν
φαίνεται να κάνουν την έκπληξη.

Καθώς η προεκλογική εκστρατεία ξεκίνησε επίσημα, τα τρία μεγάλα κόμματα
«κατέβασαν» τους δημοφιλείς πολιτικούς τους (κι όχι μόνον) για να πείσουν τους
ψηφοφόρους ότι όχι μόνον οι εκλογές είναι σημαντικές, αλλά και ότι το να πάνε
στις κάλπες είναι εξίσου σημαντικό. Ο χαμηλός βαθμός προσέλευσης, η
απομάκρυνση των πολιτών από την πολιτική και η γενική αδιαφορία απέναντι στους
πολιτικούς και την πολιτική ήταν το προέχον πρόβλημα σε αυτές τις εκλογές και
αγγίζει το σύνολο των κομμάτων. Βέβαια, κάθε μία από αυτές τις διαστάσεις
επηρεάζει με διαφορετικό τρόπο το κάθε κόμμα. Για παράδειγμα, η μικρή
προσέλευση των ψηφοφόρων στις κάλπες θα έχει αρνητικό αντίκτυπο για στους
Εργατικούς, αφού οι απογοητευμένοι είναι κυρίως δικοί τους υποστηρικτές.

Από τη μία πλευρά, το περίγραμμα των εκλογών του 2005 δεν διαφέρει από τις
προηγούμενες: τρία κόμματα, τρία προγράμματα, τρεις ηγέτες που προσπαθούν να
πείσουν τους πολίτες να ψηφίσουν υπέρ τους. Από την άλλη, υπάρχουν και νέες
διαστάσεις που ενδεχομένως να επηρεάσουν το μέλλον της βρετανικής πολιτικής
σκηνής, κι ενδεχομένως κι άλλων χωρών. Για παράδειγμα, χρησιμοποιήθηκε από
τους Συντηρητικούς ένα νέο λογισμικό πρόγραμμα από τις ΗΠΑ, το Voter Vault
system, το οποίο υποτίθεται ότι θα βοηθήσει τα κόμματα να ανιχνεύσουν τους
«μετακινούμενους ψηφοφόρους» και ιδιαίτερα αυτούς που βρίσκονται στις παρυφές
των κομμάτων. Πολλοί πιστεύουν ότι αρκετές εκλογικές περιφέρειες θα κριθούν
από τους μετακινούμενους ή αναποφάσιστους ψηφοφόρους κι ενδεχομένως η
διακυβέρνηση της χώρας. Τέλος, τα MME δεν φαίνεται να έπαιξαν κάποιο ιδιαίτερο
ρόλο, ενδεχομένως γιατί αφενός η προεκλογική εκστρατεία ελέγχθηκε στενά από
την αρχή έως το τέλος από τα κόμματα και αφετέρου γιατί το κοινό ενδιαφέρθηκε
περισσότερο για τον θάνατο και τη διαδοχή του Πάπα ή τον γάμο του Καρόλου παρά
τις αντιπαραθέσεις των πολιτικών. Στην πράξη όταν η οικονομία πάει καλά, η
επικοινωνία απλώς βάζει τις πινελιές κι όχι αντίστροφα.

Ο Στέλιος Παπαθανασόπουλος είναι καθηγητής στο Τμήμα Επικοινωνίας και
MME του Πανεπιστημίου Αθηνών.