Δρόμοι

Το μέλλον…

… της ανθρωπότητας δεν είναι εγγυημένο. Αποτελεί μάλιστα αντικείμενο κλοπής.
Οι κρατικές συντάξεις είχαν κάποτε παρουσιαστεί σαν ένας από τους μεγάλους
θριάμβους του καπιταλισμού, σαν μια απόδειξη πως αυτό το σύστημα μπορούσε να
ανταποκριθεί στις ανθρώπινες ανάγκες. Ο πολιτικός που εφάρμοσε πρώτος τις
κρατικές συντάξεις σε μια βιομηχανική χώρα ήταν περισσότερο ρεαλιστής. «Όποιος
έχει μια σύνταξη για τα γεράματά του, νιώθει πιο ικανοποιημένος και είναι πιο
εύκολο να τον χειριστεί κανείς, από εκείνον που δεν έχει καμιά τέτοια
προοπτική. Δέστε τη διαφορά ανάμεσα στον υπηρέτη σε ένα σπίτι και τον υπηρέτη
σε μια κρατική υπηρεσία ή ένα δικαστήριο. Ο δεύτερος μπορεί να υπομένει
περισσότερα, επειδή έχει μπροστά του μια σύνταξη που τον περιμένει».

Με τα λόγια…

… αυτά ο Όττο φον Βίσμαρκ, ο Γερμανός καγκελάριος, είχε παρουσιάσει το πρώτο
εθνικό σύστημα ασφάλισης στη χώρα του, στη δεκαετία του 1880. Αυτός ο
«κρατικός σοσιαλισμός» διαδεχόταν τον «αντισοσιαλιστικό νόμο» του 1878 που
απαγόρευε τον συνδικαλισμό των εργαζομένων. Δηλαδή, ο ένας νόμος απαγόρευε την
ανεξάρτητη έκφραση των εργαζομένων, ενώ ο άλλος επιχειρούσε να καταργήσει την
ανάγκη για μια τέτοια έκφραση.

Οι συντάξεις…

… περνούν κρίση, επειδή οι συνταξιούχοι γίνονται ολοένα και περισσότεροι σε
σχέση με τους εργαζόμενους. Αυτό είναι το κυριότερο επιχείρημα εκείνων που
θέλουν σήμερα να αλλάξουν το σύστημα των κρατικών συντάξεων. Όμως, πόσοι
συνταξιούχοι είναι εκείνοι που ζουν τόσο όσο χρειάζεται για να εισπράξουν
κάποτε τη σύνταξή τους; «Ο Σερ Μάικλ Μάρμοτ, διευθυντής του Διεθνούς Κέντρου
για την Υγεία και την Κοινωνία στο Πανεπιστημιακό Κολέγιο του Λονδίνου» –
έγραφε τον περασμένο Οκτώβριο η εφημερίδα «Γκάρντιαν» – «επισημαίνει πως η
διαφορά στο προσδόκιμο ζωής ανάμεσα στους πλούσιους και τους φτωχούς αυξήθηκε
από 5,5 στη δεκαετία του 1970 στα 9,5 χρόνια στη δεκαετία του 1990. Αν μπει
κανείς στο μετρό στον κεντρικό σταθμό του Λονδίνου και τραβήξει προς τα
ανατολικά της πόλης, θα διαπιστώσει πως από σταθμό σε σταθμό το προσδόκιμο
ζωής πέφτει κατά ένα χρόνο». H πρόταση για αύξηση του ορίου ηλικίας για
συνταξιοδότηση είναι προφανές ότι δεν είναι ειλικρινής – δεν μπορεί να
θεραπεύσει την κρίση.

H επίθεση…

… που έχει εξαπολυθεί στις συντάξεις είναι και αυτή μέρος της συστηματικής
εκθεμελίωσης του μεταπολεμικού κράτους πρόνοιας. H κρίση των συντάξεων δεν
οφείλεται στην αύξηση του αριθμού των ηλικιωμένων, αλλά στην αδυναμία του
κοινωνικού συστήματος να ικανοποιήσει τις ανάγκες της ανθρωπότητας με τους
τεράστιους πόρους που έχει συσσωρεύσει. H αντίφαση είναι αυτή: από τη μια
μεριά ζητάει από τους εργαζόμενους να αποταμιεύουν περισσότερα για το μέλλον
και από την άλλη τους προτρέπει να ξοδεύουν περισσότερα για να δουλεύει η
οικονομία. Είναι φανερό πως αυτό το σύστημα δεν μπορεί πια να εγγυηθεί με την
ίδια ευκολία που το έκανε άλλοτε ένα καλύτερο αύριο.